มหาสติปัฏฐาน สี่ โดย พระมหาวีระ ถาวโร

[WebSnow]

โดย พระมหาวีระ ถาวโร</FONT> หลวงพ่อได้อธิบายวิธีปฏิบัติตามพระสูตรมหาสติปัฏฐานอย่างละเอียด

http://www.praruttanatri.com/images/pic_book/mahastibuttarnsee.jpg

[WebSnow]

บอกกล่าว

สถานีวิทยุ 04 เป็นสถานีวิทยุเล็กๆ มีกำลังส่งกระแสคลื่นกระจายเสียงทดลองไม่กว้างไกลนัก แม้กระนั้นผู้จัดรายการก็พยายามจัดให้รายการกระจายเสียงทดลองของสถานีนี้ มีคุณค่าควรแก่การสนใจ และมีประโยชน์แก่ผู้รับฟัง ทั้งในด้านความรู้และและความบันเทิง รวมทั้งข่าวสารเหตุการณ์ประจำวันทั้งในและนอกประเทศ ที่ควรแก่การเผยแผ่ทั้งทางวิทยุกระจายเสียงอีกด้วย ในด้านความรู้นั้น นอกจากจัดสรรหาความรู้เบ็ดเตล็ดทั่วๆ ไปมาออกอากาศเป็นวิทยาทานแล้ว ก็หาโอกาสเผยแผ่หลักธรรมคำสอน ขององค์สมเด็จสัมมาสัมพุทธเจ้าอยู่ด้วยเสมอมา ในการเผยแผ่พระพุทธธรรมนี้ พระมหาวีระ ถาวโร แห่งวัดท่าซุง อำเภอเมือง จังหวัดอุทัยธานี ได้กรุณาจัดทำคำบรรยายให้สถานีวิทยุ 04 ได้กระจายเสียงออกอากาศเป็นประจำ หลวงพ่อวีระจึงได้จัดทำคำบรรยายเรื่อง มหาสติปัฏฐานสูตร ออกอากาศทุวันพุธตลอดมา ตั้งแต่ต้นจนจบเรื่อง

เพียงแต่ชื่อ มหาสติปัฏฐานสูตร ก็เป็นที่ชัดแจ้งแล้วว่า เป็นพระสูตรที่สำคัญยิ่งสูตรหนึ่งในพระไตรปิฏก เนื่องจากหลวงพ่อวีระ แห่งวัดท่าซุง เคยเป็นนักเทศน์ที่มีชื่อเสียง และเคยมีประสบการณ์ในการปฏิบัติธรรมะระดับสูงมาก่อน คุณสมบัติดังกล่าวมาข้างต้น ย่อทำให้ หลวงพ่อวีระ จัดทำคำบรรยายอธิบายความเรื่องมหาสติปัฏฐานสูตรด้วยภาษาชาวบ้าน ที่คนธรรมดาสามัญได้ยิน ได้สดับตรับฟังแล้ว ย่อมเข้าใจแจ่มแจ้งได้โดยสะดวก ซึ่งย่อมจะช่วยให้ผู้สนใจต่อพระธรรมคำสั่งสอนในพระสูตรสำคัญนี้ มีความเข้าใจทราบซึ้งในอรรถรสของพระสูตรได้ดียิ่งขึ้น

ดังได้กล่าวแล้วว่า เนื่องจากสถานีวิทยุของ 04 เป็นสถานีเล็ก สามารถส่งกระแสคลื่นได้ภายในรัศมีไม่กว้างไกลจากที่ตั้งของสถานีนัก บทความต่างๆ ที่เผยแผ่กระจายเสียงออกอากาศโดยสถานีวิทยุแห่งนี้ จึงไม่แพร่หลายกว้างขวาง ครั้งได้อ่านคำบรรยายของหลวงพ่อวีระ ฯ เรื่องมหาสติปัฏฐานสูตรที่ถอดจากเทปบันทึกลงเป็นลายลักษณ์อักษร ตั้งแต่เริ่มแรก จนจบเรื่อง ก็เห็นว่าถ้าได้เผยแผ่คำบรรยายของท่านด้วยการจัดพิมพ์เป็นเล่มสมุดอย่างถาวร เพื่อจัดแจกจ่ายแก่ญาติสนิท มิตรสหาย และบรรดานุศิษย์ของหลวงพ่อ ท่านที่มิได้มีโอกาสได้ฟังคำบรรยาย เรื่อมหาสติปัฏฐานสูตรนี้ โดยตรงจากการกระจายเสียงออกอากาศของสถานีวิทยุ 04 ก็จะเสริมสร้างความเข้าใจแจ่มแจ้งในพระสูตรแก่บรรดาผู้สนใฝ่ธรรมทั้งปวงได้มากยิ่งขึ้น หนังสือมหาสติปัฏฐานสูตร โดย พระมหาวีระ ถาวโร จึงได้ปรากฏเป็นรูปเล่มขึ้นดังนี้

ในการจัดพิมพ์เป็นเล่มสมุดขึ้นครั้งนี้ ยังมิได้ตรวจแก้หรือปรับปรุงสำนวนโวหารแต่อย่างใด คงเป็นภาษาพูดธรรมดา ตามลักษณะการบรรยายทางวิทยุกระจายเสียงเพียงแต่ได้แก้ไข โดยไม่พิมพ์คำบางคำตามที่ปรากฏในต้นฉบับที่ถอดจากเทปบันทึกโดยตรง เพราะเห็นว่า คำพูดบางคำ ในบางกรณีก็ไม่ควรต้องปรากฏในเมื่อจัดทำขึ้นเป็นรูปเล่ม ทั้งนี้ก็มิได้ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงบุคลิกภาพของหลวงพ่อวีระ ฯ ในการบรรยายความแต่อย่างใดเลย

ขอขอบคุณ คุณสนิท ศิริวิสูตร ผู้เป็นบรรณาธิการหนังสือนิตยสารธรรมะถึงสองฉบับ คือ "เสียงเวฬุวัน" ของวัดเวฬุวนาราม กับ "ธรรมสาธิตสาร" ของวัดวิชิรธรรมสาธิตวรวิหาร ที่ช่วยเหลือในการติดต่อจัดพิมพ์ และขอขอบคุณบรรดาผู้เกี่ยวข้องอื่นๆ ทุกท่านในสังกัดของโรงพิมพ์จรัลสนิทวงศ์ ที่มีส่วนช่วยเหลือในการเร่งรีบจัดทำให้หนังสือนี้สำเร็จเป็นรูปเล่มโดยสมบูรณ์ได้ทันกำหนดเวลา


ส. ส. ส.
9 ซอยสายลม 1 พหลโยธิน
31 มีนาคม 2516

[WebSnow]

ตอนที่ 1

วันนี้ได้มีโอกาสมาพบกับบรรดาท่านพุทธบริษัทตามปกติ ก็จะขอพูดเรื่อง มหาสติปัฏฐานสูตรทั้ง 4 ตามที่ได้แจ้งไว้แก่บรรดาท่านพุทธบริษัทตั้งแต่วันพุธที่แล้วมหาสติปัฏฐานสูตรน่ะ มีใจความตามบาลีอย่างนี้นะ อาตมาจะเอาหนังสือบาลีมาอ่านให้ฟังเฉพาะเป็นตอนๆ ไป แต่ว่าจะแปลเป็นภาษาไทยเลย การแปลบาลีเป็นภาษาไทยโดยปัจจุบันทันด่วน ศัพท์แสงมันก็อาจจะไม่สละสลวย ก็เรียกว่าจะเป็นศัพท์สนามมากเกินไปแล้วก็จะอธิบายทับตามหลัง ที่จะเอาบาลีมาอ่านให้ฟังก็เพื่อจะได้ให้บรรดาญาติโยมพุทธบริษัททั้งหลายรู้เนื้อแท้ว่า ที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้เองนั้น ท่านตรัสไว้ว่ายังไง ไม่ใช่อยู่ๆ ก็จู่โจมขึ้นมาว่า นี่มหาสติปัฏฐานสูตรน่ะเป็นอย่างนี้แล้วก็ไม่บอกต้นเค้ากัน อธิบายกันไป ดีไม่ดีญาติโยมบรรดาพุทธบริษัททั้งหลายที่บันทึกไว้ หรือจดไว้ก็จะได้เอาไปวินิจฉัยเองว่า สิ่งเหล่านี้ หรือตอนนี้ หัวข้อนี้ ควรจะปฏิบัติยังไง ที่หลวงตาแกพูดมาน่ะมันตรงหรือไม่ตรง ถ้าไม่ตรง ถ้าไม่ตรงกับอัธยาศัยก็จะได้พลิกแพลงเสียใหม่ ไปหาใครแนะนำให้ถูกต้องตามความเป็นจริง ต่อแต่นี้ไปอาตมาจะขออ่านบาลีมหาสติปัฏฐาน เอาเฉพาะตอนต้นๆ นะ ตามที่ท่านทำปฐมสังคยานากันครั้งแรกมีพระมหากัสสปเป็นประธาน แล้วก็มีพระอานนท์เป็นผู้ว่าการฝ่ายพระสูตรและพระอภิธรรม พระอานนท์ท่านกล่าวไว้อย่างนี้ว่า

ข้าพเจ้าผู้ชื่อว่าอานนท์ ได้สดับมาเฉพาะพระพักตร์ของสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ฟังมาแล้วอย่างนี้ กล่าวคือ ครั้งหนึ่ง สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่นิคมของชาวกุรุ ซึ่งมีชื่อว่ากัมมาสะกัมมะนิคม ในแคว้นกุรุ ในที่นั้นสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตักเตือนภิกษุทั้งหลายให้ตั้งใจฟังพระธรรมเทศนาว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตามภาษาบาลีใช้คำว่า ภิกขเว ดังนี้ แล้วภิกษุทั้งหลายนั้นทูลรับคำว่า พระเจ้าข้า สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงได้โปรดประทานพระธรรมเทศนาแก่ภิกษุเหล่านั้นว่า "ดูก่อนภิกษุทั้งหลายทางนี้เป็นทางเอก เป็นทางให้เกิดความบริสุทธิ์แก่สัตว์ทั้งหลาย เป็นทางระงับเสียซึ่งความเศร้าโศกและเสียใจ และความพิไรรำพัน เป็นทางให้เข้าถึงซึ่งความสิ้นทุกข์และโทมนัสเป็นทางให้ได้ซึ่งอรรถธรรมและความรู้ เป็นทางให้สำเร็จซึ่งพระนิพพาน ทางเอกนี้คือ สติปัฏฐาน 4 สติปัฏฐาน 4 คืออะไรบ้าง คือภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ เป็นผู้พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลาย พิจารณาเห็นจิตในจิต พิจารณาเห็นธรรมในธรรม ภิกษุในธรรมวินัยนี้ต้องเป็นผู้มีความเพียร เป็นผู้มีสติสัมปชัญญะ จึงจะกำจัดอภิชฌาและโทมนัสเสียได้"

เอาละ สำหรับตอนนี้อ่านแต่นี้นะ เป็นหัวข้อสำหรับเทศน์ เป็นอารัมภบทที่พระพุทธเจ้าตรัส แต่จะขออธิบายกันเสียนิดหนึ่ง คำที่ท่านกล่าวในตอนต้นว่า ข้าพเจ้าผู้ชื่อว่าอานนท์ นี้ท่านกล่าวในสมัยที่ทำปฐมสังคายนา และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง พระพุทธเจ้าทรงกล่าวว่า มหาสติปัฏฐานนี้เป็นทางเอก คือเป็นทางชั้น 1 ไม่มีทางใดที่จะมาเทียบมาเปรียบได้ เป็นทางชั้น 1 เป็นทางให้เข้าถึงความบริสุทธิ์ของสัตว์ทั้งหลาย และถ้าใครทำได้แล้ว บุคคลนั้นจะเป็นผู้บริสุทธิ์ จะรับงับเสียได้ซึ่งความโศกเศร้าและเสียใจ ความโศกก็ดี ความเสียใจก็ดี จะไม่มีแก่นักเจริญพระกรรมฐาน และความพิไรรำพันเสียดายข้าวของหรือบุคคลและสัตว์ที่เสียไป อันนี้ก็จะไม่มี เป็นทางที่จะให้เข้าถึงซึ่งความสิ้นทุกข์และโทมนัส คนเราที่ลำบากอยู่เวลานี้ก็เพราะเป็นคนมีความทุกข์ความโทมนัส ความเสียใจ ที่ถ้าปฏิบัติพระกรรมฐานได้ละก็สิ้นทุกข์สิ้นโทมนัสแน่

สติปัฏฐาน 4 นี้มีอะไรบ้าง ท่านกล่าวว่า 1. ให้พิจารณากายในกาย 2. พิจารณาเวทนาในเวทนา 3. พิจารณาจิตในจิต 4. พิจารณาธรรมในธรรม อันนี้แปลกไหม นี้เป็นหลักสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงสอนนะ จำไว้ให้ดีนะตอนต้นนี่น่ะ ว่าพระพุทธเจ้าให้พิจารณากายในกาย พิจารณาเวทนาในเวทนา พิจารณาจิตในจิต พิจารณาธรรมในธรรมแล้วก็จะต้องเป็นผู้มีความเพียร มีสติสัมปชัญญะ นี่ท่านทั้งหลายที่มีความปรารถนาอยากจะได้ขุนพลแก้ว ขุนคลังแก้ว ช้างแก้ว ม้าแก้วละก็ ต้องปฏิบัติตามนี้นะ การพิจารณากายในกายก็ดี การพิจารณาเวทนาในเวทนาก็ดี การพิจารณาจิตในจิตก็ดี การพิจารณาธรรมในธรรมก็ดี จะยังไม่พูด เพราะพระพุทธเจ้าจะพูดต่อไป ทีนี้ฟังท่านพูดต่อไปนะ

ข้อว่า ภิกษุพิจารณาเห็นกายในกายนั้นคืออะไร ท่านว่าอย่างนั้น ท่านเทศน์น่ะท่านเทศน์แบบวิธีคุยธรรมดาๆ ท่านถามท่านตอบของท่านเอง ไม่เหมือนตาโคล้งที่เทศน์หรอก เวลาขึ้นธรรมาสน์ละปาวๆ ๆ ไปทีเดียว ชาวบ้านชาวเมืองจะพูดบ้างก็ไม่ได้ พอเทศน์จบก็กลับกุฏิ ชาวบ้านชาวเมืองจะรู้หรือไม่ก็ช่าง เทศน์ไปให้จบเท่านั้น การเทศน์แบบนี้มันไม่ดีอยู่อย่างหนึ่ง คือหมายความว่าไม่ได้ผลกับชาวบ้านผู้ฟัง ถ้าเทศน์แบบของพระพุทธเจ้า คุยกันไปคุยกันมาอย่างนี้มีประโยชน์เยอะ

อ่านกันต่อไป ข้อว่าภิกษุพิจารณาเห็นภายในกายนั้นคืออย่างไร นี่ท่านถามนะท่านถามของท่านเอง แล้วท่านตอบของท่านเองว่า คือภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ไปอยู่ในป่า หรือว่าอยู่ที่โคลนต้นไม้ หรือไปอยู่ที่ว่างบ้านเรือน แล้วก็นั่งตั้งกายให้ตรง ดำรงสติอันเป็นเครื่องกำหนดไว้ ภิกษุนั้นหายใจออกก็มีสติ หายใจเข้าก็มีสติ เมื่อหายใจออกสั้นก็รู้ว่าหายใจออกสั้น เมื่อหายใจเข้าสั้นก็รู้ว่าเราหายใจเข้าสั้น ภิกษุนั้นย่อมศึกษาว่า เราจะกำหนดกองลมทั้งปวงแล้วจึงหายใจออก เราจะกำหนดกองลมทั้งปวงแล้วจึงจะหายใจเข้า เราจะระงับกองลมแล้วจึงหายใจออก เราจะระงับกองลมแล้วจึงจะหายใจเข้า ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย ช่างกลึงผู้ฉลาดหรือว่าลูกมือช่างกลึง เมื่อชักเชือกกลึงยาว ก็รู้ว่าชักเชือกกลึงยาว เมื่อชักเชือกกลึงสั้น ก็รู้ว่าเราชักเชือกกลึงสั้น ฉันใด ข้อนี้ก็ฉันนั้น เมื่อหายใจออกยาว ก็รู้ว่าเราหายใจออกยาว หายใจเข้ายาวก็รู้ว่าเราหายใจเข้ายาว หายใจออกสั้นก็รู้ว่าหายใจออกสั้น เมื่อหายใจเข้าสั้นก็รู้ว่าเราหายใจเข้าสั้น ภิกษุนั้นย่อมศึกษาว่าเราจะกำหนดรู้กองลมทั้งปวงแล้วจึงจะหายใจออก เราจะกำหนดรู้กองลมทั้งปวงแล้วจึงจะหายใจเข้า เราจะระงับกองลมแล้วจึงจะหายใจออก จะระงับกองลมแล้วจึงหายใจเข้า บาลีวันนี้ฟังเพียงเท่านี้นะ

