น้ำมันพราย
30-11-2004, 09:47 AM
ที่มาของความสุข 4 ประการ ในทัศนะนายแพทย์ประเวศ วะสี
จารุปภา วะสี
ความสุขที่เกิดจากการคำนึงถึงคุณค่าศักดิ์ศรีของคนทุกคน
ศักดิ์ศรีและความเป็นธรรมเป็นสิ่งสำคั_ แม้จะเป็นคนจน แต่ถ้ามีศักดิ์ศรีก็มีความสุข แต่ขณะนี้สังคมไม่มีความสุข เพราะเราไม่ได้เคารพศักดิ์ศรีคุณค่าความเป็นคนของทุกคน เพราะเราไม่ได้เอาตัวนี้เป็นตัวตั้งของการพัฒนา จีดีพีขึ้น แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเงินนั้นมาจากคนทุกคน มาจากศักดิ์ศรีของคนทุกคน มีการกระจายรายได้ มีสัมมาอาชีพของคนทุกคน คนจำนวนน้อยรวยอย่างมโหฬาร จีดีพีก็ขึ้น มันไม่ได้บอกว่าเป็นการเคารพศักดิ์ศรีคุณค่าความเป็นคนของทุกคน ถ้าเราคิดว่าสิ่งเหล่านี้มีคุณค่า ทุกคนก็มีคุณค่า มีเกียรติ มีศักดิ์ศรีหมด ก็จะเป็นความสุขที่อยู่ในเนื้อในตัวคน แล้วคนควรจะเป็นอย่างนั้น
ความสุขที่เกิดจากการเรียนรู้ที่ดี
การเข้าถึงความรู้จะทำให้คนมีความสุขจากตัวความรู้ ถ้าเรารู้เรื่องนั้นจริง ๆ เรียกว่ารู้แบบแทงทะลุ รู้แบบ enlighten ถ้าเรารู้แบบงู ๆ ปลา ๆ จะบีบคั้นมาก แล้วถ้าเรามีความสุขจากการเรียนรู้ เราจะได้กำไรหลายต่อ เราไม่ต้องไปทำอะไรที่เสียเงินเสียทอง แล้วพาเราไปในทางที่ไม่ดี อย่างสมองของเด็กๆ ควรเกิดขึ้นตามธรรมชาติ จากการได้เจอความจริง ได้เรียนรู้ แล้วเกิดร่องรอย เกิดโปรแกรมของมันขึ้น ถ้าเด็กช่วง ๐ ๖ ขวบ ได้รับการเลี้ยงดูที่ดี เขาจะโตขึ้นเป็นคน©ลาด และเป็นคนดีด้วย เป็นคนมีความสุขด้วย พ่อแม่ทุกคู่อยากได้ลูกที่ดี ที่©ลาด ที่มีความสุข ถ้ารู้ตรงนี้ มีการเลี้ยงดูที่ดี เด็กก็ดี พ่อแม่ก็ดีขึ้น เป็นการพัฒนาพ่อแม่ด้วย เท่ากับเป็นการพัฒนาคนทั้งหมดเลย ผมคิดว่าถ้ามีกระบวนการเรียนรู้ที่ดี คนจะมีความสุขมากจากการเรียนรู้ และจะ©ลาดมาก
ความสุขที่เกิดจากการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ระหว่างมนุษย์กับมนุษย์และมนุษย์กับธรรมชาติ
ผมพบความเชื่อมโยงกันระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ ความเชื่อมโยงระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ความเชื่อมโยงกันของสิ่งต่าง ๆ จะเกิดของใหม่ขึ้น เกิดพลังความสร้างสรรค์มหาศาล และเกิดความสุขด้วย ทุกวันนี้คนทั้งโลกยึดสิ่งอื่นเป็นหลัก ไม่ได้ยึดตรงนี้ ผมคิดว่าผมต้องคิดถึงตัวมนุษย์และการอยู่ร่วมกันเป็นหลัก ถ้าคิดถึงอย่างอื่นเป็นหลักจะผิดพลาดไปหมด จะยึดความรู้เป็นหลัก ยึดวิชาเป็นหลัก ยึดเศรษฐกิจเป็นหลัก ยึดศาสนาเป็นหลักก็จะผิดพลาด เพราะถ้าเรายึดอะไรเป็นหลัก สิ่งเหล่านั้นจะทำเพื่อตนเอง เราต้องนึกถึงการอยู่ร่วมกันเป็นหลัก การอยู่ร่วมกันตรงนี้จะทำให้สิ่งต่าง ๆ เปลี่ยนไป สิ่งแวดล้อมเปลี่ยน เทคโนโลยีเปลี่ยน อะไร ๆ เปลี่ยน แต่เราต้องเรียนรู้สิ่งที่เปลี่ยนเพื่อให้เราอยู่ร่วมกันได้ ที่เรียกว่าการอยู่ร่วมกันอย่างสันติระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ และมนุษย์กับธรรมชาติ ซึ่งแท้ที่จริงตรงนี้คือศีล ศีลคือการอยู่ร่วมกันอย่างปกติ
