[sithiphong]

วันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2549 ปีที่ 15 ฉบับที่ 5595

สุวรรณภูมิ เมื่อ ๒,๕๐๐ ปีมาแล้ว ต้นกระแสประวัติศาสตร์แห่งชาติ

โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ

สุวรรณภูมิเป็นชื่อสนามบินแห่งใหม่ของไทยที่หนองงูเห่า แต่ชื่อนี้มีประวัติความเป็นมายาวนานมากกว่า ๒,๕๐๐ ปีมาแล้ว นับเป็นต้นกระแสประวัติศาสตร์แห่งชาติ ที่รัฐบาล"ทุนนิยมใหม่สามานย์" ใน "ระบอบทักษิณ" ย่อมไม่เอาใจใส่ เพราะไม่สร้าง"กำไร" ส่งผลให้ปลัดกระทรวงที่เกี่ยวข้องไม่"นวัตกรรม"ความรู้เรื่องนี้ไปด้วย สังคมไทยเลยซวยไป

พระปฐมเจดีย์ ไม่ใช่เจดีย์แห่งแรกยุคสุวรรณภูมิ

แต่เป็นมหาธาตุหลวงยุคทวารวดี

ความเชื่อว่า พระปฐมเจดีย์ เป็นเจดีย์แห่งแรกของสุวรรณภูมิและสยามประเทศ เริ่มขึ้น (ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓) เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวแต่ยังทรงผนวช ได้เสด็จธุดงค์ไปนมัสการครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. ๒๓๗๔ แล้วทรงเข้าพระทัยว่าเป็นสถูปเจดีย์ที่พระเจ้าอโศกโปรดให้สร้างไว้เมื่อ พ.ศ. ๒๑๘ คราวที่พระโสณะกับพระอุตระมาเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่สุวรรณภูมิ

นับแต่บัดนั้นเป็นต้นมา ความเชื่อเรื่องนี้ได้รับการเผยแพร่ออกไปกว้างขวางแล้วอธิบายขยายความต่อไปอีกว่า นครปฐมมีเมืองโบราณชื่อนครชัยศรี หรือนครไชยศรีนั่นแหละ เป็นราชธานีของอาณาจักรสุวรรณภูมิ ตามตำนานพงศาวดารลังกาและคัมภีร์อินเดีย

ครั้นเมื่อศึกษาค้นคว้าต่อมา พบหลักฐานยืนยันว่าเมืองนครชัยศรีมีอายุอยู่ราวหลังพุทธศตวรรษที่ ๑๒ หรือราวหลัง พ.ศ. ๑๑๐๐ ในยุคทวารวดีเท่านั้น และไม่ใช่ราชธานีของอาณาจักรสุวรรณภูมิ เพราะสุวรรณภูมิไม่ใช่ชื่อของอาณาจักร แต่เป็นชื่อดินแดนเก่าแก่ที่มีชุมชนตั้งอยู่ในยุคต้นพุทธกาล มีหลักฐานอยู่บริเวณดอนตาเพชร (ที่อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี) กับเมืองอู่ทอง (ที่อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี) มีร่องรอยการนับถือพระพุทธศาสนา และมีซากสถูปเจดีย์เก่าแก่ก่อนเมืองนครชัยศรี

ฉะนั้น พระปฐมเจดีย์จึงไม่ใช่สถูปเจดีย์แห่งแรกในสยามประเทศที่พระเจ้าอโศกส่งพระสงฆ์ ๒ รูปมาเผยแผ่พระพุทธศาสนาแล้วสร้างไว้ แต่พระปฐมเจดีย์เป็นพระมหาธาตุหลวงยิ่งใหญ่และมีความสำคัญมาตั้งแต่แรกสร้างในยุคทวารวดี สืบเนื่องถึงยุคกรุงศรีอยุธยาก็ยังได้รับยกย่องเป็น"ศรี"ของราชอาณาจักร มีประชาชนพลเมืองเคารพสักการะสืบเรื่อยมาจนถึงยุคกรุงธนบุรี ยุครัตนโกสินทร์ ตราบจนทุกวันนี้อย่างไม่เสื่อมคลาย