ทีนี้ การพิจารณากายในภาย ในขั้นแรก ท่านถือเอากองลมเป็นสำคัญ นี่ไม่ได้มีแต่เท่านี้นะ ยังมีอีกเยอะ เอาจุดแรกทีเดียว จุดเริ่มต้น อันนี้เขาเรียกว่า อานาปานบรรพ หรือว่า อานาปานสติกรรมฐาน นั่นเอง จำได้ดีนะบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท เฉพาะอานาปานสติกรรมฐานนี้มีกำลังมาก มีความสำคัญมาก สามารถทรงฌาน 4 ได้แล้ว ถ้าหากว่าท่านเจริญตามแบบในนี้ ท่าจะมีความสุขแบบสุขวิปัสสโก แต่โดยเฉพาะอย่างยิ่งมหาสติปัฏฐานสูตรนี้ เราจะดัดแปลงขึ้นไปสู่วิชชาสาม อภิญญาหก ปฏิสัมภิทาญาณก็ทำได้จะทำกันตอนไหนเล่า ก็ทำกันตอนอานาปานสติกรรมฐานนี่แหละ อีตรงนี้แหละ ตรงอานาปานสติกรรมฐานนี่แหละ จะสามารถสร้างวิชชาสาม อภิญญาหก ปฏิสัมภิทาญาณก็ทำได้ อยากจะฟังไหมล่ะ ถ้าอยากจะฟังละก็ จดหมายกันมานะ บอกกันมา บอกอยากฟังตามนั้นแล้วจะพูดให้ฟัง บางทีก็จะไปพูดตอนจบ เฉพาะอย่างยิ่งตอนวิชชาสามนี่ จะพูดทิ้งไว้เฉพาะในเวลาที่ว่าอานาปานสติกรรมฐาน เผื่อว่าบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่สนใจวิชาสามจะได้เอาไปใช้ เพราะอะไรจึงมีความประสงค์อย่างนั้น เพราะว่าเรื่องราวของพระพุทธศาสนานี่มีความสงสัยกันมาก มีความสงสัยอยู่เพราะอะไร เพราะว่าพระพุทธเจ้าของเราทรงเทศน์เรื่องนรกก็ดี เรื่องสวรรค์ก็ดี เรื่องเทวดา เรื่องพรหม เรื่องภูตผีต่างๆ เรื่องกฎของกรรมต่างๆ ไว้มาก ถ้าหากเราจะปฏิบัติกันแบบดำดินเสมอไป เอาแค่ความสุขใจสำหรับคนที่ไม่สงสัยก็ดี ถ้าบังเอิญมีผู้สงสัยขึ้นมาว่า พระพุทธเจ้าเทศน์ไว้อย่างนี้ จะเทศน์ตรงตามความเป็นจริงหรือเปล่า นี่ความสงสัยอย่างนี้อาจจะมี นรกที่ว่ามีจริงอยู่ที่ไหน สวรรค์ที่ว่ามีจริงอยู่ที่ไหน พรหมโลกที่ว่ามี่จริงอยู่ที่ไหน พระนิพพานที่ว่ามีจริงมีสภาวะเป็นอย่างไร นี่ความสงสัยอาจจะมี หรือไม่ใช่อาจจะหรอก มีกันเยอะแยะแล้ว และก็มีกันนับไม่ถ้วน แล้วมีคนอย่างอาตมาเองก็เคยได้ฟังมาว่า เขาว่านรกมีจริง สวรรค์มีจริง เราไม่เห็นเลย ดีไม่ดีนักพรตด้วยกันนั่นแหละ กลับปฏิเสธนรกสวรรค์เสียอีก บวชไปแล้วเกิดปลายเป็นมิจฉาทิฏฐิไปอย่างนี้ก็มีมาก ทีนี้ เพื่อจะให้บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท รู้เรื่องคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าด้วยความรู้จริงเห็นจริง ในอานาปานสติกรรมฐานนี้ จึงจะนำเอาหลักสูตรของวิชชาสามมาพูดเคล้าเข้าไว้ด้วย ถ้าสามารถทำได้ ตอนนั้นเอาไว้ทีหลัง เอาไว้เมื่อถึงเวลาอันสมควร เมื่อพูดถึงอานาปานสติจบก็จะพูดปฏิบัติให้เข้าถึงวิชชาสามเลย

วิชชาสามมีอะไรบ้างก็ขออภัย ตอนนี้ยังไม่พูดหรอกนะ เพราะจะเสียเวลา เวลาจะหมดอยู่แล้ว เคยว่ามาบ่อยๆ ตานี้มาว่ากันถึงตอนนี้ดีกว่า ตอนที่ท่านให้พิจารณากายในกาย เฉพาะอย่างยิ่งอานาปานสติกรรมฐานนี่นะ ท่านสอนเข้าไปที่ละนิดๆ ท่านไม่ได้หักโหม เห็นลีลาคำสอนของพระพุทธเจ้าหรือยัง ที่พวกเราสอนกันเองมักจะอึกอักก็ให้เด็กแบกช้าง ไปจูงช้างมาบอกว่านี้ช้างนา ไอ้หนู แบกซิ มันจะไปแบกไหวที่ไหน มันแบกไม่ไหวหรอก ถึงแม้ผู้ใหญ่ก็เหมือนกัน ถ้าไม่ได้ซ้อม แบกมาตั้งแต่ช้างยังตัวเล็กๆ ก็จะแบกไม่ไหว ถ้าหากว่าช้างเกิดมาตัวเล็ก เราเป็นผู้ใหญ่แล้ว แล้วก็แบกช้างทุกวันๆ ช้างมันค่อยๆ โตขึ้น กำลังเราค่อยๆ เพิ่มขึ้น อย่างนี้มันก็สามารถจะแบกไหว ข้อนี้มีอุปมาฉันใด แม้คำสอนของพระพุทธเจ้าก็เหมือนกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ขั้นอานาปานสติกรรมฐาน คือกรรมฐานที่เข้าถึงจุดของฌานสี่ นับเป็นกรรมฐานที่มีความสำคัญมากกรรมฐานกองนี้ถ้าใครไม่สามารถเข้าถึงฌานเสียได้แล้ว ก็ไม่สามารถจะทรงไว้ได้ กรรมฐานทุกกอง ที่ท่านปรารถนาจะทำ ไม่มีประโยชน์เลย เพราะว่าอะไร เพราะว่าไม่สามารถจะทรงสมาธิไว้ได้

ตอนที่ท่านสอนอานาปานสติกรรมฐานตอนต้น ว่าเมื่อเราหายใจเข้าก็มีสติ หายใจออกก็มีสติ วันนี้เอาแค่นี้แหละนะ ระหว่างวันพุธนี้ถึงพุธหน้า ต้องการให้บรรดาญาติโยมพุทธบริษัททำแค่นี้น่ะ จงกำหนดรู้ลมหายใจเข้าออกเอาไว้ เวลาจะหายใจเข้าก็ตาม เวลาจะหายใจออกก็ตาม ต้องรู้เข้าไว้ รู้ลมเข้าไว้ เวลาลมเข้าให้รู้ว่าลมเข้า ลมออกก็ให้รู้ว่าลมออก ถ้าพูดว่าสติ ดูเหมือนว่ามันยุ่งๆ ไปสักหน่อย เอาคำว่ารู้นี่ดีกว่า แล้วรู้น่ะ รู้ตรงไหน รู้ตรงจมูก ไม่ต้องรู้มาก เวลาลมเข้ามันกระทบจมูก เวลาลมออกมันกระทบจมูก เอาแค่รู้อย่างเดียว ได้รู้สั้นรู้ยาวนี่ยังไม่ต้อง ในช่วง 7 วันนี้ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัททั้งหลายหรือพระคุณเจ้าที่รับฟัง รู้สึกว่าพระก็มากเหมือนกันที่สนใจกรรมฐาน พระทางจังหวัดสิงห์บุรีนั่นมาบ่อย นครสวรรค์ พิจิตรนี่มาบ่อย สนใจเรื่องพระกรรมฐาน มาถามถึงกุฏินี่มาบ่อยๆ แต่โอกาสที่จะพูดกันมันก็น้อย หากว่าพระคุณเจ้าหรือท่านทั้งหลายที่มีความสงสัยในมหาสติปัฏฐานสูตร หรือเรื่องราวที่พูดไปตอนใดตอนหนึ่งละก็ จดหมายถามก็ดี จะได้ตอบให้ออกทางอากาศนี่ มันสะดวกหน่อย ทั้งนี้เพราะอะไร ท่านมาหาที่กุฏินี่ มาเจอะเอาแขกเข้า โอกาสที่ท่านจะพูดมันก็ไม่มี เอาละ วันนี้เอาแค่นี้ละ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ช่วงพุธนี้เอาแค่รู้ รู้ลมเข้าและลมออก ถ้าหากจะถามว่าเวลารู้ลมเข้าลมออกใช้สถานที่แบบไหน จะนั่งแบบไหน จะนอนแบบไหน ยืนแบบไหน เดินแบบไหน ก็จะต้องตอบว่า ไม่ต้องหาแบบ อีแบบไหนก็ตามถ้ามันสบาย เอาแบบนั้น เดินไปก็ให้รู้ลมเข้าลมออก นั่งอยู่ รู้ลมเข้าลมออก นอนอยู่ รู้ลมเข้าลมออก ยืนอยู่ รู้ลมเข้าลมออกจะไปนั่งขัดสมาธิหรือไม่ ไม่สำคัญ ถ้ามันมีเวลาว่างพอก็ไปขัดสมาธิก็ได้ ถ้ามันไม่ว่าพอท่านผู้หญิงจะทำครัว เวลาหั่นผักหั่นหญ้า ซาวข้าว ทำกับข้าว รู้ลมเข้าออกไปด้วยก็ดี ท่านผู้ชายทำงานนอกบ้าน ทำงานในบ้านรู้ลมเข้าออกไปด้วยก็ดี ทำอย่างนี้ให้ชินจนกระทั่งจิตไม่ต้องระวังเรื่องลมเข้าลมออก รู้ได้เป็นปกติ เป็นอัตโนมัติของมันเอง เวลาเราหายใจเข้า เราก็รู้ว่านี่เราหายใจเข้า เวลาเราจะหายใจออกเราก็รู้ว่านี่เราหายใจออก เอาแค่นี้นะ แล้วก็หากจะมีนักปราชญ์มาถามว่า แล้วมันจะได้ฌานได้ยังไง เอาเถอะ ค่อยๆ ทำไปเถอะ ทำตามนี้ก็แล้วกัน ค่อยๆ ทำไปแล้วจะรู้ผลเอง แล้วเวลาหายใจเข้า เวลาหายใจออกน่ะ อย่าไปดัดแปลงลมหายในเสียนะ ถ้าร่างกายมันต้องการหายใจสั้นหรือยาวปล่อยมัน หายใจแรงหรือหายใจเบาปล่อยมัน ไม่ต้องใน ประเดี๋ยวจะคิดว่าเอ๊ะ หายใจนี่เราไม่ค่อยรู้สึกที่เบาๆ ปกติ ว่ามันเสียงให้เต็มที่ ให้ดังปื้ดเข้า เข้าก็ปื้ด ออกก็ปื้ด อย่างนี้ใช้ไม่ได้ อย่างนี้ผิดใช้ไม่ได้ อย่างนี้ผิดแบบผิดแผน ใช้ไม่ได้ ไม่ใช่ว่าให้ไปบังคับลมหายใจนะ ท่านเอาแต่เพียงว่าปล่อยลมหายใจ มันจะเป็นยังไงก็ช่างของมัน แต่ทว่าเราเอากันแค่ว่ารู้ลมเข้าลมออกก็แล้วกัน เอาแต่รู้แค่นี้นะ แล้วก็สถานที่กับเวลานี่ไม่จำกัด ได้เวลาที่เราจะนั่งสมาธิตั้งกายให้ตรง ดำรงจิตให้มั่น นั่นมันต้องเลือกเวลา ถ้าคนทำกรรมฐานทำเฉพาะจุดนั้นจุดเดียวละก็ต้องถือว่ายังห่างต่อพระกรรมฐานมากนัก เรื่องขุนพลแก้ว ขุนคลังแก้ว ช้างแก้ว ม้าแก้ว อะไรนี่น่ะนะ จักแก้ว มณีแก้ว แก้วมณีหรือพระขรรค์แก้วน่ะ ไม่มีโอกาสจะได้ นักเจริญพระกรรมฐานจะได้ของแก้วๆ ที่กล่าวมาต้องเจริญแบบไม่มีเวลา เวลาสำรวจจิตจริงๆ คือเวลาตั้งเป็นสมาธิ กำหนดจิตเป็นสมาธิตั้งมั่น เพื่อให้ตรงฌานสูงนั่นควรจะกำหนดไว้ว่าเราจะทำเวลาเท่าไร เวลาที่เราจะกำหนดก็ควรกำหนดเวลาที่เราสบายที่สุด คือไม่ต้องตั้งเวลาแน่นอน เวลานั้น ถ้าไม่สบายก็นั่งหรือนอน หรือเดินไปตามอารมณ์ก่อนแบบจงกรม นี่จะว่าด้วยอิริยาบถ แต่ว่าถ้าสบายมากก็ทำ ดำรงจิตให้มั่นจะได้ทรงฌาน ยามปกติเราทำเล็กๆ น้อยไปแค่รู้ลมเข้า รู้ลมออก ในระหว่างพุธนนี้ถึงพุธหน้ายังไม่ต้องหวังฌาน เอาแค่นี้ให้ชำนาญเสียก่อน ถ้าอารมณ์แค่นี้เป็นเอกัคคตารมณ์แล้ว เรื่องฌานเป็นของไม่ยาก

ก่อนจะกลับ ก็ขอย้ำอีกนิดหนึ่ง ระหว่างพุธนี้ถึงพุธหน้า ขอให้บรรดาพุทธบริษัทจำไว้ว่าท่านจะเจริญมหาสติปัฏฐานสูตรในกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน ในบทว่าอานาปานบรรพเราจะรู้ลมหายใจเข้า รู้ลมหายใจออกอยู่เสมอ เอาเท่านี้นะ จะนั่ง จะนอน จะยืน จะเดิน พระจะไปบิณฑบาต จะอาบน้ำ จะทำวัตร จะดูหนังสือ จะเดินไปไหน ชาวบ้านก็เหมือนกัน ทำการทำงานอย่างใดก็ตาม รู้ลมเข้ารู้ลมออก รู้แค่นี้นะ แล้วไม่ช้าจะดีเอง

เอาละ สำหรับวันพุธนี้ ก็ขอยุติเพียงเท่านี้ ขอความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคลสมบูรณ์พูนผล จงมีแด่บรรดาท่านพุทธศาสนิกชนผู้รับฟังทุกท่าน สวัสดี

******

[WebSnow]

ตอนที่ 2

ท่านสาธุชนทั้งหลาย วันนี้อาตมาได้มีโอกาสมาพบกับบรรดาท่านพุทธบริษัทตามปกติในเรื่องมหาสติปัฏฐานทั้งสี่ เรื่องมหาสติปัฏฐานสูตรตามที่กล่าวมาแล้วในวันก่อนก็ดูเหมือนว่าจะพูดได้นิดเดียวเท่านั้น เพราะอะไร เพราะว่าเป็นอารัมภบทพจนคาถาเสียมาก ฉะนั้น วันนี้จะขอย้อนต้นสักนิดหนึ่งในข้อต้น ที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า "ภิกษุทั้งหลายเธอจงเป็นผู้มีสติ หายใจเข้า จงรู้ว่าเป็นผู้หายใจเข้า เมื่อหายใจออกก็จงรู้ว่าเป็นผู้หายใจออก" นี่การสอนพระกรรมฐานของพระพุทธเจ้าท่านสอนเป็นระยะๆ คือไม่สอนแบบกระโจมให้ทีละมากๆ ในตอนแรกท่านบอกให้รู้แค่ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกเท่านี้เองนะ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท

คราวนี้ในระหว่างวันพุธที่แล้วมา คือ 7 วัน พุธก่อนถึงพุธนี้ บรรดาพุทธบริษัทกำหนดลมหายใจเข้าออกได้บ้างหรือยัง แล้วก็ทำตามที่เคยแนะนำมาได้บ้างหรือยัง ถ้ายังละก็ซ้อมเข้าไว้นะ ซ้อมกำหนดรู้ลมหายใจเข้ากับลมหายใจออกเฉยๆ วิธีซ้อมกำหนดรู้ลมหายใจเข้าหายใจออก ก็รู้กันแค่จมูก เวลาลมหายใจเข้ากระทบจมูก เวลาลมหายใจออกระทบจมูก นี่เรียกว่ากระทบเอาแค่จมูก ไอ้ริมฝีปากหรือที่ไหนต่อที่ไหนตามแบบวิสุทธิมรรคไม่ต้องบใช้กัน ใช้กันตามแบบง่ายๆ เพราะว่าพระพุทธเจ้าท่านสอนวิธีง่ายๆ อย่างนี้ชั่วระยะเวลา 7 วัน ถ้ายังไม่ดีนะ ก็ทำต่อไปอีก ถ้ายังไม่ดีก็ทำเรื่อยไป เลย 7 วัน ก็ได้ เอาจนกระทั่งกว่าจะดี หมายความว่าการรู้ลมหายใจเข้า รู้ลมหายใจออกนี่เราไม่ต้องระวังกัน ไม่ต้องตั้งท่า ไม่ต้องหาเวลา จะเป็นเวลาใดก็ตาม เวลาที่กินข้าวอยู่ก็ดี หรือว่าเวลาทำการงานก็ดี เวลาพูดคุยกับเพื่อนฝูงก็ดี เดินไปก็ดี ยืนอยู่ก็ดี นอนอยู่ก็ดี ทุกๆ อิริยาบถเราสามารถรู้ลมหายใจเข้าลมหายใจออกได้อย่างสบาย อย่างนี้เรียกว่าเข้าถึงอานาปานสติ มหาสติปัฏฐานสูตรข้อนี้แล้ว ถ้ายังไม่เข้าถึงตอนนี้นะ ขอบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพ ที่กำลังรับฟังอยู่เพื่อฝึกก็จงอย่างเคลื่อนไป อย่าทำให้มากไปกว่านี้ จนกว่าจะรู้สึกว่าเราทำได้ดี ทีนี้ หากว่าสามารถจะรู้ลมเข้าลมออกได้แค่จมูกนี้ก็จัดว่าดีนะ ไม่ใช่ไม่ดี แต่ว่ายังดีไม่มาก เพราะว่ามหาสติปัฏฐานสูตร พระพุทธเจ้ามุ่งสอนเอาพระนิพพานเป็นสำคัญ ไม่ใช่เราจะมาสอนปฏิบัติกันเพื่อเป็นอุปนิสัยปัจจัย แต่การที่เข้าถึงพระนิพพานนั้น ต้องค่อยๆ สะสมความดี ทีนี้การรู้ลมหายใจเข้าหายใจออกก็เพื่อเป็นการทรงสติ ที่พระพุทธเจ้าทรงสอนบอกว่า จงรู้ลมหายใจเข้าหายใจออก คำว่ารู้แปลว่าสติ หรือว่าสติ แปลว่ารู้อยู่ ให้รู้ ตามธรรมดาคนเราหายใจวันละหลายหมื่นครั้ง แต่ว่าคนที่จะรู้ว่าตัวหายใจจริงๆ หายาก

