[sithiphong]

วันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 ปีที่ 16 ฉบับที่ 5827

น้ำใจ"ไตลื้อ" เสน่ห์สิบสองปันนา -ชุลีพร บุตรโคตร

หลังชมการแสดงระบำพื้นเมืองบาราณาสี ที่โรงละครเมืองเชียงรุ้ง หรือ "จิงหง" ตามภาษาจีน เมืองหลวงเขตปกครองพิเศษสิบสองปันนา มณฑลยูนนานของจีน

เสียงแสดงความคิดเห็นของคณะจากเมืองไทยกลุ่มหนึ่งเซ็งแซ่ด้วยความรู้สึกแตกต่างกัน

ภาพการแสดงศิลปะพยายามชี้ว่าเป็นการแสดงวัฒนธรรมของชนกลุ่มน้อยต่างๆ ที่อาศัยในสิบสองปันนา ตั้งรกรากทำมาหากินตั้งแต่อดีต

โดยเฉพาะภาพของนางรำ แต่งกายเป็น "นกยูง" สัญลักษณ์ประจำเมือง ตกแต่งผสมผสานกับนาฏศิลป์แบบตะวันตก มีหญิงสาวหน้าตาสดสวย สไตล์หมวยเอวบาง แต่งหน้าตาคมคาย สวมชุดโชว์สะดือสีสันสดใส ออกมาร่ายรำอ่อนช้อยแบบศิลปะจีน แต่บางครั้งก็กระโดดโลดเต้นโชว์ลีลาบัลเลต์

กลายเป็นประเด็นสำคัญที่หยิบยกขึ้นมาพูดคุยของคณะสื่อมวลชนจากประเทศไทย นำทีมโดย ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ และ อ.สมฤทธิ์ ลือชัย ในนามของมูลนิธิตำราสังคมศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ ร่วมกับมูลนิธิโตโยต้า อย่างออกรสชาติ

หลายคนไม่ชอบใจกับการแต่งเติมที่ทำให้ความงามของศิลปะสิบสองปันนาเปลี่ยนแปลงไปจากอดีต จนกลายเป็นการแสดงที่หาได้ดาษดื่นทั่วทุกมุมโลก แต่หลายคนนิยมชมชอบในความแปลกตา แสงสี และความงดงามของการผสมผสานรูปแบบสมัยใหม่

จุดขายของเชียงรุ้ง ที่มีวัฒนธรรม"ไตลื้อ"มานมนาน หดหายไปมากขณะนี้แม้จะมีชาวไตลื้ออาศัยอยู่บ้างในเชียงรุ้ง แต่หาได้ยากเต็มที เพราะประชากรส่วนใหญ่เป็นจีนฮั่น ที่เข้ามาจับจองทำเล ทำมาหากินกันเป็นล่ำเป็นสัน กลายเป็นเมืองทุนนิยมกลายๆ



"เชียงรุ้งวันนี้มีจุดขายอยู่ที่ความงดงามของสาวๆ ชาวไตลื้อ เหมือนเชียงใหม่สมัยก่อน ที่มีจุดขายอยู่ที่ความงดงามอ่อนช้อยของผู้หญิง หรือที่เขาเรียกว่าไปชมเอื้องเหนือ เชียงรุ้งก็เหมือนกัน มีลูกค้าชาวจีนฮั่นพยายามลงมาชื่นชมความงามของสาวๆ ทั้งหมดจึงถูกแต่งแต้มออกมาอย่างที่เห็น เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว ใครที่ต้องการมาชื่นชมเชียงรุ้งในยุคโรแมนติค ตอนนี้คงจะไม่มีให้เห็นแล้ว"

ดร.ชาญวิทย์อธิบายจากประสบการณ์มาเชียงรุ้งหลายครั้ง

เช้าวันรุ่งขึ้นคณะกลุ่มเดิมใช้รถบัสคันเก่าออกเลาะเลียบแม่น้ำโขง หรือลานช้าง แม่น้ำเส้นเลือดใหญ่ของเชียงรุ้ง เช่นเดียวกับหลายพื้นที่ที่แม่น้ำสายนี้ไหลผ่านอีก 5 ประเทศ

บนเส้นทางคดเคี้ยวริมเขากว่า 30 ก.ม. จากเชียงรุ้งจะถึงจุดมุ่งหมายเมืองฮัม หรือกันหลันป้า ตามภาษาจีน เมืองเล็กๆ ของไตลื้อในสิบสองปันนา



ปัจจุบันเมืองฮัม หรือกันหลันป้า เป็นเมืองท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม ที่รัฐบาลจีนส่งเสริมสนับสนุนนำเสนอวิถีชีวิตแบบเดิมๆ

นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่เมื่อมาท่องเที่ยวสิบสองปันนามักถูกนำมา"ปล่อย"ให้ชื่นชมวิถีชีวิตไตลื้อที่นี่ สามารถชมตลาดสดที่มีสินค้ามากมายตั้งแต่ผัก ผลไม้ ของกินพื้นบ้าน ของใช้พื้นเมือง ตลอดจนของใช้จิปาถะอื่นๆ

"หมู่บ้านนี้เป็นหมู่บ้านที่ชาวไตลื้อตามวิถีเดิมๆ มีชีวิตความเป็นอยู่ที่เป็นจริง และดูจะน่าสนใจกว่าหมู่บ้านสำหรับนักท่องเที่ยวที่ถูกจัดขึ้นมากทีเดียว" ดร.ชาญวิทย์ แนะนำ

