vacharaphol
23-03-2006, 05:14 AM
(* เรื่องนี้ผู้เขียนถอดความจากเรื่อง ทีปวิมาน วิมานวัตถุ คัมภีร์ขุททกนิกาย และจากอรรถกถาวิมานวัตถุ คัมภีร์ปรมัตถทีปนี)
"ดูก่อนเทพธิดา ท่านมีรูปงาม มีรัศมีรุ่งเรือง ส่องสว่างไสวไปทั่วทิศ ปานกับดาวประกายพฤกษ์ ท่านมีผิวพรรณงามเช่นนี้ เพราะทำบุญอะไรไว้"
เนื้อความข้างต้นนี้ เป็นคำถามตอนหนึ่งของพระมหาโมคคัลลานะ ผู้มีโอกาสไปเยือนชาวสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ และได้ถามนางเทพธิดาองค์หนึ่ง ซึ่งท่านได้พบในสวรรค์ชั้นนั้น
พระมหาโมคคัลลนะ เป็นพระมหาสาวกองค์หนึ่งของพระพุทธเจ้าในจำนวนพระมหาสาวก ๘๐ องค์ ท่านเป็นอัครสาวกฝ่ายซ้ายของพระพุทธเจ้า และได้รับยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่า เลิศกว่าพระสาวกทั้งหลายในทางมีฤทธิ์ ท่านเป็นกำลังมากในการช่วยเผยแผ่พระศาสนาในสมัยพุทธกาล เพราะท่านสามารถปราบพวกคนที่ดุร้าย และพวกมิจฉาทิฏฐิให้กลับมาเป็นคนดี และนับถือพระพุทธศาสนาในที่สุด ความสามารถพิเศษอีกประการหนึ่งของท่านก็คือ ท่านสามารถไปเยี่ยมสวรรค์และแดนนรก ถามบุญกรรมที่เทพยดาและสัตว์นรกทำไว้ แล้วกลับมาเล่าให้พวกมนุษย์ได้ทราบ จนความสามารถในด้านนี้ของท่านก่อให้เกิดความริษยา และความอาฆาตขึ้นในหมู่ชนที่นับถือลัทธิศาสนาอื่นในสมัยนั้น และคิดกำจัดท่านเสีย เพราะพระมหาโมคคัลลานะเป็นกำลังสำคัญมากองค์หนึ่ง ที่ทำพระพุทธศาสนาให้รุ่งเรืองมากเหนือลัทธิศาสนาอื่นๆ ในสมัยนั้น จนลัทธิอื่นต้องอับแสงลง เหมือนแสงหิ่งห้อยในเวลาพระอาทิตย์ขึ้นฉะนั้น
เล่ากันมาว่า สมัยหนึ่ง เมื่อพระมหาโมคคัลลานะอยู่ในที่เงียบสงัด วันหนึ่งท่านได้มาคำนึงว่า "บัดนี้ พวกมนุษย์ทั้งหลายได้ทำบุญไว้แล้วไปเกิดในสวรรค์ เสวยสมบัติอันเป็นทิพย์ก็มีอยู่มาก เราควรจะไปเที่ยวเทวโลก (สวรรค์) เอาเทวดาเป็นพยานในการทำความดี โดยให้เทวดาทั้งหลายแสดงบุญตามที่ตนทำไว้ และตามที่ตนได้รับแล้วนำมากราบทูลพระพุทธองค์ เมื่อพระองค์แสดงผลกรรมแก่มนุษย์ทั้งหลาย ก็จักทำให้ผู้ฟังเข้าใจดียิ่งขึ้น เหมือนกับชูดวงจันทร์ขึ้นในท้องฟ้าฉะนั้น ผลบุญที่บุคคลทำด้วยศรัทธา แม้จะทำด้วยของน้อย แต่ก็มีผลมาก เมื่อพระองค์ทรงแสดงผลบุญนั้น ก็จะได้นำเรื่องเทวดาผู้ได้วิมานมาปรารภเรื่อง แล้วทรงแสดงเทศนาให้เป็นประโยชน์แก่ชุมนุมชนมาก"