ทีนี้มาพูดกันถึงว่าเราทำได้ถึงตอนนี้จะมีอะไรเกิดขึ้นบ้าง เรื่องของพระกรรมฐานกับนิมิตเป็นของธรรมดา นี่แหละนักปฏิบัติพระกรรมฐานหรือมหาสติปัฏฐานสูตรก็เหมือนกัน ไม่มีอะไรต่างกัน เป็นแต่เพียงเรียกชื่อต่างกันเท่านั้น เรื่องนิมิตที่พึงเกิดจากสมาธินี่เป็นของธรรมดา นิมิตของอานาปานสติกรรมฐานก็มี เช่น สีเขียว สีแดง สีสว่างคล้ายๆ แสงไฟฉาย หรือเหมือนแสงฟ้าแลบ นี้เป็นนิมิตของอานาปานสติกรรมฐานทีนี้ มาขอเลี้ยวตรงนี้อีกนิดหนึ่งสำหรับญาติโยมแก่ๆ จะว่าอายุแก่หรือแก่ปฏิบัติก็ตามมันก็แก่เหมือนกัน แก่ฟังก็ใช้ได้ เรียกว่าแก่เหมือนกัน คือญาติโยมแก่ๆ คงจะคิดว่าเอ นี่เหลวงตานี่แกมาทำยังไงของแกนี่ ก็การเจริญพระกรรมฐานที่จะให้เข้าถึงบุญเขาก็จะต้องภาวนาว่า พุทโธ ธัมโม สังโฆ หรือว่าพิจารณาอย่างใดอย่างหนึ่ง ก็แกมาสอนให้กำหนดเฉพาะลมหายใจเข้าออกเท่านั้นนี่ แล้วมันจะไปได้บุญได้ทานยังไง ถ้าบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทหรือพระคุณเจ้าทั้งหลายที่กำลังรับฟังอยู่ ถ้าคิดว่าจะไม่ได้บุญละก็ขอพระคุณเจ้าโปรดคิดว่า เขตของกายบุญน่ะ มันอยู่ตรงที่จิตเป็นสมาธินะ ตัวบุญน่ะอยู่ที่จิตเป็นสมาธิที่มีอารมณ์ตั้งมั่น ไม่ใช่ตัวบุญอยู่ที่องค์ภาวนาอย่างเดียว หากว่าเราภาวนาแบบชนิดนกแก้วนกขุนทอง ว่าไป พุทโธ ธัมโม สังโฆ ว่าไปโดยจิตไม่ตั้ง อารมณ์ไม่ทรงอยู่ พอว่าไปบ้างพุทโธๆ หรือว่าธัมโมสังโฆก็ตาม หรืออย่างอื่นก็ตาม แต่จิตอีกส่วนหนึ่งมันแลบไปสู่อารมณ์อย่างอื่น อย่างนี้ว่าเท่าไรก็ไม่เป็นบุญ การที่พระเจ้าทรงสอนให้มีการภาวนาด้วย ก็เพื่อจะใช้อารมณ์ยึด คือ สติ ให้รู้อยู่ว่านี่เรากำหนดลมหายใจเข้าออก หรือว่าเราภาวนาว่ายังไง แล้วก็ควบคุมอารมณ์อยู่เฉพาะอย่างนั้นอย่างเดียวให้เป็นเอกัคคตารมณ์ คำว่าเอกัคคตารมณ์แปลว่า เป็นหนึ่ง อารมณ์ของเราเป็นหนึ่งไม่มีสองอย่างนี้จัดว่าเป็นสมาธิ คือร่างอย่างเดียว คือตัวรู้อยู่ นี่ว่ากันถึงคำภาวนาเป็นบุญหรือไม่เป็นบุญนะ ต้องถือว่า ตัวบุญใหญ่คือการทรงสมาธิจิต ถ้าสมาธิทรงได้สูงมากเพียงใดนิวรณ์ที่จะมากั้นความดีคืออารมณ์ของความชั่ว คำว่านิวรณ์ก็ได้แก่อารมณ์ของความชั่วก็เข้าสิงจิตได้ยากเพียงนั้น ถ้าขณะใดจิตทรงสมาธิที่เรียกกันว่าเป็นฌาน คำว่าฌานนี้ ฌานํ แปลว่าการเพ่ง การทรงอยู่ของจิต จิตเพ่งอยู่เฉพาะอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่ง อันนี้เราเรียกกันว่าฌาน อย่างเราภาวนาว่า พุทโธก็ดี หรือว่ากำหนดรู้เฉพาะลมหายใจเข้าออกก็ดี ขณะนั้นจิตอยู่เฉพาะลมหายใจเข้า หายใจออก จิตไม่ส่ายไปสู่อารมณ์อย่างอื่น อย่างนี้เราเรียกกันว่าฌาน แต่ว่าจะเป็นฌานขั้นต้น ขั้นกลาง ขั้นปลายอะไรก็ตาม นั่นเป็นเรื่องอีกอย่างหนึ่ง เป็นอาการละเอียดของจิต เป็นอาการทรงของจิต ถ้าจิตทรงได้มากก็จัดว่าเป็นฌานที่ 2 ที่ 3 ที่ 4 ถ้าจิตทรงได้น้อยก็หมายความเรียกว่าฌานที่ 1 ที่นี้ก็มาว่ากันถึงจิต เรามีสติสามารถจะรู้ลมหายใจเข้าหายใจออก ที่กระทบเข้าและกระทบออกที่จมูกได้ รู้แล้วนะ เมื่อรู้ไปๆ ๆ เข้าก็รู้ออกก็รู้ อย่างนี้จิตก็จะเริ่มเป็นสมาธิ สมาธิอาจจะยังไม่ใหญ่พอ เพระยังหยาบหนัก อย่างนี้จะเป็นสมาธิก็ต้องเรียกว่าขณิกสมาธิ ตอนขณิกสมาธิเบื้องปลาย ตอนละเอียดของขณิกสมาธิ คำว่าขณิกสมาธิ แปลว่าสมาธิเล็กน้อย สมาธิยังไม่ใหญ่ เมื่อเริ่มเข้าถึงขณิกสมาธิตอนปลาย จิตเริ่มละเอียด ลมที่กระทบจมูกเริ่มละเอียดลง ทีแรกๆ เราทำรู้สึกว่าจะหยาบมาก มีการกระทบแรง แต่ว่าต่อมาจะรู้สึกว่าลมที่กระทบจมูกน่ะ เบาลงๆ แต่ว่าจิตมีความเรียบร้อยดีเพราะส่ายออกไปน้อย ตอนนี้แหละ แล้วตอนต่อไป เมื่อขณิกสมาธิละเอียดเกิดขึ้น จิตก็จะเข้าสู่อุปจารสมาธิ ซึ่งเป็นสมาธิสูงกว่านั้น ใกล้จะถึงฌาน ตอนนี้อารมณ์ของจิตที่เป็นทิพย์จะปรากฏ นี่แหละนะที่เขาเรียกสามารถจะเห็นผี เห็นเทวดา เห็นพรหมได้ หรือเรียกว่าจิตเป็นทิพย์ คือไม่ใช่ลูกตาเป็นทิพย์นะ ฟังให้ดี จิตเป็นทิพย์ คือ จิตย่อมว่างจากกิเลส จิตก็ว่างจากนิวรณ์ทั้ง 5 ประการ เมื่อจิตว่างจากนิวรณ์ 5 ประการแล้ว จิตก็สามารถจะเป็นทิพย์ แต่ว่าจะเป็นมากหรือเป็นน้อยก็ขึ้นอยู่กับสมาธิจิต บางทีมันเป็นประเดี๋ยวเดียว ว่างจากนิวรณ์นิดหนึ่ง แว๊บหนึ่ง แค่ชั่วของวินาที หรือครึ่งวินาที จิตก็กลับมาหมองใหม่ ทีนี้เวลาที่จิตเป็นทิพย์มันเป็นยังไง จิตเป็นทิพย์มันก็จะเห็นแสง เห็นสี เห็นภาพต่างๆ ที่เราคิดไม่ถึงที่เราคาดไม่ถึง จำให้ดีนะ คือบางทีก็เห็นเป็นแสง เป็นสีเขียวสีแดง เป็นแสงสว่างแปลบปลาบคล้ายๆ กับฟ้าแลบก็มี นี่ตอนนี้ จงรู้ว่าจิตของเราเป็นสมาธิละ และจิตเริ่มเป็นทิพย์ สามารถเห็นแสงสีที่เป็นทิพย์ได้ แต่ถ้าอาการปรากฏอย่างนี้มักจะปรากฏแผล็บเดียวแล้วก็หายไป ในเมื่อปรากฏแล้วหายไป บางคนเสียกันตอนนี้เยอะ บางคนมาเอาดีกันตอนเห็น ต่อไปถ้าเห็นไม่ได้จิตใจก็ฟุ้งซ่าน นี่มาเสียกันตอนนี้เสียมาก เพราะอะไร เพราะว่าเข้าใจพลาด คิดว่าอาการเห็นอย่างนั้นเป็นของดี แล้วก็ควรจะยึดถือเพราะว่าเป็นของใหม่ มีความปลื้มใจ มีการภูมิใจมาก บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพ ถ้าอาการปรากฏขึ้นอย่างนั้นนะ ขอพระคุณเจ้าโปรดทราบว่า ภาพที่ปรากฏก็ดี แสงสีที่ปรากฏก็ดี จงอย่าถือว่า อย่างเอาจิตเข้าไปเกาะ สมาธิของท่านจะคลายสมาธิของท่านจะเคลื่อน ความดีจะสูญไป เอาแต่เพียงเครื่องกำหนดว่า ถ้าหากว่าเราเห็นนานหรือเร็ว เห็นภาพแว๊บหนึ่งหายไป จงรู้ตัวว่า นี่จิตของเราเคลื่อนจากสมาธิ ความมัวหมองปรากฏแก่จิตแล้ว แล้วจงทิ้งอารมณ์นั้นเสีย ทิ้งภาพที่เห็นเสีย อย่าเอาจิตเข้าไปติดหนีมาเริ่มต้นความดีกันใหม่ จับลมหายใจเข้าออกกันใหม่ นี่มาพูดกันไว้ให้รู้ตอนนี้นะว่าส่วนใหญ่นักปฏิบัติมักจะไปติดภาพ หลงอยู่ในภาพ บางรายเจ้าสำนักบางสำนักถึงกับบอกว่าลูกศิษย์เห็นภาพอย่างนี้สำเร็จแล้วก็มี ในปี พ.ศ. 2508 กับ พ.ศ. 2509 มีลูกศิษย์ของท่านบางสำนักมาถามอาตมา สมัยนั้นอยู่ที่วัดปากคลองมะขามเฒ่า ท่านพากันมาถามว่าท่านเจ้าคะ กรุณาตรวจจิตของฉันด้วย ถามว่า ทำไมล่ะโยม แกก็เลยบอกว่า ฉันอยู่กับอาจารย์ อาจารย์บอกว่าได้ธรรมแล้วค่ะ สำเร็จแล้วก็อยากจะทราบว่า ธรรมะที่ได้มานี้มันจะเสื่อมหรือยัง อีตอนแกถามตอนนี้ก็ตกใจ บอก เอ๊ะ ธรรมะของพระพุทธเจ้าที่ได้นี้มันจะเสื่อมไปได้อย่างไร การบรรลุมรรคผลเป็นโสดา สกิทาคา อนาคา อรหันต์ อันนี้ไม่มีการเสื่อม ใครจะไปทำยังไงให้เสื่อมมันก็ไม่เสื่อม แต่ว่าญาติโยมคนนี้แกมาถามว่าไอ้ของแกมันจะเสื่อมหรือยังก็เกิดสงสัย ก็ถามว่า โยมได้ธรรมะตอนไหนล่ะ แล้วว่าเรียนกับใคร แกบอกสำนักเรียน แต่ว่าสำนักเรียนนี่ อาตมาจะไม่บอกบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท เป็นการเอาชื่อของเขามาโฆษณาในทางเสื่อมเสีย ไม่สมควร ก็ถามว่า โยม ตอนที่อาจารย์บอกว่าสำเร็จน่ะได้ตอนไหน แกก็เลยบอกว่า ได้อีตอนนี้เจ้าค่ะ เวลาฉันนั่งไปแล้วก็เห็นภาพเทวดาบ้าง เห็นภาพพระบ้าง เห็นแสงสีบ้าง สมัยอยู่กับอาจารย์เห็นสองสามครั้ง อาจารย์บอกว่าอย่างนี้สำเร็จแล้ว จบแล้ว กิจของพระศาสนาหมดกันแค่นี้ เมื่อฟังแล้วก็ตกใจ ว่า เอ นี่ทำไมถึงเป็นไปยังงี้ล่ะ ก็การเห็นนิดๆ หน่อยๆ อย่างนี้ มันพึ่งอ่านตัว ก. ไม่จบตัวนี่ ถ้าจะเทียบกับนักเรียนประชาบาลนะ หรือนักเรียนวัดก็ตาม เขาเรียกว่าเขียนตัว ก. ยังไม่ครบตัว ตัวเดียวนะ แค่ตัวเดียวนี่ยังไม่ครบตัว ทำไมมาเป็นยังงี้ไปได้ แล้วอาจารย์คนนี้เป็นใครก็ช่างเถอะ ขอบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพกำลังรับฟังอยู่ ได้โปรดทราบว่า ถ้าอารมณ์ของพระคุณเจ้าหรือบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทเข้าถึงตรงนี้น่ะ ขอได้โปรดทราบว่า จิตของท่านได้ผ่านขณิกสมาธิไปแล้ว กำลังจะเข้าอุปจารสมาธิ และเมื่อเห็นแบเดียวหายไปก็แสดงว่าการอุปจารสมาธิของท่านยังดีไม่พอ เมื่อเห็นแว๊บหนึ่งจิตก็ฟูไป ดีในใจภาพเห็น หรือว่าตกใจในภาพเห็น จิตก็เลยเคลื่อนจากสมาธิ ภาพที่เห็นนั้น ก็เลยไม่เห็นต่อไป ถ้าอาการเป็นอย่างนี้ ก็โปรดทราบว่า จงอย่าสนใจ ภาพจะปรากฏหรือไม่ปรากฏก็ช่าง ไม่มีความสำคัญ เราต้องการอย่างเดียว คือรู้อยู่ว่าลมหายใจเข้า หรือหายใจออก จำไว้แค่นี้นะว่า เราต้องการแค่รู้อยู่ว่าลมหายใจเข้า หรือหายใจออก ภาพใดๆ ที่จะปรากฏขึ้นหรือไม่ปรากฏขึ้น เราไม่ต้องการ แล้วการวัดอารมณ์ของเราเองก็ดี ก็ขอให้วัดเอาอีตรงนี้ คือว่าตรงที่จิตสามารถรู้ลมหายใจออกได้หรือเปล่า เอากันแค่นี้แหละ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพที่กำลังรับฟัง เอากันแค่นั้น อย่าสนใจอย่างอื่นมากไปกว่านี้ จะเป็นการฝ่าฝืนคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ไอ้การบอกอย่างนี้ ก็นึกถึงถ้อยคำของหลวงพ่อปาน วัดบางนมโค อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สมัยอาตมาศึกษากับท่าน เอากันอย่างนี้ดีกว่า สมัยที่จะเข้ามาบวชในพระพุทธศาสนา อาตมาเองนี่เป็นคนบวชในพระพุทธศาสนาประเภทที่เรียกว่าลองดีกับพระศาสนา ไม่ใช่เข้ามาแบบอธิโมกขสัทธา คือที่เรียกว่าพอครบบวชแล้วก็บวช ไม่ใช่อย่างนั้น ในตอนที่อาตมายังเป็นเด็กหรือเป็นหนุ่ม ปรากฏว่าพระคณาจารย์ต่างๆ มีมาก แต่ดูเหมือนจะไม่มากเหมือนสมัยนี้ แต่สมัยนั้นมีประเภทเงียบๆ ไม่มีวิทยุเป็นเครื่องโฆษณา ไม่มีเครื่องขยายเสียงโฆษณา แล้วก็ไม่ได้ยกป้ายสำนักวิปัสสนา ท่านเก่งกันแบบเงียบๆ แต่ละคณาจารย์ก็เก่งกาจด้วยการลือของบรรดาท่านพุทธบริษัทที่เป็นลูกศิษย์ แต่อาตมาเองก็เป็นขี้สงสัย อาจารย์องค์ไหนเก่งก็ไปหาอาจารย์องค์นั้น เพราะสงสัยอยู่อย่างหนึ่ง สงสัยคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า คือบรรดาพระนักเทศน์ทั้งหลายมักชอบเทศน์เรื่องสวรรค์และนรก ทำบุญอย่างนั้นเกิดในสวรรค์ชั้นนั้น ทำบาปอย่างนี้เกิดในนรกชั้นนี้ ท่านเทศน์อย่างงั้น แต่ว่าพอฟังเทศน์จบก็เข้าไปถวายนมัสการพระคุณเจ้าที่เทศน์ ทีนี้ไปถามท่านว่า ไอ้ที่ท่านเทศน์อย่างนั้นน่ะท่านเคยเห็นสวรรค์หรือนรกหรือเปล่า พระคุณเจ้าทั้งหลายก็ตอบเป็นเสียงเดียวกัน บอกไม่เห็นหรอก เลยถามว่าเมื่อพระคุณเจ้าไม่เห็นแล้ว พระคุณเจ้าเอาอะไรมาเทศน์ เทศน์ได้อย่างไง ท่านก็บอกว่า ท่านเทศน์ตามตำรา หนังสือเขาเขียนอย่างนั้น ท่านก็เลยเทศน์อย่างนั้น ก็เลยมานั่งนึกในใจว่า เอ พระนี่เป็นมารสังคมนี่ ตัวเองไม่มีความรู้ ไม่มีความสามารถ เอาแต่เพียงหนังสือมาอ่านให้ชาวบ้านฟัง แล้วก็อ่านประเดี๋ยวเดียวเอาสตางค์เขาไปด้วย เอาเครื่องกัณฑ์เทศน์เขาไปด้วย แล้วเวลาคนที่จะให้เงินที่จะให้ของก็ต้องยกมือไหว้ยกมือบูชา เวลาเทศน์ชาวบ้านต้องพนมมือ แต่เนื้อแท้จริงๆ แล้ว พระพวกนี้ไม่ได้ดีกว่าชาวบ้านเลยสักนิดเดียว ที่ว่าคิดว่าไม่ดีกว่าก็เพราะว่า ก็ไอ้เรื่องที่ตัวเอามาเทศน์ นี่มันน่าจะทำได้มันจะรู้เสีย แล้วก็ทำได้เอง ไม่ใช่เอาตำรามาอ่าน ก็แค่เอาตำรามาอ่าน เราเป็นชาวบ้านก็สามารถจะอ่านได้นี่ แล้วเรื่องอะไรจะต้องจ้างเอาพระประเภทนี้ มาอ่านให้เราฟังแล้วก็เอาเงินไปด้วย เอาของไปด้วย เท่านั้นยังไม่พอ เวลาฟังก็ต้องนั่งพนมมือ เวลาจะให้เงินก็ต้องประเคน ต้องยกมือไหว้ ต้องกราบ มานึกในใจในสมัยนั้นนาว่า พวกมารสังคมนี่ไม่น่าคบ บวชเสียผ้าเหลือง พอสึกมาก็เปลืองผ้าลาย ตัวเองเป้นพระไม่ต้องทำมาหากินเช้าขึ้นก็ถือบาตรไป บางรายไม่ต้องถือบาตร เช้าขึ้นมาประเคนถึงกุฏิ คนให้ก็ต้องไหว้บ้านที่อยู่อาศัยชาวบ้านก็สร้างให้ ความเป็นอยู่ต่างๆ เป็นสุขกว่าชาวบ้าน ชาวบ้านหาให้หมด แต่ว่าท่านพวกนี้ไม่มีอะไรดีกว่าชาวบ้าน พระอย่างนี้ไม่คบดีกว่า นี่คิดในใจในสมัยนั้นนา ไม่คบ ไม่เคารพ ไม่นับถือ น่ะดีกว่า ทีนี้ก็มาคิดในใจอีกว่า เอ คนเลวมีอยู่ในสถานที่ใด คนดีก็มีอยู่ในสถานที่นั้น อาจจะมีนะ อารมณ์ตอนนั้นมาคิดขึ้นมาว่า คนเลวมีคนดีมันก็ต้องมี คนโกหกมี คนจริงมันก็ต้องมี พูดมีสัจจะก็ต้องมี ก็เลยเดินย่องๆๆ ไป ไปหาพระที่มีความรู้เป็นคณาจารย์หลายองค์ด้วยกัน ไม่ขอกล่าวชื่อ ที่จะไปหาก็ล้วนมีศักดิ์ศรีใหญ่ทั้งนั้น ท่านบอกท่านทำได้ ท่านบอกมา ท่านบอกเลย อย่างหลวงพ่อพริ้ง วัดมะกอกนี่ พระครูสุวรรณบรรพต วัดสระเกศ นึกจะไม่บอกชื่อ ก็จะหาว่าคลุมเครือ ยังงี้เป็นต้น อย่าหลวงพ่อโหน่ง วัดคลองมะดัน ท่าบอกท่านรู้ ท่านเห็นสวรรค์นรก ท่านไปได้ด้วย แล้วเมื่อไปขอเรียนกับท่าน ท่านบอก ท่านไม่ให้เรียน ท่านไม่สอน ท่านบอกว่าเธอกับฉันนี่ไม่ใช่คู่ปรับกันนี่ ถ้ามาเรียนกับฉันเธอก็ได้ยาก คู่ปรับของเธอมี คือหลวงพ่อปาน วัดบางนมโค อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นพระที่ตระกูลของอาตมานับถือทั้งตระกูล ในที่สุดก็มาพบหลวงพ่อปานเข้า หลวงพ่อปานท่านก็บอกมีเหมือนกัน ไอ้ที่เธอสงสัยน่ะฉันทำได้หมด เห็นไหม บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพ นี่พระที่ดีท่านมีนา แต่คนเขาไม่ค่อยยกย่องสรรเสริญ ท่านบอกว่าท่านทำได้หมดก็ขอเรียนกับท่าน ท่านบอกเรียนได้ ได้เลย ถ้าต้องการการเรียน เอาแค่เห็นผีละก้อ สอนให้รู้ได้เดี๋ยวนี้ เลยตกลงกัน วิธีสอนให้เห็นผีท่านให้คาถาสี่ตัว ก็ลืมเสียแล้วไม่ทราบว่า ว่าอะไรบ้าง ถ้าจำได้ก็ไม่บอก บอกทำไม ของธรรมดาๆ ของเด็กเล่น ท่านสอนให้ พอนั่งหลับตาประเดี๋ยวหนึ่งว่าไปๆ ก็เห็นผี ทีนี้ต่อมาก็อยากจะเห็นสวรรค์นรกท่านก็เลยบอกว่าไม่ยากหรอก ถ้าเธออยากจะเรียนก็ต้องบวช ก็เลยตกลงบวช เมื่อบวชแล้ว ท่านบอกว่า ขอให้เรียนกับท่านแบบโง่ๆ ท่านสอนแค่ไหนทำแค่นั้น ไม่เกิน 3 เดือน สวรรค์นรกจะปรากฏกับจิตของเธอ ท่านไม่ได้บอกว่าปรากฏกับลูกตานะ บอกว่าปรากฏแก่จิต ในที่สุดก็เรียนกับท่าน