หมู่บ้านเล็กๆ แห่งหนึ่งในเมืองฮัม เป็นหมู่บ้านแฝดตั้งอยู่ติดกัน ชื่อว่า บ้านตั๊บ กับ บ้านเต้า มีวัดเล็กๆ บนเนินระหว่างสองหมู่บ้าน เป็นศูนย์รวมทางศาสนา ที่เนินเล็กๆ นั้นปรากฏภาพชาวไตลื้อเกือบทั้งหมู่บ้านยืนเรียงรายต้อนรับผู้มาเยือน ด้วยการโรยข้าวตอกสีขาวนวลตลอดเส้นทาง

สตรีชาวไตลื้อหมู่บ้านตั๊บ-เต้า แต่งกายชุดพื้นเมืองหลากสีสวยงาม แม้จะไม่หรูหราเหมือนนักแสดงบนเวทีที่เชียงรุ้งเมื่อคืนก่อน แต่คลาสสิคประทับใจทุกคนอย่างดียิ่ง บริเวณใกล้ๆ กันหนุ่มน้อยใหญ่เจ้าของพื้นที่สร้างความครึกครื้นด้วยเสียงกลอง ลักษณะคล้ายกลองยาวของไทย โห่ร้องต้อนรับเป็นระยะ

หลังการต้อนรับทุกคนเข้ารวมตัวอยู่ภายในอุโบสถที่ตกแต่งคล้ายวัดภาคเหนือของไทย พระสงฆ์สูงอายุ 1 รูป กับเณรน้อย ได้รับนิมนต์มาทำบุญร่วมกันระหว่างคณะชาวไทย และพี่น้องไตลื้อ

เสียงสวดมนต์ประกอบพิธีบุญเต็มไปด้วยรอยยิ้มบนใบหน้าชาวไตลื้อและไทยสยามจนเสร็จสิ้นพิธี ก่อนชาวบ้านตั๊บ-เต้าจะเชิญผู้มาเยือนร่วมขันโตกอาหารกลางวันพื้นบ้าน ที่ทุกบ้านจัดเตรียมต้อนรับ หลายคนแอบถูกใจกับอาหารพื้นเมือง ส่วนใหญ่ประกอบด้วยผักต้มนานาชนิดกับน้ำพริกประเภทต่างๆ หมกปลาแบบพื้นเมือง หรือหนังควายต้ม ทอด

นี่คือคำตอบว่าทำไมคนสิบสองปันนา โดยเฉพาะสาวๆ จึงเอวบางร่างน้อย

การเยี่ยมหมู่บ้าน เป็นกิจกรรมหลังจากมื้อกลางวัน ชาวบ้านตั๊บ-เต้าเชิญคณะเข้าไปชมความเป็นอยู่ในหมู่บ้าน

บ้านเรือนส่วนใหญ่คงเอกลักษณ์ไตลื้อ ใต้ถุนสูง เปิดเนื้อที่ด้านบนไว้ใช้สอย แต่ก็พัฒนาปรับปรุงเพื่อความสะดวกสบาย ห้องน้ำจัดเป็นสัดส่วน มีเครื่องไฟฟ้าหลายชนิด อาทิ โทรทัศน์ วิทยุ เครื่องทำน้ำอุ่น และอื่นๆ โดยใช้แผงโซลาร์เซลล์

หนุ่มๆ จากเมืองไทยได้รับเชิญร่วมวงกรึ๊บเหล้าพื้นเมือง ตามธรรมเนียมถือว่าเป็นการยินดีต้อนรับผู้มาเยือน หากปฏิเสธถือว่าไม่ให้เกียรติเจ้าของบ้าน หลายคนจึงหน้าแดงกลับมาพร้อมกับสัมพันธภาพ โดยเฉพาะดร.ชาญวิทย์ยกคำนับมากกว่าใคร ในฐานะหัวหน้าคณะ

หลังอำลาพี่น้องบ้านตั๊บ-เต้า หลายคนที่เคยผิดหวังกับความ "คาดหวัง" ที่ต้องการความเป็นไตลื้อแบบดั้งเดิม รวมทั้งบรรยากาศทั่วไปในเมืองเชียงรุ้ง พอจะลืมความรู้สึกเหล่านั้นไปได้

แม้กระแสโลกาภิวัตน์จะเข้ามาเปลี่ยนแปลงสิบสองปันนา แต่ไตลื้อที่บ้านตั๊บ บ้านเต้ายังแจ่มชัด ผ่านน้ำใจที่หยิบยื่นให้ผู้มาเยือนจากแดนไกล

[sithiphong]

[sithiphong]

[IMG]http://lvs.truehits.in.th/goggen.php?hc=a0000314&bv=120&rf=http%3A//www.matichon.co.th/khaosod/khaosod_detail.php%3Fs_tag%3D03hap01121149%26day%3D2006/11/12&web=P2siSNLnYen4bbOo93GLqg%3D%3D&bn=MSIE&ss=1024*768&sc=32&sv=1.3&ck=y&ja=y&vt=7C97676A.35&fp=&fv=8.0&truehitspage=khaosod&truehitsurl=http://www.matichon.co.th/news_relate/gallery_single.php?tag950=03hap01121149%26type=kstb[/IMG]