เมื่อพระมหาโมคคัลลานะคิดดังนี้แล้ว ท่านก็ลุกจากที่นั่ง นุ่งห่มสบงจีวรเรียบร้อยเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้า กราบทูลความประสงค์ของตนให้ทรงทราบ เมื่อพระพุทธเจ้าทรงอนุญาตแล้ว ท่านก็ลาออกมาแล้วเข้าจตุตถฌาน (เข้าสมาธิจนถึงฌานที่ ๔ ) โดยมีอภิญญาเป็นพื้นฐาน (คือ ทำให้จิตมีอำนาจเป็นพิเศษ เช่น สามารถแสดงฤทธิ์ต่างๆ ได้เป็นต้น) เมื่อออกจากจตุตถฌานแล้ว ก็ไปถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ได้มีโอกาสเที่ยวไปตามวิมานต่างๆ และได้ไต่ถามถึงบุญกรรมที่เทวดานั้นๆ ได้ทำไว้ เทวดานั้นๆ ก็ได้แจ้งแก่พระเถระ เมื่อท่านกลับมาสู่มนุษย์ดลกแล้ว ก็ไปกราบทูลให้พระพุทธเจ้าทรงทราบ ตามที่ตนได้สนทนากับเทวดาทั้งหลาย พระพุทธองค์ทรงเห็นดีด้วย จึงทรงยกเรื่องนั้นๆ ให้เป็นต้นเหตุ แล้วตรัสเทศนาแก่ประชุมชน
ดังนั้น วันหนึ่ง พระมหาโมคคัลลานะได้ไปยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ และได้พบกับนางเทพธิดาองค์หนึ่งซึ่งเกิดอยู่ในวิมานทอง ท่านได้ถามนางเทพธิดานั้นว่า "ดูก่อนนางเทพธิดา ท่านมีรูปงาม มีรัศมีรุ่งเรือง ส่องสว่างไสวไปทั่วทิศ ปานกับดาวประกายพฤกษ์ ท่านมีผิวพรรณงามเช่นนี้ เพราะทำบุญอะไรไว้ ผลที่น่าพอใจสำเร็จในวิมานนี้เพราะบุญอะไร อนึ่งโภคะอันเป็นที่น่ารักน่าพอใจทุกอย่าง ย่อมเกิดขึ้นแก่ท่าน เพราะทำบุญอะไรไว้ ดูก่อนนางเทพธิดา ผู้มีรัศมีสุกใสไพโรจน์ล่วงเทพธิดาทั้งหลาย เพราะท่านทำบุญอะไรไว้ ท่านจึงมีอวัยวะทุกส่วนส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ ดูก่อนเทพธิดา ผู้มีอานุภาพยิ่งใหญ่ อาตมาขอถามท่าน ท่านมีอานุภาพรุ่งเรืองถึงเช่นนี้ และรัศมีกายของท่านส่องสว่างไปทั่วทิศ เพราะทำบุญอะไรไว้"
เมื่อพระมหาโมคคัลลานะได้ถามเช่นนี้ นางเทพธิดานั้น ก็ได้ตอบพระเถระไปด้วยความยินดีว่า ข้าแต่พระคุณเจ้าผู้เจริญ ในชาติก่อน ครั้งเมื่อดิฉันยังเป็นมนุษย์อยู่ในหมู่มนุษย์ในนมุษย์โลก เมื่อถึงคืนเดือนมืดมาก ได้เวลาตามประทีป ดิฉันได้ให้ดวงประทีปอันเป็นอุปกรณ์กำจัดความมืดให้เป็นทาน อันผู้ใดก็ตาม เมื่อเวลาเดือนมืดมาก ได้ให้ประทีปเป็นทาน วิมานอันมีแสงสว่างเป็นผล ประดับด้วยดอกไม้จันท์และดอกบัวขาวเป็นจำนวนมากย่อมเกิดขึ้นแก่ผู้นั้น อนึ่ง โภคทรัพย์ทั้งหลายอันเป็นที่เจริญใจทุกอย่าง เกิดแก่ดิฉัน เพราะการให้ประทีปนั้น และเพราะการให้ประทีปนั่นเอง ดิฉันจึงมีรัศมีสุกใสไพโรจน์มากกว่าเทวดาทั้งหลายผู้มีสรีระร่างทุกส่วนสว่างไสวไปทั่วทิศ"
เมื่อพระมหาโมคคัลลานะได้ฟังคำตอบของเทพธิดาองค์นั้นแล้ว ก็ได้แสดงธรรมให้ฟัง เมื่อแสดงธรรมจบลง นางเทพธิดานั้น พร้อมทั้งบริวารก็ได้สำเร็จโสดาปัตติผล.