เอาละ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท เวลาก็ใกล้จะหมดเข้ามาแล้ว เหลืออีกนิดเดียว เป็นอันว่าถ้าหากท่านจะเรียนกรรมฐานในมหาสติปัฏฐานสูตรก็ดี หรือที่แบบอื่นก็ดี ก็โปรดทราบว่า จะเรียนตามคำสั่งของพระพุทธเจ้าแบบโง่ๆ ท่านสั่งแค่ไหนทำแค่นั้นอย่างเพิ่งพลิกแพลงไป แล้วท่านจะได้ดี

เวลามันหมดแล้ว ขออำลาบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทไปก่อน ขอความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคลสมบูรณ์พูนผล จงมีแด่บรรดาท่านพุทธศาสนิกชนผู้รับฟังทุกท่าน สวัสดี

******

[WebSnow]

ตอนที่ 3

ท่านสาธุชนทั้งหลาย วันพุธนี้อาตมามีโอกาสมาพบกับบรรดาท่านพุทธบริษัทตามเคย ที่เมื่อวันพุธก่อนได้พูดถึงมหาสติปัฏฐานสูตร และอานาปานสติกรรมฐาน และโดยเฉพาะจะเรียกว่า ในกายานุปัสสนามหาสติปัฏฐาน เพราะว่าลมหายใจเข้าออก พระพุทธเจ้าถือเป็นกายแล้วก็เริ่มตั้งแต่ตอนต้น หมายความว่าซ้ำสองวันพุธที่แล้วมา วันพุธก่อนๆ โน้น 2 วันพุธ เป็นอารัมภบทเสียมาก คล้ายๆ กับพูดให้ฟังว่ามหาสติปัฏฐานสูตรน่ะมายังไง เล่าเรื่องสู่กันฟังก่อนแบบลิเกออกแขก แต่วันวันพุธที่แล้วมา พูดกันถึงกฎการปฏิบัติอันดับต้น บรรดาญาติโยมศาสนิกชนจะเห็นว่าพระพุทธเจ้าทรงสอนวิธีง่ายๆ แล้วเวลาปฏิบัติก็ต้องปฏิบัติกันเฉพาะเวลาที่เราเห็นว่าเหมาะ หมายความว่าทำกันตลอดวันไม่ต้องไปตั้งท่าตั้งทาง ไม่ต้องไปหาเวลาขัดสมาธิ ถ้ามีเวลาว่างมากก็ขัดสมาธิทำกัน ถ้าขาไม่ดีขัดไม่ได้ นั่งเหยียดขาก็ได้ นั่งห้อยขาก็ได้ หรือจะยืนก็ได้ จะเดินก็ได้ จะนอนก็ได้ อย่าลืมนะ ความดีของพระพุทธเจ้าที่สอนเราเหล่าพุทธบริษัท ย่อมสามารถจะเอาดีได้ในอิริยาบถทั้ง 4 คือ ทั้งนั่ง ทั้งยืน ทั้งเดิน ทั้งนอน นี่หมายความว่าทุกอิริยาบถทำได้ดีทั้งนั้น ทีนี้เมื่อวันพุธก่อนได้มาพูดถึงอารมณ์ที่พระพุทธเจ้าทรงสอนให้กำหนดลมเข้าออกเพียงแค่รู้ลมเข้ากับรู้ลมออก คือเอาสติเข้าไปควบคุมไว้ คำว่าสติเป็นภาษาบาลี บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทฟังก็จะรู้สึกอึดอัด ถ้าเราจะใช้คำว่ารู้ๆ แค่นี้ จะสบายกว่า ตัวรู้นี่ก็ได้แก่ตัวสติ ตอนนี้นา พระพุทธเจ้าทรงฝึกเฉพาะสติเท่านั้น ยังไม่เข้าถึงสัมปชัญญะอยู่ในกายานุปัสสนามหาสติปัฏฐานเหมือนกัน แต่ทำแค่พระพุทธเจ้าสอนก็แล้วกันนะบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพ ผู้มุ่งความดีที่ผมเคารพนะขอรับ ผมเคารพแต่เฉพาะคนที่มุ่งความดีเท่านั้น พระเจ้านี่ถ้าไปมัวเมาในลาภ ยศ สรรเสริญ สุข ผมไม่เคารพ แต่ว่าท่านที่มีลาภ มียศ มีสรรเสริญ มีสุข เพราะอาศัยความดีของท่านเป็นบรรทัดฐาน อย่างนี้ผมเคารพ แต่ท่านที่เมาใน ลาภ ยศ สรรเสริญ สุขผมไม่เคารพ เพราะพวกนี้จัดว่าเป็นพวกเดียรถีย์ ไม่ใช่พระสงฆ์ในพระพุทธศาสนา มุ่งเข้ามาทำลายคำสั่งสอนความดีของพระพุทธเจ้า นี่พระคุณเจ้าที่เคารพที่กำลังรับฟังก็เหมือนกันนะขอรับอย่าเมา เรื่องลาภอย่างเมา ยศก็อย่าเมา สรรเสริญก็อย่าเมา สุขในกามสุขก็อย่าเมา เราดูหัวของเราเสียก่อน หัวของเราไม่เหมือนหัวชาวบ้าน ความเป็นอยู่ของเราไม่เหมือนชาวบ้าน การกินการอยู่ ความเป็นความตายอยู่กับชาวบ้าน ชาวบ้านเขาให้ จงอย่าทำตัวเหมือนชาวบ้านนะขอรับ จะกลายเป็นเปรตในเครื่องหุ้มห่อของผ้าเหลือง อันนี้ใช้ไม่ได้

วันนี้มาขยับไปอีกสักนิดหนึ่งปะไร อย่าทำจารีตธรรมนะขอรับ ทำกันดีๆ มานั่งซักซ้อม เวลาที่ฟังหลวงตาคนนี้พูดนี่ ลองซ้อมอารมณ์เดิมดูซิว่า ลมหายใจเข้าหายใจออกท่านรู้อยู่หรือเปล่า เวลาฟังอยู่ให้รู้ลมหายใจเข้าหายใจออกไว้ด้วยนะขอรับ แล้วหูก็ฟังไปด้วย สติจะได้ทรง นี่เป็นการฝึกสติ หรือเป็นการฝึกสมาธิกันโดยตรง ที่นี้อีกนิดหนึ่งเมื่อตรงนั้นทำได้ดีแล้วอีตรงที่รู้ลมหายใจเข้า รู้ลมหายใจออก นี่ทำได้ดีแล้ว ตอนนี้พระพุทธเจ้าให้ขยับไปอีกหน่อย เรียกว่าถ้าเราจะเรียนกับพระพุทธเจ้าก็อย่าอวดรู้เกินพระพุทธเจ้า เอาไปอีกนิดหนึ่ง คือท่านบอกว่าเวลาที่จะหายใจเข้ายาวหรือสั้น ก็จงให้รู้ว่าเราหายใจเข้ายาวหรือสั้น หายใจออกยาวหรือสั้น จงรู้ว่าหายใจออกยาวหรือสั้น นี่ขยับให้เลยเข้าไปอีกหน่อย ค่อยๆ ไป เวลาหายใจเข้าก็นึกตามไปด้วย ว่านี่เอ๊ะ ลมหายใจของเรามันยาวหรือสั้นนะ เวลาหายใจออก ก็ให้รู้ว่าลมหายใจของเรายาวหรือสั้น แล้วถ้าจะรู้ต่ออีกนิดก็ดี เมื่อเวลาที่เราหายใจเข้าหรือออกนี่มันหายใจแรงยาวหรือสั้น แล้วถ้าจะรู้ต่ออีกนิดก็ดี เมื่อเวลาที่เราหายใจเข้าหรือออกนี่มันหายใจแรงหรือหายใจเบา อย่างนี้เรียกว่าเพิ่มสติให้มากกว่าเดิมอีกนิดหนึ่ง พอทำได้ไหมขอรับพระคุณเจ้าที่เคารพ และบรรดาญาติโยมที่รักที่กำลังนั่งรับฟังอยู่ ทำได้ไหมลองซ้อมดูซิ หายใจเข้า เอาหายใจเข้ามันยาวหรือสั้น รู้ด้วยนะขอรับ แล้วเวลาหายใจออก มันยาวหรือสั้นซ้อมเข้าไว้ เอาเท่านี้แหละ เอาเท่านี้นะขอรับ จะนั่งอยู่ที่ไหน จะทำอะไรอยู่ก็ตาม จะนอน จะยืน จะเดินจะนั่งห้อยขา หรือนั่งเอาขาขึ้นสูงหัวลงต่ำอะไรก็ตามใจ ทำได้ทุกอิริยาบถ ไม่จำกัดนะขอรับลองซ้อมดู เอ้า หายใจเข้า ยาวหรือสั้นขอรับ หายใจออกยาวหรือสั้นขอรับ ให้รู้ด้วยนะขอรับ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่กำลังนั่งฟังก็โปรดทราบ