ความสุขที่เกิดจากการเข้าถึงความจริง ความดี และความงาม
เวลาเจริ_สติจะเจอความสุขที่ไม่เคยเจอมาก่อน ตั้งแต่เด็ก ๆ มา ผมจะไม่มีเรื่องศิลปะหรือสุนทรียะในตัวเลย ไม่รู้เป็นพันธุกรรมหรือเป็นสิ่งแวดล้อม ไม่เคยชอบวิชาวาดเขียน เพลง ดนตรี แต่เวลาเจริ_สติ เวลาจิตสงบ มันจะเห็นความงามของสิ่งต่าง ๆ เห็นเต็มไปหมดเลย ความงามรอบตัว ในธรรมชาติ ในตัวคน ในอะไรต่าง ๆ ถ้าเข้าถึงความจริงจะเจอความงาม ถ้าไม่เจอความงามแปลว่ายังเข้าไม่ถึงความจริง ถ้าเห็นความงามจะเกิดความชื่นใจ เห็นความงามเต็มไปหมดทุกอย่าง ต้นไม้ใบห_้า มดตัวหนึ่ง น้ำหยดหนึ่ง แล้วอยากให้คนอื่นมีบ้าง เพราะ©ะนั้น ตรงนี้มันมาถึงข้อสรุปที่คนโบราณพูดมานาน เรื่องความจริง ความงาม ความดี และความสุข เขาพูดกันสามอัน แต่ผมเติมความสุขเข้าไปด้วย ตัวความสุขกับอิสรภาพนี้อันเดียวกัน จะเกิดความอิสระ หลุดพ้นจากความบีบคั้น เป็นความสุขราคาถูกมาก เป็น Happiness at low cost. Happiness at no cost. ทุกคนสามารถมีความสุขเช่นนี้ได้หมด
จารุปภา วะสี
ความสุขที่เกิดจากการคำนึงถึงคุณค่าศักดิ์ศรีของคนทุกคน
ศักดิ์ศรีและความเป็นธรรมเป็นสิ่งสำคั_ แม้จะเป็นคนจน แต่ถ้ามีศักดิ์ศรีก็มีความสุข แต่ขณะนี้สังคมไม่มีความสุข เพราะเราไม่ได้เคารพศักดิ์ศรีคุณค่าความเป็นคนของทุกคน เพราะเราไม่ได้เอาตัวนี้เป็นตัวตั้งของการพัฒนา จีดีพีขึ้น แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเงินนั้นมาจากคนทุกคน มาจากศักดิ์ศรีของคนทุกคน มีการกระจายรายได้ มีสัมมาอาชีพของคนทุกคน คนจำนวนน้อยรวยอย่างมโหฬาร จีดีพีก็ขึ้น มันไม่ได้บอกว่าเป็นการเคารพศักดิ์ศรีคุณค่าความเป็นคนของทุกคน ถ้าเราคิดว่าสิ่งเหล่านี้มีคุณค่า ทุกคนก็มีคุณค่า มีเกียรติ มีศักดิ์ศรีหมด ก็จะเป็นความสุขที่อยู่ในเนื้อในตัวคน แล้วคนควรจะเป็นอย่างนั้น
ความสุขที่เกิดจากการเรียนรู้ที่ดี
การเข้าถึงความรู้จะทำให้คนมีความสุขจากตัวความรู้ ถ้าเรารู้เรื่องนั้นจริง ๆ เรียกว่ารู้แบบแทงทะลุ รู้แบบ enlighten ถ้าเรารู้แบบงู ๆ ปลา ๆ จะบีบคั้นมาก แล้วถ้าเรามีความสุขจากการเรียนรู้ เราจะได้กำไรหลายต่อ เราไม่ต้องไปทำอะไรที่เสียเงินเสียทอง แล้วพาเราไปในทางที่ไม่ดี อย่างสมองของเด็กๆ ควรเกิดขึ้นตามธรรมชาติ จากการได้เจอความจริง ได้เรียนรู้ แล้วเกิดร่องรอย เกิดโปรแกรมของมันขึ้น