"ดูก่อนเทพธิดา ท่านมีรูปงาม มีรัศมีรุ่งเรือง ส่องสว่างไสวไปทั่วทิศ ปานกับดาวประกายพฤกษ์ ท่านมีผิวพรรณงามเช่นนี้ เพราะทำบุญอะไรไว้"
เนื้อความข้างต้นนี้ เป็นคำถามตอนหนึ่งของพระมหาโมคคัลลานะ ผู้มีโอกาสไปเยือนชาวสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ และได้ถามนางเทพธิดาองค์หนึ่ง ซึ่งท่านได้พบในสวรรค์ชั้นนั้น
พระมหาโมคคัลลนะ เป็นพระมหาสาวกองค์หนึ่งของพระพุทธเจ้าในจำนวนพระมหาสาวก ๘๐ องค์ ท่านเป็นอัครสาวกฝ่ายซ้ายของพระพุทธเจ้า และได้รับยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่า เลิศกว่าพระสาวกทั้งหลายในทางมีฤทธิ์ ท่านเป็นกำลังมากในการช่วยเผยแผ่พระศาสนาในสมัยพุทธกาล เพราะท่านสามารถปราบพวกคนที่ดุร้าย และพวกมิจฉาทิฏฐิให้กลับมาเป็นคนดี และนับถือพระพุทธศาสนาในที่สุด ความสามารถพิเศษอีกประการหนึ่งของท่านก็คือ ท่านสามารถไปเยี่ยมสวรรค์และแดนนรก ถามบุญกรรมที่เทพยดาและสัตว์นรกทำไว้ แล้วกลับมาเล่าให้พวกมนุษย์ได้ทราบ จนความสามารถในด้านนี้ของท่านก่อให้เกิดความริษยา และความอาฆาตขึ้นในหมู่ชนที่นับถือลัทธิศาสนาอื่นในสมัยนั้น และคิดกำจัดท่านเสีย เพราะพระมหาโมคคัลลานะเป็นกำลังสำคัญมากองค์หนึ่ง ที่ทำพระพุทธศาสนาให้รุ่งเรืองมากเหนือลัทธิศาสนาอื่นๆ ในสมัยนั้น จนลัทธิอื่นต้องอับแสงลง เหมือนแสงหิ่งห้อยในเวลาพระอาทิตย์ขึ้นฉะนั้น
เล่ากันมาว่า สมัยหนึ่ง เมื่อพระมหาโมคคัลลานะอยู่ในที่เงียบสงัด วันหนึ่งท่านได้มาคำนึงว่า "บัดนี้ พวกมนุษย์ทั้งหลายได้ทำบุญไว้แล้วไปเกิดในสวรรค์ เสวยสมบัติอันเป็นทิพย์ก็มีอยู่มาก เราควรจะไปเที่ยวเทวโลก (สวรรค์) เอาเทวดาเป็นพยานในการทำความดี โดยให้เทวดาทั้งหลายแสดงบุญตามที่ตนทำไว้ และตามที่ตนได้รับแล้วนำมากราบทูลพระพุทธองค์ เมื่อพระองค์แสดงผลกรรมแก่มนุษย์ทั้งหลาย ก็จักทำให้ผู้ฟังเข้าใจดียิ่งขึ้น เหมือนกับชูดวงจันทร์ขึ้นในท้องฟ้าฉะนั้น ผลบุญที่บุคคลทำด้วยศรัทธา แม้จะทำด้วยของน้อย แต่ก็มีผลมาก เมื่อพระองค์ทรงแสดงผลบุญนั้น ก็จะได้นำเรื่องเทวดาผู้ได้วิมานมาปรารภเรื่อง แล้วทรงแสดงเทศนาให้เป็นประโยชน์แก่ชุมนุมชนมาก"