ทีนี้ มาว่ากันว่าพระพุทธเจ้าสอนตรงนี้ทำไม ก็เพื่อจะเสร้างสติให้มันมากขึ้น นี่ท่านค่อยๆ สอนนะ สอนให้ค่อยๆ ทำ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทฟังแล้วจะคิดว่าช้าเกินไปนะ ภาษิตโบราณท่านกล่าวว่า ช้าๆ ได้พร้าเล่มงาม อีตอนที่กำหนดลมหายใจเข้า หายใจออกรู้ยาวหรือสั้นนี่แหละ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ถ้าทำได้แล้วมันเป็นอุปจารสมาธิและปฐมฌานด้วย อย่าลืมนะ เพราะสมาธิเริ่มมากขึ้น อารมณ์เริ่มละเอียดขึ้นตอนนี้ถ้าได้ถึงที่สุดจะเป็นอุปจารสมาธิและปฐมฌานด้วย อุปจารสมาธิมีอะไร ก็มีปีติให้ปรากฏ มีความชุ่มชื่น มีขนพองสยองเกล้า มีน้ำตาไหล มีร่างกายโยกโคลงอะไรเป็นต้น มีความอิ่มเอิบ มีความปลาบปลื้มใจ มีอารมณ์ดิ่ง มีอารมณ์ละเอียด มีความสบายมากกว่ามากกว่าปกติ นี้เป็นปีตินะ ความอิ่มใจเกิดจากการรักษาอารมณ์ตอนนี้ ทีนี้ เวลาเข้าไปถึงปฐมฌาน ปฐมฌานเป็นยังไงจะพูดให้ฟังเสียก่อน ถ้าไม่พูดให้ฟังประเดี๋ยวจะเฝือ มีคนหลายคนมาถามว่าฉันนั่งนี่เป็นยังไงบ้าง ผมนั่งเป็นยังไงบ้าง ผมทำอย่างนี้มันจะสำเร็จไหม ขอรับ แหม! ถามอย่างนี้ตอบไม่ได้ ก็จะไปตอบได้ยังไงล่ะ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทท่านรับประทานเกลือกันเองแล้วไปถามชาวบ้านว่า เค็มหรือไม่เค็ม เรารู้ของเราเองดีกว่า คืออาการที่เข้าถึงปฐมฌานน่ะมันเป็นอย่างนี้นะ อารมณ์ของเราในขณะนั้นย่อมไม่ข้องกับนิวรณ์ทั้ง 5 ประการ คือ 1. ความพอใจในรูปสวย แล้วก็เสียงเพราะ รสอร่อย กลิ่นหอม สัมผัสนิ่มนวลไม่มี อารมณ์นิ่ง พอใจในการภาวนา หรือพอในการกำหนดลมหายใจเข้าออก 2. ความโกรธความพยาบาทไม่ปรากฏ 3. ความง่วงเหงาหาวนอนไม่ปรากฏ 4. อารมณ์ภายนอก นอกจากการกำหนดลมหายใจเข้าออกไม่ปรากฏ 5. ทรงอารมณ์หายใจเข้าออกไว้ เวลาหูได้ยินเสียงภายนอกทุกอย่าง เสียงเขาฟังวิทยุ เสียงเขาเปิดเครื่องขยายเสียง เสียงชาวบ้านทะเลาะกัน เสียงคุยกัน เสียงนินทาว่าร้าย แม้แต่นินทาว่าร้ายเราเอง หูได้ยินทุกอย่าง แต่ว่าใจไม่กังวล จิตใจนี่ไม่สอดส่ายไปตามอารมณ์นั้น คงรักษาลมหายใจเข้าออกไว้ได้อย่างสบายๆ ไม่เกิดความรำคาญ อาการอย่างนี้เป็นอาการของปฐมฌาน บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพโปรดรับทราบไว้ด้วย จะได้ไว้เป็นเครื่องวัด แบบนี้ก็เหมือนกันนะ แบบรักษาลมหายใจเข้าออก รู้อยู่ว่าหายใจเข้าสั้นหรือยาว หายใจออกสั้นหรือยาว พระคุณเจ้าค่อยๆ ทำไป อย่ารีบนะขอรับ หาเวลาวันหนึ่งๆ ทำให้มาก อย่าทำแต่เฉพาะสองทุ่ม สามทุ่ม สองยาม สามยามเป็นเวลาทำพระกรรมฐาน นอกนั้นปล่อยอารมณ์ให้เลื่อนลอยไป อย่างนี้เชื่อว่าไกลความสำเร็จมาก เพราะว่าอานาปานสตินี้เป็นกรรมฐานใหญ่ สามารถทรงได้ถึงฌาน 4 แล้วก็ถ้าทรงฌาน 4 ได้แล้วก็สามารถจะทรงวิชาสามและอภิญญาหกปฏิสัมภิทาญาณด้วย กระผมจะนำเรื่องวิชาสามมาพูดต่อท้ายเรื่องของอานาปนสติกรรมฐาน ถ้าพูดตอนนี้จบนะขอรับ จะพูดไว้ เพราะว่าวิชชาสาม หลักสูตรนี้ เป็นหลักสูตรสำคัญในพระพุทธศาสนาที่พระพุทธเจ้าทรงยกย่อง เพราะว่าเป็นหลักสูตรที่สามารถพิสูจน์คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าได้ ที่พระพุทธเจ้าบอกว่า สวรรค์มีจริง นรกมีจริง พรหมมีจริง อะไรพวกนี้แหละ คนตายแล้วไปเกิดที่ไหน คนที่มาเกิดมาเกิดจากไหน นี่สามารถยึดหลักสูตรของวิชชาสามได้แล้ว พระคุณเจ้าและบรรดาญาติโยมที่รักทั้หงมดจะคลายความสงสัยในคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า แล้วจะมาพูดไว้นะขอรับ เอาละ ก็ทิ้งท้ายไว้แค่นี้นะ

คราวนี้ เมื่อเข้าถึงปฐมฌาน ก็รู้อยู่แล้วนี่ว่าจิตไม่กังวล อย่างนี้ท่านกล่าวว่าจิตมันเริ่มแยกจากกาย หูเป็นกาย สัมผัสกับเสียง แต่จิตที่อยู่ภายในกายนี้ไม่สนใจกับเสียง ได้ยินเหมือนกันแต่ว่าจะยังไงก็ช่าง จะนินทาหรือจะชมจะร้องเพลงร้องละครก็ช่าง ฉันไม่เกี่ยวทรงอารมณ์สบายๆ นี่เป็นอาการของปฐมฌาน หากว่าท่านพิจารณาลมหายใจเข้าออกและกำหนดรู้อยู่ ว่าหายใจเข้าสั้นหรือยาว ออกสั้นหรือยาว นี่จะเข้าถึงปฐมฌานได้ง่าย ตรงนี้นะ ถ้าทำได้แล้วจะไม่พูดให้ยาว ต่อไปก็ขยับเข้าไปอีกนิดหนึ่ง ที่พระพุทธเจ้าท่านสอนนะ ฟังให้ดีนะขอรับ ขยับเข้าไปอีกนิดหนึ่ง ก่อนที่จะรู้ลมหายใจเข้าหายใจออก เราจะกำหนดกองลมเสียก่อน คำว่ากำหนดกองลม คือตั้งใจไว้ว่านี่เราจะหายใจเข้า ว่านี่เราจะหายใจออก แล้วหายใจเข้ายาวหรือสั้น หายใจออกยาวหรือสั้นก็รู้ไว้ด้วย อย่าลืมนะขอรับขยับเข้าไปอีกนิดหนึ่ง อีตอนต้นหายใจเข้าหายใจออก รู้เฉพาะเท่านั้น ไม่ต้องกำหนดกองลมแล้วตอนหายใจเข้ายาวหรือสั้น หายใจออกยาวหรือสั้นไม่ต้องกำหนดรู้กองลม คือว่ามันจะหายใจก็หายใจของมันเอง ตานี้มาตอนที่สาม รู้อยู่ว่านี่เราจะหายใจเข้า นี่เราจะหายใจออกนี่ทำสติของท่านให้ละเอียดเข้าไปอีกนิดหนึ่ง ให้กระชั้นเข้าไป แต่การกำหนดให้รู้อยู่ว่านี่เราจะหายใจเข้า นี่เราจะหายใจออก หายใจเข้าสั้นหรือยาว ออกสั้นหรือยาว ไอ้การอย่างนี้ถ้าสามารถทรงอยู่ได้เป็นเอกัคคตารมณ์ หมายความว่าไม่ปล่อยอารมณ์อื่นให้เข้ามายุ่ง เรากำหนดอย่างนี้ได้ครั้งละ 2-3 นาที หรือ 5 นาทีก็ตาม แสดงว่าอารมณ์จิตของท่านเข้าถึงฌานที่ 2 และฌานที่ 3 อย่างนี้บรรดาคณาจารย์
ทั้งหลายอาจจะเถียง บอกว่าไอ้ฌานที่ 2 และฌานที่ 3 นี่มันไม่มีการภาวนา ไม่มีการกำหนดรู้อยู่ ก็จะขอบอกว่า การภาวนาไม่มีจริงถ้าทำถึงนะ แต่การรู้ลมหายใจเข้าออกยังมีอยู่อย่างนี้ ลองสอบสวนอารมณ์จิตของท่านให้ดี ถ้าท่านจะค้านว่า ต้องไม่รู้ลมหายใจออกอันนี้ไม่ถูก ที่ถูกต้องบอกว่ารู้ลมหายใจเข้าหายใจออก ถ้านึกกรรมฐานใช้องค์ภาวนาด้วยตั้งแต่ฌานที่ 2 ขึ้นไปจะเลิกภาวนา องค์ภาวนาจะหยุดไปเอง ไม่ใช่มาหยุดลมหายใจเข้าออกกัน แต่เวลาลมหายใจเข้าออกจะรู้สึกว่าเบาลงไป มีความรู้สึกนะ สำหรับฌานที่ 2 รู้สึกว่าลมหายใจเข้าออกเบาลงไป มีจิตชุ่มชื่น มีความเยือกเย็น มีความสบายมากขึ้น หูยังได้ยินเสียง แต่รู้สึกว่าเบากว่าปกตินิดหนึ่ง เบากว่าสมัยที่ได้ปฐมฌานไปนิดหนึ่ง ทีนี้ พอเข้าถึงฌานที่ 3 จะรู้สึกว่าทางกายมันเครียด เรานั่งธรรมดา เรานอนธรรมดาเหมือนมีอาการเกร็งตัว มีอาการตึงเป๋ง ลมหายใจรู้สึกว่าน้อยลง เสียงที่ได้ยินเบาเข้า เสียงที่ได้ยินจากภายนอกนะ เขาพูดแรงๆ ก็รู้สึกว่าเบาลงมาก นี่เป็นอาการของฌานที่ 3 ทำได้ตอนนี้นะขอรับพระคุณเจ้า รักษาไว้ทรงไว้ให้ดีอย่ารีบจู่โจม อย่ารีบ นี่เราใกล้จะดีแล้ว ถ้าอานาปานสติกรรมฐานที่ทำได้ถึงฌาน 4 แล้ว ก็ทรงฌาน 4 เข้าไว้ตลอดชีวิต เรื่องการทรงฌานนี้ขอรับพระคุณเจ้า กระผมขอร้องได้แล้วอย่างทิ้ง อย่าคิดว่าตัวดี ถึงแม้ว่าจะได้ฌานก็จัดว่าเป็นฌานโลกีย์ ก็ต้องคิดว่า จะเป็นฌานโลกีย์ก็ตาม ฌานโลกุตตระก็ตาม ต้องคิดว่าสิ่งเหล่านี้เราจะรักษาด้วยชีวิต ไม่ใช่ได้แล้วก็ปล่อยนะ ถึงแม้ว่าจะทำในอันดับต่อไป พระคุณเจ้าจะเห็นว่าผมจะเตือนพระคุณเจ้าที่เคารพไว้เสมอ ว่าอย่าปล่อยลมหายใจเข้าออกนี่ท่านนักศึกษาในสำนักของผม ผมเตือนทุกวัน แล้วบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทก็เหมือนกัน ว่านี่เราทำเอาดีกันนะ เราไม่ได้ทำอวดชาวบ้าน

ต่อไป ถ้าเมื่อกำหนดกองลมว่า ต่อไปเราจะหายใจเข้าแล้วเราก็หายใจเข้า แล้วเวลาหายใจเข้าสั้นหรือยาวเราก็รู้ เวลาจะหายใจออกก็นึกในใจว่านี่เราจะหายใจออก ไม่ต้องไปอั้นเอาไว้นะ ปล่อยไปตามปกติ หรือเวลาที่ลมมันไหลออกมาก็รู้อยู่ว่า เอ๊ะ นี่เราหายใจออกแล้วนี่ เวลาลมมันไหลเข้าก็ว่า เอ๊ะ นี่เราหายใจเข้าแล้วนี่ ที่รู้ก่อนมันจะเข้ามันจะออกนิดหนึ่งมันเป็นของไม่ยาก ที่เรียกว่ากำหนดกองลมก่อนจะหายใจเข้าหรือหายใจออก นี่เป็นอันดับที่สามของอานาปานสติในกายานุปัสสนามหาสติปัฏฐาน

คราวนี้ มาอันดับที่ 4 ตอนเป็นอาการของฌาน 4 พระพุทธเจ้ากล่าวว่า จะไม่กำหนดรู้ลม คือปล่อยกองลมเสียมันจะหายใจเข้าหรือหายใจออก็ตามใจ เราจะไม่ยอมรู้มันละ ปล่อยมันไม่ยุ่งกับเรื่องของลม นี่พูดภาษาไทยชัดๆ นะ เราจะไม่ยุ่งกับเรื่องของลมมันจะหายใจเข้าหรือหายใจออกก็ตามใจ เรารักษาอารมณ์ดีไว้อย่างเดียว เห็นไหม แต่ว่าในตอนต้นๆ อาจจะต้องกำหนดลมหายใจเข้าออกอยู่บ้าง แต่ว่าลมหายใจเข้าออกน่ะรู้สึกว่าจะเบาถ้าได้นะ ต้องทำได้เวลาต้องขึ้นต้นมาตั้งแต่รู้ลมหายใจเข้าออกสักประเดี๋ยวหนึ่งแล้วก็มารู้ลมหายใจเข้าสั้นหรือยาว ออกสั้นหรือยาวอีกประเดี๋ยวหนึ่ง แล้วกำหนดกองลมก็รู้อีกประเดี๋ยวหนึ่ง จิตมันจะละเอียดขึ้นมา ต่อมาอันดับสุดท้ายเราไม่สนใจกับกองลมนี่ว่ากันเป็นภาษาไทยนะ มันจะหายใจเข้าหรือหายใจออกก็ตามใจ ฉันไม่สนใจกับนาย สุดแล้วแต่นายซิ นายจะหายใจเข้าก็ตามใจ นายจะหายใจออกก็ตามใจ ฉันไม่เกี่ยวอีตอนนี้ถ้าทำไปๆ ตอนแรกเราก็ต้องรู้ลมเข้าลมออก หนักเข้าๆ ลมจะละเอียดเข้ามาๆ จนกระทั่งไม่รู้สึกว่ามีลมหายใจ ลมหายใจที่เรากำลังหายใจอยู่นี่นะ จะเกิดมีความรู้สึกเหมือนไม่หายใจ แต่อารมณ์จิตภายในมีความโพลง มีความสว่าง มีการทรงตัวมาก มีอารมณ์เป็นเอกัคคตารมณ์ เป็นหนึ่ง เป็นอุเบกขา วางเฉยติดต่ออารมณ์ทั้งปวง มีความชุ่มชื่น มีความสุขที่สุด มีความสบายที่สุด ไม่รู้สึกในในการสัมผัสภายนอก คือลมจะมากระทบ ยุงจะมากัดเรา เวลานั่งความเมื่อยปวดไม่ปรากฏ อย่างนี้เป็นอาการของฌาน 4 บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท เมื่อเข้าถึงฌาน 4 หรือฌานที่เท่าไหร่ก็ตามที่บรรดาญาติโยมพุทธบริษัททำได้แล้ว ขอบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพ จงรักษาไว้ให้มั่น หมั่นทำไว้ให้จิตคล่อง จะสามารถนั่งยืนเมื่อไร เข้าฌาน 4 ได้ทันที แล้วก็สามารถจะกำหนดเวลาออกได้ด้วย อานาปานสติกรรมฐาน เป็นกรรมฐานที่ระงับกายสังขารมีคุณมีประโยชน์มาก เวลาป่วยไข้ไม่สบายมีทุกขเวทนาสาหัส ถ้ากำหนดลมหายใจเข้าออกจนจิตเป็นฌาน อาการปวดเมื่อยทั้งหลายเหล่านั้น มันจะสลายตัวไป ท่านที่ได้อานาปานสติกรรมฐานจนคล่อง จนสามารถจะกำหนดเวลาตายได้ ตัวอย่างเช่นหลวงพ่อปาน วัดบางนมโค อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ท่านบอกเวลาตายล่วงหน้าไว้ 3 ปี กำหนดปี กำหนดเดือน กำหนดวัน กำหนดจนกระทั่งเวลาที่ท่านจะตาย นี่เห็นไหมว่าท่านคล่องในมหาสติปัฏฐานสูตร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อานาปานสติกรรมฐานนี่ท่านคล่องมาก

ที่นี้ไหนๆ ก็พูดกันมาถึงตอนนี้แล้วก็พูดกันถึงจบเลย แล้วในตอนท้ายพระพุทธเจ้าท่านตรัสว่า "การกำหนดลมหายใจเข้าออกนี้ เรากำหนดเพื่อรู้ความเกิดขึ้น ความเสื่อมไปหรือการสลายตัว ว่าร่างกายเรานี้ที่ชื่อว่าร่างกายของเรา เมื่อมันเกิดขึ้นแล้วมันก็เสื่อมไป แล้วมันก็สลายตัว เราจะไม่ยึดถืออะไรทั้งหมดในร่างกายนี้" ตอนนี้เป็นวิปัสสนาฌาน บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท คิดว่าอัตภาพร่างกายนี้เกิดขึ้นได้แล้ว จะเป็นกายเราก็ตาม กายคนอื่นก็ตาม ถ้ากายเราท่านเรียกว่ากายภายใน นึกถึงว่านี่มันสภาพเหมือนกัน มีสภาพมีความปกติ มีความเกิดขึ้น มีความเสื่อมไป และมีการสลายตัวเหมือนกัน เราจะไปยึดมั่นมันไว้เพื่อประโยชน์อะไร เราจงอย่าคิดว่ากายนี้เป็นเราเป็นของเรา จงอย่าคิดว่าเรามีในกายหรือกายมีในเรา นี่มันไม่มี สภาวะของมันเป็นยังไงมันก็ต้องเป็นยังงั้น ถึงเวลามันจะแตกมันจะสลายมันก็สลายตัวของมันเอง ไม่มีใครไปบังคับบัญชามันได้ ทีนี้ท่านย้อนกลับไปอีกนิดหนึ่งว่า ถ้าคิดอย่างนี้แล้ว ถ้าจิตใจยังไม่สบายเกิดอารมณ์ฟุ้งซ่าน ท่านบอกให้หักใจกลับเข้ามาเสียอีกนิดหนึ่ง ที่เรากำหนดการตั้งขึ้นของร่างกาย และความเสื่อมไปของร่างกายนี่ เราไม่กำหนดเพื่ออย่างอื่น เรากำหนดเพื่อรู้อยู่เท่านั้น เป็นการทรงสติไว้ นี่หลบกลับมาหาสมถะ ตอนนั้นเป็นวิปัสสนาฌาน ตอนนี้หลบเข้ามาหาสมถะ นี่บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพที่กำลังรับฟัง คงจะเห็นว่าการสอนสมถะของพระพุทธเจ้าย่อมควบคุมวิปัสสนาฌานไว้เสมอ