ถ้าเด็กช่วง ๐ ๖ ขวบ ได้รับการเลี้ยงดูที่ดี เขาจะโตขึ้นเป็นคน©ลาด และเป็นคนดีด้วย เป็นคนมีความสุขด้วย พ่อแม่ทุกคู่อยากได้ลูกที่ดี ที่©ลาด ที่มีความสุข ถ้ารู้ตรงนี้ มีการเลี้ยงดูที่ดี เด็กก็ดี พ่อแม่ก็ดีขึ้น เป็นการพัฒนาพ่อแม่ด้วย เท่ากับเป็นการพัฒนาคนทั้งหมดเลย ผมคิดว่าถ้ามีกระบวนการเรียนรู้ที่ดี คนจะมีความสุขมากจากการเรียนรู้ และจะ©ลาดมาก
ความสุขที่เกิดจากการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ระหว่างมนุษย์กับมนุษย์และมนุษย์กับธรรมชาติ
ผมพบความเชื่อมโยงกันระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ ความเชื่อมโยงระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ความเชื่อมโยงกันของสิ่งต่าง ๆ จะเกิดของใหม่ขึ้น เกิดพลังความสร้างสรรค์มหาศาล และเกิดความสุขด้วย ทุกวันนี้คนทั้งโลกยึดสิ่งอื่นเป็นหลัก ไม่ได้ยึดตรงนี้ ผมคิดว่าผมต้องคิดถึงตัวมนุษย์และการอยู่ร่วมกันเป็นหลัก ถ้าคิดถึงอย่างอื่นเป็นหลักจะผิดพลาดไปหมด จะยึดความรู้เป็นหลัก ยึดวิชาเป็นหลัก ยึดเศรษฐกิจเป็นหลัก ยึดศาสนาเป็นหลักก็จะผิดพลาด เพราะถ้าเรายึดอะไรเป็นหลัก สิ่งเหล่านั้นจะทำเพื่อตนเอง เราต้องนึกถึงการอยู่ร่วมกันเป็นหลัก การอยู่ร่วมกันตรงนี้จะทำให้สิ่งต่าง ๆ เปลี่ยนไป สิ่งแวดล้อมเปลี่ยน เทคโนโลยีเปลี่ยน อะไร ๆ เปลี่ยน แต่เราต้องเรียนรู้สิ่งที่เปลี่ยนเพื่อให้เราอยู่ร่วมกันได้ ที่เรียกว่าการอยู่ร่วมกันอย่างสันติระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ และมนุษย์กับธรรมชาติ ซึ่งแท้ที่จริงตรงนี้คือศีล ศีลคือการอยู่ร่วมกันอย่างปกติ
ความสุขที่เกิดจากการเข้าถึงความจริง ความดี และความงาม
เวลาเจริ_สติจะเจอความสุขที่ไม่เคยเจอมาก่อน ตั้งแต่เด็ก ๆ มา ผมจะไม่มีเรื่องศิลปะหรือสุนทรียะในตัวเลย ไม่รู้เป็นพันธุกรรมหรือเป็นสิ่งแวดล้อม ไม่เคยชอบวิชาวาดเขียน เพลง ดนตรี แต่เวลาเจริ_สติ เวลาจิตสงบ มันจะเห็นความงามของสิ่งต่าง ๆ เห็นเต็มไปหมดเลย ความงามรอบตัว ในธรรมชาติ ในตัวคน ในอะไรต่าง ๆ ถ้าเข้าถึงความจริงจะเจอความงาม ถ้าไม่เจอความงามแปลว่ายังเข้าไม่ถึงความจริง ถ้าเห็นความงามจะเกิดความชื่นใจ เห็นความงามเต็มไปหมดทุกอย่าง ต้นไม้ใบห_้า มดตัวหนึ่ง น้ำหยดหนึ่ง แล้วอยากให้คนอื่นมีบ้าง เพราะ©ะนั้น ตรงนี้มันมาถึงข้อสรุปที่คนโบราณพูดมานาน เรื่องความจริง ความงาม ความดี และความสุข เขาพูดกันสามอัน แต่ผมเติมความสุขเข้าไปด้วย ตัวความสุขกับอิสรภาพนี้อันเดียวกัน จะเกิดความอิสระ หลุดพ้นจากความบีบคั้น เป็นความสุขราคาถูกมาก เป็น Happiness at low cost. Happiness at no cost. ทุกคนสามารถมีความสุขเช่นนี้ได้หมด