เมื่อพระมหาโมคคัลลานะคิดดังนี้แล้ว ท่านก็ลุกจากที่นั่ง นุ่งห่มสบงจีวรเรียบร้อยเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้า กราบทูลความประสงค์ของตนให้ทรงทราบ เมื่อพระพุทธเจ้าทรงอนุญาตแล้ว ท่านก็ลาออกมาแล้วเข้าจตุตถฌาน (เข้าสมาธิจนถึงฌานที่ ๔ ) โดยมีอภิญญาเป็นพื้นฐาน (คือ ทำให้จิตมีอำนาจเป็นพิเศษ เช่น สามารถแสดงฤทธิ์ต่างๆ ได้เป็นต้น) เมื่อออกจากจตุตถฌานแล้ว ก็ไปถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ได้มีโอกาสเที่ยวไปตามวิมานต่างๆ และได้ไต่ถามถึงบุญกรรมที่เทวดานั้นๆ ได้ทำไว้ เทวดานั้นๆ ก็ได้แจ้งแก่พระเถระ เมื่อท่านกลับมาสู่มนุษย์ดลกแล้ว ก็ไปกราบทูลให้พระพุทธเจ้าทรงทราบ ตามที่ตนได้สนทนากับเทวดาทั้งหลาย พระพุทธองค์ทรงเห็นดีด้วย จึงทรงยกเรื่องนั้นๆ ให้เป็นต้นเหตุ แล้วตรัสเทศนาแก่ประชุมชน
ดังนั้น วันหนึ่ง พระมหาโมคคัลลานะได้ไปยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ และได้พบกับนางเทพธิดาองค์หนึ่งซึ่งเกิดอยู่ในวิมานทอง ท่านได้ถามนางเทพธิดานั้นว่า "ดูก่อนนางเทพธิดา ท่านมีรูปงาม มีรัศมีรุ่งเรือง ส่องสว่างไสวไปทั่วทิศ ปานกับดาวประกายพฤกษ์ ท่านมีผิวพรรณงามเช่นนี้ เพราะทำบุญอะไรไว้ ผลที่น่าพอใจสำเร็จในวิมานนี้เพราะบุญอะไร อนึ่งโภคะอันเป็นที่น่ารักน่าพอใจทุกอย่าง ย่อมเกิดขึ้นแก่ท่าน เพราะทำบุญอะไรไว้ ดูก่อนนางเทพธิดา ผู้มีรัศมีสุกใสไพโรจน์ล่วงเทพธิดาทั้งหลาย เพราะท่านทำบุญอะไรไว้ ท่านจึงมีอวัยวะทุกส่วนส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ ดูก่อนเทพธิดา ผู้มีอานุภาพยิ่งใหญ่ อาตมาขอถามท่าน ท่านมีอานุภาพรุ่งเรืองถึงเช่นนี้ และรัศมีกายของท่านส่องสว่างไปทั่วทิศ เพราะทำบุญอะไรไว้"
เมื่อพระมหาโมคคัลลานะได้ถามเช่นนี้ นางเทพธิดานั้น ก็ได้ตอบพระเถระไปด้วยความยินดีว่า ข้าแต่พระคุณเจ้าผู้เจริญ ในชาติก่อน ครั้งเมื่อดิฉันยังเป็นมนุษย์อยู่ในหมู่มนุษย์ในนมุษย์โลก เมื่อถึงคืนเดือนมืดมาก ได้เวลาตามประทีป ดิฉันได้ให้ดวงประทีปอันเป็นอุปกรณ์กำจัดความมืดให้เป็นทาน อันผู้ใดก็ตาม เมื่อเวลาเดือนมืดมาก ได้ให้ประทีปเป็นทาน วิมานอันมีแสงสว่างเป็นผล ประดับด้วยดอกไม้จันท์และดอกบัวขาวเป็นจำนวนมากย่อมเกิดขึ้นแก่ผู้นั้น อนึ่ง โภคทรัพย์ทั้งหลายอันเป็นที่เจริญใจทุกอย่าง เกิดแก่ดิฉัน เพราะการให้ประทีปนั้น และเพราะการให้ประทีปนั่นเอง ดิฉันจึงมีรัศมีสุกใสไพโรจน์มากกว่าเทวดาทั้งหลายผู้มีสรีระร่างทุกส่วนสว่างไสวไปทั่วทิศ"
เมื่อพระมหาโมคคัลลานะได้ฟังคำตอบของเทพธิดาองค์นั้นแล้ว ก็ได้แสดงธรรมให้ฟัง เมื่อแสดงธรรมจบลง นางเทพธิดานั้น พร้อมทั้งบริวารก็ได้สำเร็จโสดาปัตติผล.