เวลานี้ เวลาจะหมดแล้ว จะพูดไปก็ยาก สำหรับวันพุธหน้าจะพูดเรื่องวิชชาสามโดยใช้อานาปานสติกรรมฐานเป็นเครื่องมือในการปฏิบัติให้เข้าถึงวิชชาสาม จะแนะแนวพอเป็นหัวข้อเท่านั้นเอาไว้เป็นบรรทัดฐาน สำหรับบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่มีความต้องการฌานใดก็ตาม อารมณ์ใดก็ตาม ที่พระคุณเจ้าที่เคารพและบรรดาญาติโยมที่รักได้รับทราบไว้แล้วและปฏิบัติได้แล้ว ขอโปรดทรงฌานนั้นอารมณ์นั้นไว้ อย่างปล่อยทิ้งไว้
เอาละสำหรับวันนี้ เวลาหมดแล้วนี่ ต้องขออำลาบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทกลับก่อน ขอความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคล สมบูรณ์พูนผล จงมีแด่บรรดาท่านพุทธศาสนิกชนผู้รับฟังทุกท่าน สวัสดี


******

[WebSnow]

ตอนที่ 4

ท่านสาธุชนทั้งหลาย อาตมาได้มีโอกาสมาพบกับบรรดาท่านพุทธบริษัทตามปกติ เมื่อวันพุธที่แล้ว ได้พูดเรื่องอานาปานสติกรรมฐานในมหาสติปัฏฐานสูตรจบลง ก็ถือว่าจบนะบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท กายานุปัสสนาสติปัฏฐานมีอยู่ด้วยกันหลายบรรพคำว่าบรรพหมายถึงตอน มีอยู่ด้วยกันหลายตอน แต่ว่าตอนที่ 1 จบไป ในการที่มาบอกให้ทราบนี่ บอกจบ แต่ว่าการปฏิบัติของบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทจะจบด้วยไม่ได้ก็แล้วกัน ทั้งนี้เพราะอะไร เพราะว่าอานาปานสติกรรมฐานเป็นพื้นฐานสำคัญในการเจริญมหาสติปัฏฐานสูตร บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ถ้าหากว่าทำมาถึงตอนนั้น เรียกว่าถึงฌาน 4 นา อันนี้ขอย้ำว่า อย่าลืมนะว่ามหาสติปัฏฐานสูตรมีอานาปานสติเป็นพื้นฐานแล้วก็การดำเนินอานาปานสติกรรมฐานนั้นต้องทำให้ได้ฌาน 4 นี่เราปฏิบัติกันจริงๆ นะ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ไม่ใช่ทำกันเพียงสักแต่ว่าทำ เราทำเอาดีกัน เราทำเอาพระนิพพานกัน เราทำเอาเมืองแก้ว ถ้าหากว่าเรายังไม่ถึงพระนิพพานเพียงใด เราก็แสวงหาความสุขให้ใกล้พระนิพพาน ทั้งนี้เพราะอะไร เพราะว่ามหาสติปัฏฐานทั้ง 4 นี้ ใครทำคล่องดีแล้ว องค์สมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงให้สัญญาไว้ว่าามีบารมีแก่กล้า หมายถึงกำลังใจสูง มีการระมัดระวังการปฏิบัติเป็นปกติไม่ขาดวรรคไม่ขาดตอน เรียกว่าวันทั้งวัน มีอารมณ์ครุ่นคิดอยู่ในมหาสติปัฏฐานสูตรทั้งสี่นี้ ท่านกล่าวว่าท่านผู้นั้นบำเพ็ญบารมีเพียงแค่ไม่เกิน 7 วัน จะเข้าถึงอรหัตตผล ถึงพระนิพพาน ถ้าหากว่ามีอารมณ์ย่อหย่อนไปนิดหนึ่งก็ไม่เกิน 7 เดือน ถ้าขี้เกียจมากกว่าชาวบ้านหน่อยหนึ่งก็เรียกว่าไม่เกิน 7 ปี นี่หมายถึงว่าคนเอาดีกัน เราทำเอาดีกันนะ ฉะนั้น บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ถ้าทำแล้วอย่างทิ้งเสีย คุมฌานสี่ตลอดชีวิต นี้เราพูดเอาดีกันนะ จะมาหาว่าตาเถรนี่แหม! อึกอักอะไรก็ฌาน 4 เสียเรื่อย แต่ความจริงฌานโลกีย์นะมันของไม่ยากนะ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท เป็นของง่ายๆ ท่านไปลงเบ็ด ไปหาปลา ท่านไปปล้นไปสะดมภ์ ไปลักไปขโมยเขาทำยากกว่า อาการของฌาน 4 นี่เกิดได้ภายในที่นอนของท่านเอง ท่านจะนั่งก็ได้ ท่านจะนอนก็ได้ ท่านไม่ต้องลงทุนลงแรง เพียงแต่คุมสติสัมปชัญญะของท่านให้ดีเท่านั้น ท่านก็ได้ฌาน 4 วิธีคุมแบบไหน ก็แบบที่บอกมาแล้วนั่นแหละ

เอาละ ได้พูดไว้แต่วันพุธก่อน ว่าวันนี้จะพูดเรื่องวิชชาสาม การดัดแปลงอารมณ์ของมหาสติปัฏฐานสูตร ความจริงมหาสติปัฏฐานสูตรนี้ พระพุทธเจ้าตรัสไว้ในขั้นสุขวิปัสสโก ถ้าหากว่าทำตามพื้นฐานนี้ ตามที่พระองค์ทรงตรัส ตรัสไว้ในขั้นสุขวิปัสสโกแล้วการบรรลุก็มี 4 สายด้วยกัน คือ สุขวิปัสสโก เตวิชโช ฉฬภิญโญ ปฏิสัมภิทัปปัตโต

สุขวิปัสสโก นี่บรรลุแล้วไม่เห็นผีเห็นสาง ไม่เห็นสวรรค์ ไม่เห็นนรก มีแต่จิตสบาย กิเลสแห้งเหือดไป

ทีนี้สำหรับเตวิชโชก็มี การมีทิพย์จักขุญาณ สามารถรู้สัตว์และคนที่ตายไปแล้วไปเกิดที่ไหน คนและสัตว์ที่มาเกิดนี้มาจากไหน แล้วมีปุพเพนิวาสานุสสติญาณ สามารถระลึกชาติของตนเองได้ นี่เป็นเครื่องประกอบอันที่สาม ก็เป็นอาสวักขยญาณ คือ เป็นคุณธรรมของพระอรหันต์ อันนี้จะไม่พูด

สำหรับฉฬภิญโญก็ทรงอภิญญา หมายความว่ามีฤทธิ์ แสดงฤทธิ์ต่างๆ ได้ไม่จำกัด

ปฏิสัมภิทัปปัตโต มีความรู้พิเศษ ทรงพระไตรปิฎก รู้ภาษสัตว์ต่างๆ ภาษาคนภาษาสัตว์นี่ไม่ต้องเรียน รู้ แล้วก็รู้อธิบายขยายความ อธิบายเนื้อความขยายให้กว้างก็ได้ หรือเนื้อความที่เขาอธิบายมาแล้วกว้างๆ ก็ย่อลงให้สั้นให้เข้าใจได้ดีก็ได้ นี่เป็นเรื่องของปฏิสัมภิทัปปัตโต

ทีนี้ตามธรรมดาคนที่เกิดมาในโลกนี้ ย่อมมีอัธยาศัย 4 อย่างด้วยกันคือ แต่ละคนก็แต่ละอย่าง สำหรับที่มีจิตสงบเงียบ ไม่อยากยุ่งจุ๋งจิ๋งอะไรเป็นคนชอบสงัด อันนี้ก็ศึกษาด้านสุขวิปัสสโกเป็นของดี ตรงกับอัธยาศัย

แต่คนอยากรู้นั่นอยากรู้นี่ ให้ยึดแบบสุขวิปัสสโกก็ไปไม่ไหว เพราะไม่ตรงกับอัธยาศัยมานั่งเงียบๆ ไม่ชอบ ฉันอยากเห็นผีเห็นสาง เห็นเทวดา เห็นนรก เห็นพรหม ใครพูดว่าอะไรดีที่ไหนอยากจะเห็นอยากจะรู้ อันนี้เป็นอัธยาศัยของท่านเตวิชโช ทีนี้จะต้องเรียนด้วยวิชชาสาม จึงจะตรงกับอัธยาศัย

สำหรับอีกฝ่ายหนึ่งก็ฝ่ายฉฬภิญโญ อันนี้อยากแสดงฤทธิ์ ชอบฤทธิ์ชอบเดช คนที่มีอัธยาศัยแบบนี้มีมาก ตัวอย่างเช่นท่านพลอากาศตรี หม่อมราชวงศ์เสริม สุขสวัสดิ์เจ้ากรมสื่อสารทหารอากาศ หรือว่าพันตรีศรีพันธ์ วิชชพันธ์ ทั้งสองท่านนี่น่ะ ความจริงท่านเป็นนายทหารผู้ใหญ่ บรรดาชาวบ้านชาวเมืองจะคิดว่านายทหารผู้ใหญ่นี้ไม่สนใจในธรรมะธัมโม นี่คาดผิดถนัด วัดท่าซุงที่เจริญรุ่งเรืองขึ้นมาได้ก็อาศัยท่านเป็นกำลังใหญ่ ชักจูงบรรดาญาติบ้าง พวกพี่น้องเอาเงินมาทุ่มเทวัดนี้ประมาณ 2 ล้านบาทแล้ว นี่งานก่อสร้างจริงๆ ประมาณ 2 ปี คือปี พ.ศ. 2513 กับปี 2515 สองปีเท่านั้นนะวัดต่างๆ ที่สร้างตาม 10 ปีก็เกือบจะไม่ทัน นี่ทุ่มเทเข้าไปเกือบ 2 ล้านบาทแล้ว นี่เห็นไหมว่านายทหารผู้ใหญ่มีกำลังใจ มีศรัทธาน่ะมีมาก แล้วโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ท่านทั้งสองนี้ก็พอใจในสมถกรรมฐานและวิปัสสนากรรมฐาน ตามปกติท่านจะชอบพวกฤทธิ์ๆ เดชๆ เวลานี้ท่านแสดงฤทธิ์เองไม่ได้ ท่านก็ดูคนอื่นเขาแสดงไปก่อน เช่นอ่านเรื่องหนังสือจีนเป็นต้น อ่านพงศาวดารจีน อันนี้ตรงกับอัธยาศัย ถ้าตามที่ว่านี้ ก็ตรงกับอัธยาศัยของอาตมาเหมือนกัน เมื่อตอนก่อนๆ ก็ชอบอ่านเรื่องรามเกียรติ์บ้าง พงศาวดารจีนบ้าง มันโลดโผนดี ทีนี้เวลามาปฏิบัติพระกรรมฐานเข้าเล่นแบบสุขวิปัสสโกกับเขาก็ไม่รอดก็จะเล่นฉฬภิญโญ อาจารย์ก็ห้าม เลยต้องหันมาเล่นเตวิชโช อาจารย์ท่านไม่ว่า ถึงยังงั้นก็ตามว่างๆ ก็ย่องๆ ๆ แอบไปเล่นฉฬภิญโญเข้าถึงกับจมน้ำจมท่าไปคราวหนึ่งก็มีอันนี้จะไม่เล่าให้ฟัง เป็นเรื่องฝ่าฝืนคำสั่งสอนครูบาอาจารย์ เป็นความเลว นี่ว่างๆ ก็ย่องเอาความเลวมาอวดกันเสียบ้าง ชาวบ้านเขาจะได้รู้ว่าหลวงตานี่ไม่ได้หัวล้านอย่างเดียว แถมฝ่าฝืนคำสั่งของครูบาอาจารย์ด้วย เคยทำมาแล้ว แต่ตอนนี้ไม่เอาละ เข็ด เกิดฝืนแล้วท่านก็สอนให้ทำได้ แต่ว่าสั่งห้ามว่าตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปจงอย่าทำ เพราะว่าพระพุทธเจ้าห้าม การทำแบบนั้นทำอะไรไม่ต้องพูดกัน อย่าลืมที่ว่าหลวงพ่อปานเป็นอาจารย์เอาอะไรกับท่านก็ได้ทุกอย่าง แต่สิ่งที่ต้องการท่านให้ได้แล้ว ก็ท่านห้ามแล้วก็ต้องยับยั้งไม่งั้นก็จะกลายเป็นคนอกตัญญูไม่รู้คุณครูบาอาจารย์ไป อ้าวนี่เลอะไปเสียแล้วละมังนี่ยกตัวอย่างนะว่า ท่านที่ชอบฤทธิ์ชอบเดช ชอบรู้จุกรู้จิกน่ะมีอยู่มาก ฉะนั้น จะมานั่งตะบันสอนกันแค่สุขวิปัสสโกอย่างเดียว มันจะใช้ได้ยังไง แบบแผนของพระพุทธเจ้ามีอยู่ตั้งหลายแบบสอนกันให้หมด เรียนกันให้หมด แล้วใครชอบอย่างไหนเอาไปใช้อย่างนั้น เหมือนกับอาหาร บางคนชอบเปรี้ยว บางคนชอบเค็ม บางคนชอบขม บางคนชอบหวาน ตัวเราเอาอาหารอย่างเดียว รสใดรสหนึ่ง ไปเลี้ยงคนหลายๆ คนที่ชอบต่างรสกันพวกนั้นก็กินได้เหมือนกัน แต่ว่ากินอิ่มแบบชนิดเรียกว่าแบบจระเข้ ไม่มีรส ไม่มีชาติ ไม่เต็มใจในการกิน ผลของอาหารที่เข้าไปบำรุงร่างกายก็ไม่สมบูรณ์ ข้อนี้มีอุปมาฉันใด แม้การเจริญพระกรรมฐานในพระพุทธศาสนาก็เหมือนกัน ในเมื่อพระพุทธเจ้าท่านเป็นสัพพัญญูวิสัย ท่านสอนไว้ยังไง เราก็อย่าอวดมาเป็นพระพุทธเจ้าแข่งกับท่าน นี่ใครเขาอวดหรือไม่อวดอาตมาไม่รู้นะ อาตมาไม่กล้าอวด ไม่กล้าวัดรอยเท้าพระพุทธเจ้า

เอ้า เรื่องนี้เป็นอารัมภบทเลอะเทอะมา 10 นาทีแล้วนี่ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่จะพูดให้บรรดาโยมพุทธบริษัทฟังอย่างพอใช้ได้ สำหรับฉฬภิญโญ คือ อภิญญา 6 กับปฏิสัมภิทัปปัตโต ไม่พูดให้ฟัง แต่จะเพียงแนะหัวข้อว่า ควรทำยังไงเท่านั้นทั้งนี้เพราะอะไร เพราะว่าทั้งสองอย่างนั้นไม่ใช่วิสัยที่จะพึงสอน แล้วก็ไม่ใช่วิสัยที่อาตมาจะพึงแนะนำให้ละเอียดได้ เพราะว่าอะไร เพราะว่าถ้าขืนถามมาจริงๆ เดี๋ยวจนแต้มขายขี้หน้าญาติโยมเปล่าๆ เฉพาะวิชชาสามนี่รับรอง รับรองไม่จนแต้มแน่ เพระสนใจมาก ตั้งแต่บวชเข้ามาเป็นพรรษาแรกก็สนใจเป็นพิเศษ ความจริงสนใจอภิญญา แต่หลวงพ่อปานห้ามว่า ในฐานะที่เป็นขี้ข้าชาวบ้านอยู่นี่จะทรงอภิญญาไม่ได้ แต่แค่วิชชาสามจะให้เรียน เอาในฐานะที่เป็นข้าทาสของชาวบ้านนี่ก็ต้องทนเอา เวลานี้ก็ทนใช้หนี้ชาวบ้านไปตั้งเยอะแล้ว เจ้าหนี้ชักจะหมดๆ ไป เจ้าหนี้ใหม่ที่เข้ามาทวงก็จะไม่ค่อยเอาแล้ว เจ้าหนี้กระจุ๋มกระจิ๋มนี่ใช้ไม่ค่อยทำแล้ว เวลานี้ชักดื้อแพ่งแล้ว เมื่อก่อนนี้จะเหนื่อยจะยากยังไงก็ทำ อ้าวเดี๋ยวเลอะเทอะไปอีกแล้ว