พระเจ้าอู่ทอง ที่สร้างกรุงศรีอยุธยา

ไม่ได้มาจากเมืองอู่ทอง (สุพรรณบุรี) แต่มีเชื้อสายจากเมืองละโว้(ลพบุรี)

เรื่องพระเจ้าอู่ทองเป็นกษัตริย์ครองอยู่ที่เมืองอู่ทอง สุพรรณบุรี แล้วเสด็จหนีโรคห่าระบาดไปสร้างเมืองใหม่คือกรุงศรีอยุธยา เป็นความรู้ที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงตั้งข้อสันนิษฐานไว้ครั้งแรกตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๔๖ ได้รับการปลูกฝังให้กลายเป็นความเชื่ออย่างฝังรากลึกสืบมาราว ๖๕ ปี

เมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๗ กรมศิลปากร เชิญศาสตราจารย์ช็อง บัวเซอลีเยร์ ผู้เชี่ยวชาญศิลปะและโบราณคดีเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แห่งมหาวิทยาลัยซอร์บอน ประเทศฝรั่งเศส ให้มาสำรวจและขุดค้นโบราณวัตถุสถานในประเทศไทย

ครั้น พ.ศ. ๒๕๑๑ ได้เสนอผลสรุปการสำรวจและขุดค้นทางโบราณคดีที่เมืองอู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี มีข้อความสำคัญเกี่ยวกับพระเจ้าอู่ทองว่า "แม้ว่าเมืองอู่ทองจะเป็นสถานที่ซึ่งแสดงถึงอดีตในประเทศไทยได้เป็นอย่างดีก็จริง แต่เราก็จำต้องล้มเลิกความเชื่อถือที่ว่า เมืองอู่ทองเป็นที่มาแห่งราชวงศ์ซึ่งสร้างพระนครศรีอยุธยา ทั้งนี้เพราะเหตุว่าเมืองนี้ได้ร้างไปแล้ว ๓๐๐ ปี ก่อนหน้าการอพยพของพระเจ้าอู่ทอง (สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑)"

ผลของการขุดค้นทางโบราณคดีที่เมืองอู่ทอง พบว่า เมืองอู่ทองได้ร้างไปแล้ว ๓๐๐ ปีก่อนหน้าการอพยพของพระเจ้าอู่ทอง (สมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑) หมายความว่าเมืองอู่ทองร้างไปก่อนที่พระเจ้าอู่ทองจะ"เกิด" ฉะนั้นพระเจ้าอู่ทองหรือสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ ที่ทรงสถาปนากรุงศรีอยุธยา ไม่ได้"เกิด"ที่เมืองอู่ทอง ไม่ได้เป็นกษัตริย์ที่เมืองอู่ทอง และไม่ได้หนีโรคห่าไปจากเมืองอู่ทอง

แต่มีหลักฐานและร่องรอยทางวัฒนธรรมว่า สมเด็จพระรามาธิบดี (ที่ ๑) หรือ พระเจ้าอู่ทอง มีบรรพชนแล้วสืบสายราชวงศ์อยู่เมืองละโว้ (ลพบุรี)

"สุวรรณภูมิ" เมื่อ ๒,๕๐๐ ปีมาแล้ว อยู่อู่ทอง สุพรรณบุรี

ด้วยเหตุของปัญหาดังยกมาข้างต้น กรมศิลปากร โดยสำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ร่วมกับศูนย์สังคีตศิลป์ ธนาคารกรุงเทพ จัดงานเสวนาวิชาการและมหรสพเกี่ยวกับความเชื่อมาของชื่อสุวรรณภูมิ ขึ้นบริเวณพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อู่ทอง อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เมื่อวันศุกร์ที่ ๑๗ มีนาคม ๒๕๔๙ ที่ผ่านมา โดยมีสาระสำคัญอยู่ที่เมืองอู่ทองนั่นแหละคือสุวรรณภูมิ ศูนย์กลางการค้าข้ามภูมิภาค ๒ มหาสมุทร ที่พระเจ้าอโศกส่งพุทธศาสนามาถึงครั้งแรก นับเป็นต้นกระแสประวัติศาสตร์ไทยอย่างแท้จริง