มาว่ากันถึงวิชาสาม ก่อนจะเรียนวิชชาสาม ก่อนจะเรียนวิชชาสาม จะฝึกน่ะ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทอย่าลืมภาคพื้น ไม่ว่าอะไรทั้งหมดมันต้องปรับพื้นกันก่อน ถ้าไม่มีพื้นแล้วเราจะไปนั่งได้ยังไง บ้านเรือนก็เหมือนกัน จะปลูกขึ้นมาก็ต้องมีพื้นดิน ทีนี้ กรรมฐานก็เหมือนกัน ในมหาสติปัฏฐานสูตรทั้ง 4 พระพุทธเจ้าทรงให้ใช้อานาปานสติกรรมฐานเป็นภาคพื้น นี่ฟังไว้แล้วก็ดูลีลาของท่านบรรดาญาติโยม พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนสั่วๆ ไม่ได้สอนส่งเดชนะ ฟังไว้ให้ดี แล้วก็จำไว้ให้ดี แล้วก็คิดไว้ด้วย ทีนี้พื้นนี่จะพูดย่อๆ นะตามเวลา วันพุธหน้าละมัง จึงจะจบวิชชาสาม วันนี้เอาแค่พื้นก่อน มันจะจบหรือไม่จบก็ไม่ทราบ เวลาเหลืออีก 10 นาทีกว่าๆ เอากันแค่ภาคพื้น คนจะเจริญวิชชาสามหรืออภิญญา 6 หรือปฏิสัมภิทาญาณ ถ้าจะกล่าวกันไปก็ควรจะว่า ทุกอย่างในด้านกรรมฐานแม้แต่สุขวิปัสสโก แต่ว่าด้านสุขวิปัสสโกในเฉพาะมหาสติปัฏฐาน ซึ่งยังไม่ถึง ยังไม่ถึงนะ พื้นนี่สำคัญมาก ในธรรมานุปัสสนามหาสติปัฏฐาน ท่านวางพื้นในด้านอารมณ์ และวางพื้นในด้านบรรลุอริยมรรคอริยผล วันนี้มาฟังกันถึงพื้นฐานของวิชชาสามเสียก่อน หรือว่าในด้านสมถะทั่วไป

พื้นฐานของอวิชชาสาม อันดับแรกนะ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ท่านบอกว่าให้กำจัดอุปกิเลสทิ้งเสีย คือว่าอุปกิเลสนี่ การเข้าถึงความเศร้าหมองของจิต แปลตามตัวนะแปลว่าการเข้าถึงความเศร้าหมอง เศร้าหมองของจิต พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนเรียบเรียงไว้หลายสิบข้อด้วยกันไม่เอามาพูดละ เอามาพูดสั้นๆ ว่าอุปกิเลสที่เข้าถึงจิตไว้ คือยุ่งกับเรื่องของชาวบ้าน เรื่องของชาวบ้านนี่ชอบยุ่ง ชอบอวดด้วย แล้วก็ชอบถือดีถือเด่นทำตัวเป็นคนดีคนเด่นกว่าเขา อารมณ์อย่างนี้พระพุทธเจ้าให้ทิ้งเสียให้หมด อย่าไปยุ่งกับเรื่องของชาวบ้าน เรื่องของชาวบ้านนี่ชอบยุ่ง ชอบอวดด้วย แล้วก็ถือดีถือเด่นทำตัวเป็นคนดีคนเด่นกว่าเขา อารมณ์อย่างนี้พระพุทธเจ้าให้ทิ้งเสียให้หมด อย่าไปยุ่งกับเรื่องของชาวบ้านเขา เอาเรื่องของเราคนเดียว เวลานี้เรากำลังจะเจริญมหาสติปัฏฐานสูตรชาวบ้านชาวเมืองเขาจะดีจะชั่วยังไง มันเป็นเรื่องของเขา เขาดีก็ดีของเขาเอง เราไม่ได้พลอยดีกับเขาด้วย เขาชั่วเขาก็ชั่วของเขาเอง เราไม่ได้พลอยชั่วกับเขาด้วย แล้วเราจะไปยุ่งกับเขาทำไม ไอ้ตัวเราเองก็เหมือนกัน อย่าไปอวดดีอวดเด่นกับชาวบ้านเขา อย่าไปข่มขู่เขาว่าเขาเลวกว่าเรา เขาเสมอเรา เขาดีกว่าเรา อย่า ทีนี้การปฏิบัติกรรมฐานก็เหมือนกัน อย่าให้ชาวบ้านเขาเห็น อย่าเดินให้เขาเห็น อย่าอวดในการปฏิบัติ เอาเท่านี้นะย่อๆ แค่นี้แหละ

พระพุทธเจ้าตรัสกับนิโครธปริพพาชก ว่านิโครธปริพพาชก อันนี้บริสุทธิ์ บริบูรณ์ หรือยังเป็นเป็นสาระเป็นแก่นสารไหม การไม่ไปยุ่งกับเรื่องของชาวบ้านนี่ อะไรก็ช่างเขา อะไรๆ ก็ช่างมัน ใครจะด่าจะว่านินทายังไงก็ช่างเขา มันเป็นเรื่องของเขา เราไม่ได้เหนื่อยกับเขาด้วย เราไม่อวดดีอวดเด่นกับเขา ไม่เห็นว่าเขาเลวกว่า เขาเสมอเราหรือเขาดีกว่าเรา เราไม่โอ้อวดในข้อวัตรปฏิบัติที่ตนทำแล้ว ไม่ใช่เอาข้อวัตรปฏิบัติที่ตนทำอยู่ไปข่มขู่ชาวบ้าน พระพุทธเจ้าทรงถามนิโครธปริพพาชกว่า "ข้อนี้บริสุทธิ์เป็นสาระเป็นแก่นสารหรือยัง"

"นิโครธปริพพาชกตอบว่า "ข้อนี้เป็นสาระเป็นแก่นสารบริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิงแล้วพระเจ้าข้า"

พระพุทธเจ้าตรัสว่า นิโครธดูก่อนนิโครธ "แค่นี้ยังไม่บริสุทธิ์บริบูรณ์ แค่นี้เป็นสะเก็ดของพระพุทธศาสนาเท่านั้น" นี่จำให้ดีนะบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท แค่วางอารมณ์ไว้เฉยๆ ไม่เอาใจไปยุ่งกับความดีความชั่วของชาวบ้านเขา ไม่ข่มขู่ ไม่โอ้อวดเขาไม่ตีเสมอเขา อย่างนี้เป็นต้น ยังดีไม่พอนะ แค่เข้าถึงสะเก็ดของความดีในพระพุทธศาสนาเท่านั้น

นิโครธปริพพาชกจึงถามต่อไปว่า "ยังไงจึงจะบริสุทธิ์บริบูรณ์ เป็นสาระแก่นสารล่ะพระเจ้าค่ะ"

พระพุทธเจ้าก็ตรัสต่อไปว่า "นิโครธะ คนที่จะบริสุทธิ์บริบูรณ์ก็ต้องปฏิบัติในยามสี่ ได้แก่ไม่ฆ่าสัตว์ด้วยตนเอง ไม่ยุยงส่งเสริมให้บุคคลฆ่าสัตว์ และไม่ยินดีเมื่อเขาฆ่าสัตว์แล้ว ไม่ลักทรัพย์ด้วยตนเอง ไม่ยุยงส่งเสริมให้คนอื่นลัก และไม่ยินดีเมื่อเขาลักมาแล้ว ไม่ประพฤติผิดในกามด้วยตนเอง ไม่ยุยงส่งเสริมให้คนอื่นประพฤติผิดในกาม และไม่ยินดีเมื่อเขาประพฤติผิดในกามแล้ว ไม่กล่าววาจามุสาวาทด้วยตนเอง ไม่ยุยงส่งเสริมให้บุคคลอื่นกล่าววาจารมุสาวาท แล้วก็ไม่ยินดีเมื่อบุคคลอื่นกล่าวมุสาวาทแล้วเพียงเท่านี้ ต่อไปก็พยายามระงับนิวรณ์ 5 ประการจากจิตเสีย คือ 1. ไม่ยินดีในรูปเสียงกลิ่นรส และสัมผัส 2. ไม่พยาบาท 3. ไม่ง่วงเหงาหาวนอนในเวลาที่ปฏิบัติความดี 4. ไม่ทำจิตฟุ้งซ่านยึดถืออารมณ์ภายนอก นอกจากนิวรณ์ที่ได้ตั้งใจปฏิบัติจะเพ่ง 5. ไม่สงสัยในคำสอนของพระพุทธเจ้า เท่านี้ยังไม่พอ ต่อไปก็ให้แผ่เมตตาไปในทิศทั้ง 4 คือ ทรงพรหมวิหาร 4 คิดว่าบุคคลและสัตว์ทั้งหมดเป็นมิตรกับเรา เราไม่เป็นศัตรูกับใครแล้วก็ทำใจให้สบาย"

องค์สมเด็จพระจอมไตรได้ทรงถามนิโครธปริพพาชกว่า "นิโครธะ นี่บริสุทธิ์บริบูรณ์หรือยัง เขาตอบว่าบริสุทธิ์บริบูรณ์แล้ว พระเจ้าข้า"

องค์สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงได้มีพระพุทธฎีกาตรัสว่า "นิโครธะ นี้ยังไม่บริสุทธิ์ไม่บริบูรณ์ นี่แค่เปลือกของความดีในพระศาสนาเท่านั้น"

เขาถามว่ายังไงจะเข้าถึงแก่นล่ะ พระเจ้าข้า

ท่านก็ทรงตอบว่า "เมื่อทำอย่างนี้แล้ว จงทำปุพเพนิวาสานุสติญาณให้ปรากฏ คือระลึกชาติหนหลังได้"

ท่านถามว่าแค่นี้บริสุทธิ์บริบูรณ์แล้วหรือยัง "ท่านบอกยัง แค่นี้เพียงกระพี้ของความดีเท่านั้น"

ต่อไปองค์สมเด็จพระทรงธรรมก็กล่าวว่า "ถ้าจะให้เข้าถึงจุดของความดีความเด่นจริงๆ เป็นสาระเป็นแก่นสาร ก็ต้องทำทิพยจักขุญาณ คือสามารถรู้ว่าสัตว์ที่เกิดแล้วที่เกิดมานี่ตายแล้วไปไหน เป็นอะไร และสัตว์และคนที่เกิดมาในโลกนี้มาจากไหน ชาติก่อนเขาเป็นอะไรมา อย่างนี้แหละที่เรียกว่าถึงสาระถึงแก่นสาร"

แต่ตอนนี้บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท พระพุทธเจ้ายังกล่าวต่อไปว่า "นิโครธะ ถ้าเธอปฏิบัติได้แค่นี้ นี่เราสอนสาวกของเราตามแบบนี้นะ ถ้าทำได้เพียงแค่นี้แล้วยังไม่ดีเลิศ ถือว่ามีศรัทธามั่นคงเท่านั้น ถ้าจะให้ดีเลิศต้องปฏิบัติในวิปัสสนาญาณ คือในอริยสัจทั้ง 4 ถ้าทำได้แค่นี้แล้วปฏิบัติในอริยสัจทั้ง 4 ถ้ามีวาสนาบารมีแก่กล้าก็จะถึงพระนิพพานภายใน 7 วัน มีวาสนาบารมีอย่างกลางก็จะถึงพระนิพพานภายใน 7 เดือน ถ้ามีวาสนาบารมีอย่างเลวที่สุด ก็จะถึงพระนิพพานภายใน 7 ปี"

เห็นไหมล่ะบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ตามที่กล่าวมานี้ ภาคพื้นนี้ พระพุทธเจ้าทรงโต้ตอบกับปริพพาชก นำเรื่องย่อๆ มาเล่าให้ฟัง ทั้งนี้เพราะอะไร เพราะว่าบรรดาญาติโยมพุทธบริษัททั้งหลายจะได้ทราบ ว่าการเจริญพระกรรมฐานเอาดี จะเป็นด้านสุขวิปัสสโกก็ดี เตวิชโชก็ดี ฉฬภิญโญก็ดี ปฏิสัมภิทัปปัตโตก็ดี ต้องวางภาคพื้นไว้ก่อนสำหรับภาคพื้นในด้านวิชชาสามนะ พื้นของวิชชาสามนี้ใช้ได้ทั้งอภิญญา 6 และบัญชีภิทาญาณ ใช้ได้ทั้งหมดเป็น 3 พื้นด้วยกัน พื้นสากล หรือแม้ว่าคนที่เจริญสุขวิปัสสโกก็ใช้ได้ แต่ต้องตัดปุพเพนิวาสานุสติญาณออกเสีย แล้วก็ตัดทิพยจักขุญาณออกเสียเท่านี้ก็เป็นสุขวิปัสสโก สำหรับท่านที่จะเจริญวิชชาสามก็ต้องเจริญปุพเพนิวาสนุสติญาณและทิพยจักขุญาณด้วย แต่หากท่านทั้งหลายจะเจริญในด้านอภิญญา 6 ก็ต้องเจริญกสิณทั้ง 10 ประการ และหัดเข้าฌานตามลำดับฌานลำดับกสิณ สลับฌานสลับกสิณให้คล่องหากว่าท่านจะเข้าถึงปฏิสัมภิทาญาณ ก็เอากสิณเป็นภาคพื้น แล้วก็เจริญอรูปฌานให้ได้อรูปฌาน 4 ทรงอยู่ในฌาน 4 เหมือนกันเท่านี้ ต่อไปก็เป็นปฏิสัมภิทาญาณ

เอาละบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท วันนี้มาว่ากันถึงภาคพื้นก็หมดเวลาพอดี วันพุธหน้าค่อยฟังเรื่องวิชชาสามกันใหม่ สำหรับวันนี้ ก็ต้องขอลาญาติโยมพุทธบริษัทไป ก่อนขอความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคลสมบูรณ์พูนผล จงมีแด่บรรดาท่านพุทธศาสนิกชน ผู้รับฟังทุกท่าน สวัสดี


******

[WebSnow]

ตอนที่ 5

ท่านสาธุชนทั้งหลาย สำหรับวันพุธนี้ก็มาพบกับท่านตามเคย ความจริงก็อยากจะมาทุกวันพุธ แต่บางวันก็มีอุปสรรคเสียก็มี แต่ปีนี้จะขาดหรือไม่ขาดก็ไม่ทราบเป็นอันว่ายังงี้ก็แล้วกัน เรื่องอารัมภบทงดไว้ แหม เมื่อวันพุธก่อนว่าจะอนุโมทนาอะไรสักนิดหนึ่ง ก็เป็นเรื่องที่จะเล่าให้บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทฟัง ก็เลยลืมอนุโมทนาไปวันนี้ขอโมทนาเสียตั้งแต่ต้นมือเลยนะ คือว่าพระอาจารย์สุรินทร์ วัดสุขุมาราม ตำบลวังตะกู อำเภอบางมูลนาค จังหวัดพิจิตร ได้ส่งพระเครื่อง คือเป็นพระสมเด็จที่อาตมาไปทำพุทธาภิเษกถวายมาแล้ว 3000 องค์ แล้วก็เมื่อเร็วๆ นี้ก็ส่งเพิ่มเติมมาให้อีก 2000 องค์ เพื่อจะได้ไว้แจกจ่ายแก่บรรดาพุทธบริษัทที่ร่วมบำเพ็ญกุศล หรือว่าปรารถนาจะได้ไว้บูชา ขอพระอาจารย์สุรินทร์โปรดรับทราบ สิ่งที่ท่านฝากช่างประเสริฐมานั้นกระผมได้รับแล้ว แล้วก็ขออนุโมทนาในความดีของท่าน ขอท่านจงบรรลุมรรคผลในกิจของพระพุทธศาสนาตามที่ท่านตั้งใจไว้เถิด

แล้วนอกจากนั้นก็ยังมีเรื่องจะเล่าให้บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทฟังอีกนิดหนึ่ง ว่าปีนี้อาตมาทำงานที่วัดนี้หมดด้วยกัน 8 รายการด้วยกัน คือ 1. สร้างกุฏิตึก 2 ชั้น ชั้นละ 3 ห้อง 1 หลัง แล้วก็สร้างอาคารรับรองยาว 10 วา เศษๆ 1 หลัง เป็นตึกเหมือนกัน 2 ชั้น นี่เป็นปี 2 นะ 3. สร้างรั้วกำแพงหน้าวัด 4. สร้างหอพระ 9 หอ 5. สร้างประปาทันสมัย 6. สร้างพระพุทธรูปปางห้ามญาติ 7. สร้างพระพุทธรูปปางห้ามสมุทรแล้วก็ 8. สร้างพระพุทธรูปแบบพระพุทธชินราชขนาดใหญ่ 6 ศอกอีก 1 องค์ รวม 8 รายการด้วยกัน เงินในการก่อสร้างปีนี้หลายแสนบาท แต่ว่ายังเป็นหนี้เขาประมาณ 2 แสนบาท แล้วก็จะทอดกฐินวันแรม 7 ค่ำ เดือน 11 หากว่าบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทมีความสนใจใคร่จะสงเคราะห์พระสงฆ์ในพระพุทธศาสนาชำระหนี้ ก็กรุณาติดต่อกับวิทยุ 04 หรือติดต่อกับอาตมาเองก็ได้ ถ้าหากว่าส่งตรงมาแล้วอาตมาก็จะได้โมทนา แต่ว่าส่งทาง 04 ก็เหมือนกันนะจะโมทนาให้ สำหรับท่านที่ให้ทุนในการสร้างพระพุทธชินราชนะ พระพุทธชินราชนี้กะแล้วหลายหมื่นบาท เกือบตกแสนบาท มีท่านที่ให้ทุนมาท่านหนึ่ง คือ คุณนนทา อนันตวงศ์ จังหวัดอุทัยธานี ให้เงินมาแล้ว 1 หมื่นบาท แล้วก็คุณประเสริฐ คุณละเอียด ชังชั่ว จังหวัดชัยนาท รับช่วย 1 พันบาท คุณสำเนียง จูชวน อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์ รับช่วยปูน 100 ลูก ประมาณ 2,200 บาท คุณทองชุบ คุณฉอ้อน ทองวิเศษ บ้านท่าซุง รับช่วยเหล็ก 1 หาบ ประมาณ 400 บาท เงินจำนวนนี้ยังไม่พอ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ขาดอีกหลายหมื่นบาท ถ้าบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทมีความประสงค์จะร่วมบำเพ็ญกุศลด้วย ก็ขอได้โปรดส่งตรงมายังอาตมา หรือจะส่งผ่าน 04 ก็ได้ เรื่องนี้รบกวนบรรดาพุทธบริษัทพอสมควร หมดเข้าไป 5 นาที