เสียแต่ไม่มีเรื่องนี้ในตำราประวัติศาสตร์ไทยแห่งชาติของราชการ

พระเจ้าอยู่หัวพระราชทานชื่อสนามบินแห่งใหม่ที่หนองงูเห่าว่าสุวรรณภูมิ แต่รัฐบาลไม่เคยเผยแพร่แบ่งปันแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับความเป็นมาของชื่อสุวรรณภูมิเลยแม้แต่น้อย เพราะ"ระบอบทักษิณ"ไม่ต้องการปัญญา ต้องการแต่"กำไร"ใน"ทุนนิยมใหม่สามานย์" จนเกิดปัญหาบานทะโรคโครกครากบักโกรกอย่างที่เห็น

โชคดีที่สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อันมีรองอธิบดีโสมสุดา ลียะวณิช กำกับดูแล และมีผู้อำนวยการสำนัก สุรศักดิ์ ศรีสำอางค์ แข็งขันและมีใจกว้างขวาง รวมทั้งผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์อู่ทอง อย่างพนมบุตร จันทรโชติ คอยชูช่วย สิ่งดีๆอย่างนี้ถึงเกิดขึ้นได้

แต่แล้วก็ใจหาย เมื่อคิดถึงไฟไหม้ฟางแล้วดับวูบลง เพราะเรื่องสุวรรณภูมิและเมืองอู่ทอง สำคัญทั้งต่อประวัติศาสตร์ไทยและประวัติศาสตร์อุษาคเนย์

ใจคอรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงวัฒนธรรมจะปล่อยให้เป็นเหมือนไฟไหม้ฟางแค่นั้นหรือ?

สุวรรณภูมิ แปลตามรูปศัพท์ว่า แผ่นดินทอง เป็นชื่อเรียกภูมิภาคอุษาคเนย์หรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แต่ครั้งโบราณกาลราว ๒,๕๐๐ ปีมาแล้ว หมายถึงดินแดนอุดมสมบูรณ์ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพ ประกอบด้วยสัตว์กับพืชพันธุ์ธัญญาหารและแร่ธาตุต่างๆ อีกทั้งเป็นแหล่งตั้งถิ่นฐานของกลุ่มชาติพันธุ์หลากหลายที่ล้วนเป็นเครือญาติทางสังคมและวัฒนธรรม ซึ่งต่างก็เป็นบรรพชนของคนไทยทุกวันนี้

สุวรรณภูมิ คือนามอันเป็นมงคลที่คนแต่ก่อนยกย่องเป็นชื่อบ้านเมืองสืบเนื่องหลายยุคหลายสมัยได้แก่ รัฐสุพรรณภูมิ (ราวหลังพ.ศ.๑๖๐๐) รัฐสุพรรณบุรี (ราวหลังพ.ศ.๑๗๐๐) จนเป็นเมืองสุพรรณบุรี (ราวหลังพ.ศ.๑๘๐๐) และจังหวัดสุพรรณบุรี รวมทั้งอำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด

ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ เป็นนามพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ ๒๙ กันยายน พ.ศ.๒๕๔๓

พจนานุกรมฉบับมติชน อธิบายคำ สุวรรณ (สุ-วัน) น.ทอง. (ส.สุวรฺณ;บ.สุวณฺณ). ภูมิ ๑ ภูมิ-(พูม, พู-มิ, พูม-มิ-) แผ่นดิน, ที่ดิน. ภูมิ ๒ น. พื้นความรู้, ปัญญา. ภูมิ ๓ ว. สง่า, ผึ่งผาย, องอาจ. สุวรรณภูมิ น.ดินแดนทองคำ.

Suvarnabhumi Means "the Golden Land" and Refers to Southeast Asia which is Rich in Plants and Minerals, Endowed with Biodiversity