วันนี้มาว่ากันถึงมหาสติปัฏฐานสูตร แล้วก็แปลงเป็นวิชชาสาม ด้านสุขวิปัสสโกน่ะ วิชชาของสุขวิปัสสโกมาแปลงเป็นวิชชาสามก็แปลงได้ไม่ยาก เป็นของไม่ยาก ของทำง่ายๆ ทำใจวางภาคพื้นเสียก่อน

เออ เดี๋ยวก่อนบรรดาญาติโยมทั้งหลายที่กำลังฟังอาตมาอยู่นี่ กำหนดรู้ลมหายใจเข้าออกไปด้วยหรือเปล่า ไม่ต้องเอามากก็ได้ เอาแค่รู้ลมเข้ากับลมออกก็ได้ แค่นี้นะแค่นี้จิตจะได้ตั้งอยู่แค่อุปจารสมาธิแล้วก็ฟังไปด้วย มันเป็นบุญกุศลทั้งสองอย่าง เป็นบุญเป็นกุศลทั้งขณะที่จิตตั้งอยู่ในอุปจารสมาธิด้วย แล้วก็ฟังธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วย ได้ผล 2 อย่าง

ต่อไปขั้นแรก เราต้องวางภาคพื้นเสียก่อนนะบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท พื้นใหญ่ คือ อานาปานสติกรรมฐาน อย่าทิ้ง ประการที่สอง จิตจงอย่าเข้าไปยุ่งกับเรื่องของชาวบ้านประการที่สาม รักษาศีล 3 ชั้น ยามสี่ตามที่ว่ามา ใช้ศีล 5 ก็ได้แทน คือ 1. ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่ประพฤติผิดในกาม ไม่กล่าววาจามุสาวาท ไม่ดื่มสุราเมรัยด้วยตนเอง และก็ไม่ยุให้ชาวบ้านเขาทำ ไม่ยินดีเมื่อชาวบ้านเขาทำ ไม่ยินดีเมื่อชาวบ้านเอขาทำแล้ว 2. ระงับนิวรณ์ 5 ประการเสีย กำลังที่เรากระทำความดีเวลานี้แหละ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทกำลังฟังธรรมอยู่นี่ก็ดี หรือว่ากำลังภาวนาอยู่ก็ตาม กำลังกำหนดลมหายใจเข้าออกอยู่ก็ตาม อย่าเอาจิตเข้าไปยุ่งกับกามคุณ 5 อย่าเอาจิตเข้าไปยุ่งกับความโกรธความพยายาม อย่าสนใจกับกับความง่วง อย่าเอาอารมณ์อื่นนอกจากการกำหนดรู้ลมหายใจเข้าออกมาใช้ อย่าให้มันเข้ามายุ่งกับจิต อย่าสนใจในคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า เท่านี้พอนะ วางอารมณ์เท่านี้แล้วก็แผ่นเมตตาไปในทิศทั้ง 4 ว่า เราจะมีเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา แก่คนและสัตว์ทั้งหลายทั้งหมดเท่ากับตัวของเรา วางไว้เท่านี้นะ ประเดี๋ยวเดียวก็ได้ฌาน ถ้าทำได้ยังงี้แผล็บเดียวโยมได้ฌาน เคี้ยวหมากไม่ทันแหลก เป็นฌาน แล้วก็ฌานของท่านสามารถจะทรงอยู่ได้ตลอดกาล หากว่าท่านทรงภาคพื้นนี้ได้ตลอดกาลเพียงใด ฌานของท่านก็จะทรงตัวอยู่เพียงนั้น ไม่เห็นมันยาก ไม่มีอะไรยากเลย

ทีนี้ มาว่ากันถึงวิธีแปลง นี่วางภาคพื้นได้แล้วนา ถ้าภาคพื้นใครวางไม่ได้แล้วอย่าโทษหลวงตาพูดไม่จริงไม่ได้นะ ไม่ได้หรอก วันนี้อาตมาประกาศตัวเป็นสาวกของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในเมื่อพ่อพูดมายังไง ลูกก็พูดอย่างงั้น อย่างงี้มันสบายใจดี ไม่เห็นจะแปลกอะไร แล้วก็ไม่ยากด้วย ไม่ต้องไปนั่งคิดนั่งแปลง ไม่ต้องไปคิดสร้างมันขึ้น สบาย พระพุทธเจ้าท่านสร้างของท่านแล้วนี้ หลวงพ่อปานท่านจำจากครูบาอาจารย์มาได้ จากพระอรหันต์ทั้งหลายมาได้ แล้วท่านก็มาสอนให้ สอนให้จำเอาไว้แล้วก็เอามาพูดให้บรรดาญาติโยมฟังนี้ต่อๆ กันไปไม่เห็นจะลำบาก เหมือนกับคนที่รับมรดกจากพ่อแม่ พ่อแม่กว่าจะได้ไร่นาสาโท ได้บ้าน ได้เงินได้ทองมาแสนยาก มาถึงลูกเพียงแค่เซ็นรับมรดกเท่านั้นแล้วก็ใช้ตามพ่อสั่ง มันก็หมดเรื่อง ไอ้มรดกอย่างนั้นกว่าพ่อท่านจะหามาได้ กว่าจะหาวิธีเก็บรักษาได้มันลำบาก เราเป็นลูก แต่รับสั่งปฏิบัติตามคำสั่ง ง่ายนิดเดียว ไม่เห็นยาก เรื่องเอามหาสติปัฏฐานทั้ง 4 มาดัดแปลงเป็นวิชชาสามอภิญญาหก ปฏิสัมภิทาญาณ มันก็เรื่องไม่ยาก เรื่องกล้วยๆ กล้วยสุกนะ

เอาละ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ลองฟัง ลองทำ อย่าฟังเฉยๆ อย่าคิดเฉยๆ อย่าเอาไปพูดกันเฉยๆ คนประเภทนี้เป็นอาภัพพบุคคล หาความเจริญไม่ได้ เป็นโมฆบุรุษ โมฆสตรี หาความดีอะไรไม่ได้ ได้แต่ฟังเฉยๆ พูดกันเฉยๆ เอาไปคิดเฉยๆ แล้วมันไม่ทำ ไม่เกิดประโยชน์ ไม่ใช่สาวกของพระพุทธเจ้าแล้ว เป็นพวกเดียรถีย์แล้ว เดียรถีย์ผมยาวก็มี เดียรถีย์โกนหัวก็มี เยอะแยะ ไม่เอาถ่าน ดีแต่เทศน์เอาเงินชาวบ้านเขามาเก็บ วัดวาอารามพังกันเป็นแถว ๆ ไม่มีใครทำกัน อ้าวนี่ไปว่าเขาทำไม เล่าให้โยมฟัง พูดให้ฟัง ไม่ได้ด่าใครหรอก ประเดี๋ยวโยมจะไปทำบุญกับเดียรถีย์เข้าจะได้บุญน้อยน่ะซิ ใครเขาเป็นเดียรถีย์บ้างช่างเขาเถอะ แต่ว่าเวลาเราจะให้ต้องดูนา ผู้ให้ต้องเป็นผู้บริสุทธิ์ วัตถุทานที่จะให้ก็ต้องเป็นวัตถุทานที่บริสุทธิ์ ผู้รับก็ต้องเป็นพระจริงๆ ถ้าไปให้กับเดียรถีย์เข้าจะมาโทษพระพุทธเจ้านา ว่าทำบุญในพุทธศาสนาไม่เห็นมีผล อ้ายนี้เปื่อยไปเสียแล้วซี

ทีนี้ วิธีดัดแปลงสุขวิปัสสโกมาเป็นเตวิชโช อันนี้ไม่ยาก ญาติโยมทั้งหลายได้ฌาน 4 แล้วใช่ไหมล่ะ จำได้หรือเปล่าว่าอานาปานสติกรรมฐานในมหาสติปัฏฐานสูตรน่ะโยมได้ฌาน 4 แล้วนี่น่ะ นี่พูดกันมาหลายวรรค หลายพุธแล้วนี่ แต่ฌาน 4 มันควรจะผ่านไปแล้ว ความจริงฌาน 4 น่ะ อานาปานสติกรรมฐานทำไม่ยากเลย ถ้าทำจริงๆ ทำไม่ยาก สนใจจริงๆ เป็นเรื่องไม่ยาก อานาปานสติกรรมฐานที่ให้ฌาน 4 ได้รวดเร็วที่สุด แล้วก็เป็นกรรมฐานภาคพื้นใหญ่ แม้เป็นกรรมฐาน 40 กองก็เหมือนกัน ใครจะทำกองไหนก็ตาม จะทิ้งอานาปานสติกรรมฐานเสียไม่ได้ ถึงแม้ว่าองค์สมเด็จจอมไตรบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าเอง พระองค์ก็ทรงยอมรับ ทรงตรัสกับพระสารีบุตรว่า สารีปุตตะ ดูก่อนสารีบุตร เราเองก็เป็นผู้มากไปด้วยอานาปานสติ หมายความว่าพระองค์เป็นพระพุทธเจ้าแล้วนะ พระองค์ก็ทรงใช้อานาปานสติกรรมฐานอยู่เสมอ เห็นไหมอย่าทิ้งนา อย่าทิ้งกัน นี่เตือนกันนา ประเดี๋ยวหาว่าเล่าเรื่องอะไรส่งเดช ไม่เตือนกัน

ที่นี้ เมื่อญาติโยมได้ฌาน 4 แล้วมันจะไปยากอะไร เราจะเรียนวิชชาสามใช่ไหมแป๊บเดียวได้ นี่เวลาเหลืออีก 10 นาทีจบ วันนี้จบวิชชาสาม แต่ยังไม่จบละเอียดหรอก รายการละเอียดเอาไว้พุธหน้า วันนี้ทำให้จบกันก่อน ขั้นแรกที่สุดเข้าฌาน 4 ในอานาปานสติกรรมฐาน จับตั้งแต่เล็ก กำหนดลมหายใจแค่จมูกมาก่อนจนจิตสบาย เลื่อนเข้าไปรู้ลมเข้าออกยาวหรือสั้น พอจิตสบาย กำหนดกองลมว่านี่เราจะหายใจเข้า นี่เราจะหายใจออก มันหายใจเข้าสั้นยาวน่ะรู้อยู่แล้ว มันหยาบหรือละเอียดไม่รู้ พอจิตสบายตอนนั้น ไม่สนใจกับกองลม วางอารมณ์เป็นเฉยเสีย จับอารมณ์เป็นดิ่ง มันจะหายใจหรือไม่หายใจก็ตามใจ พออารมณ์สบายแล้วลืมตาดูนิมิตกสิณ กสิณ 3 อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่งจัดไว้ คือ 1. สีขาว เรียกว่าโอทาตกสิณ 2. แสงสว่างเรียกว่าอาโลกสิณ 3. แสงไฟ เรียกว่าเตโชกสิณ อย่างใดอย่างหนึ่งจัดตั้งนิมิตเข้าไว้ ถ้าไม่เข้าใจเปิดหนังสือคู่มือพระกรรมฐานที่แจกให้ไปอ่านดู หรือว่าจะดูวิสุทธิมรรคก็ได้ ดูในธรรมปริจเฉท 2 ของหลักสูตรนักธรรมชั้นโทก็ได้ มีแบบเยอะไป มีแบบเยอะ ลืมตาดูภาพกสิณอย่างใดอย่างหนึ่ง พอจำได้แล้วหลับตา ถ้าหากว่าดูไฟ ภาวนาว่า เตโชกสิณัง ถ้าหากว่าดูสีขาวภาวนาว่า โอทาตกสิณัง ถ้าดูแสงสว่างภาวนาว่า อาโลกกสิณัง แล้วหลับตานึกถึงภาพนั้นจิตเป็นฌานอยู่แล้วน่ะ นิมิตจับดิ่งเลย ไม่ยากหรอก ได้เดี๋ยวนั้น แต่หากว่านิมิตยังเป็นภาพเดิมอยู่ ยังถือว่าใช้ไม่ได้ รักษานิมิตนั้นแหละให้เคลื่อนเข้าไปๆ ถ้าจิตถึงฌาน 4 เอายังงี้ก็แล้วกัน ถ้าจิตเข้าถึงฌานนิมิต จะเปลี่ยนสีเดิมไป เป็นสีประกายพรึกเหมือนกันหมด ไม่ยาก วันเดียวได้ เดี๋ยวเดียวแหละ ไม่ถึงวัน ไม่เห็นมันยากอะไรนี่ ของกล้วยๆ เอามานั่งพูดกันให้ลำบาก ฟังคนพูดแล้ว รู้สึกว่าฟังลำบากมาก เขาพูดกันให้ลำบากมากแต่ความจริงมันไม่ลำบากลำบนอะไรสักนิดหนึ่ง ไม่มีอะไรลำบากเลย ประเดี๋ยวเดียวจิตเข้าถึงฌาน 4 แล้วถอยออกมาปั๊บ ลืมตาดูนิมิตกสิณนะ กสิณตามที่บอกไว้แล้วนั่นแหละ ดูปั๊บจำได้ จิตเป็นสมาธิแล้วมันจำได้ไม่ยากหรอก พิโธ่เอ๊ย เหมือนกับคนที่กินข้าวทุกวันๆ พอเขาบอกว่ากินข้าวเปิบแบบนี้นะ เท่านั้นแหละ ก็กินได้เลย หรืออีกอย่างหนึ่งเราเคยกินด้วยมือ ไปถึงบ้านหนึ่งเขาบอกว่านี่ๆ ๆ ที่บ้านนี้เขาไม่กินข้าวด้วยมือเปล่ากันเขากินด้วยช้อนจับช้อนแบบนี้ ตักแบบนี้ มันก็ทำได้เลย แต่ก็จะเกะกะไปนิดหนึ่ง ใช้เวลาเกะกะฝึกกันแค่วัน สองวัน สามวันเท่านั้นมันก็คล่อง ใช้ช้อนคล่อง ข้อนี้มีอุปมาฉันใดการจับภาพกสิณก็เหมือนกัน คนที่เขาคล่องจริงๆ แล้วเขาจับปั๊บเดียวได้เลย แต่คนที่คล่องน้อยไปหน่อยก็ไม่เกิน 3 วัน ถ้าหากว่าใครทำเกิน 3 วันละก็ เอาหัวไปจุ่มขี้หมาเสียก็แล้วกัน อย่าเอาหัวเป็นคนเลย เลิก ใช้อะไรไม่ได้หรอก นั่นมันเลอะเทอะแล้ว คนได้ฌานจะทำกสิณ 3 วันไม่สำเร็จกองละก็อย่าทำต่อไปเลย อีกหลายโกฏิชาติไม่ได้ดีหรอก จะได้ดียังไง ก็ไอ้ฌานที่ได้มันไม่ได้จริงๆ นี่ มันโกหกเขาน่ะ ถ้าทำได้จริงๆ ประเดี๋ยวเดียวแป๊บปั๊บ มันก็แบบหัดกินข้าวด้วยช้อนน่ะแหละ มันไม่ยากอะไร ทำจริงๆ มันไม่ยาก

ทีนี้ พอภาพกสิณปรากฏเป็นประกายพรึก สีขาววิจิตรตระการตาแพรวพราวเราบังคับใหญ่ก็ได้ ก็จะใหญ่ขึ้น นึกให้ภาพเล็กลงก็จะเล็ก ให้สูงก็ได้ต่ำก็ได้ ไปอยู่ข้างหน้าก็ได้ไปอยู่ข้างหลังก็ได้ ตามความพอใจ หัดยังงี้เสียให้คล่องสัก 2-3 วัน เอาให้คล่องเพื่อยังความคงที่เข้าไว้

ทีนี้ ต่อไป 2-3 วันจิตนึกปั๊บจับได้ นึกปั๊บจับภาพกสิณได้ ที่นี้ก็กล้วยแล้ว ใช้งานได้แล้วซิ ตอนนี้อยากจะคิดอยากจะเห็นอะไรล่ะ อยากจะดูสวรรค์หรืออยากจะดูนรก อยากจะดูคนตายแล้วไปไหน คนที่มาเกิดนี้มาจากไหน โอ๊ มันเรื่องเล็กๆ ไม่ใช่เรื่องใหญ่โตมโหฬารอะไร ไม่ใช่ของลำบาก แต่ข้อสำคัญที่สุดขอย้ำว่า อย่าทิ้งลมหายใจเข้ารออกนะ ยามปกติรักษาลมหายใจเข้าออกไว้ ถ้าจะนั่งที่ไหน เดินที่ไหน นอนที่ไหนก็ตามรักษานิมิตกสิณไว้ นิมิตกสิณที่เพ่งเห็นแล้วนั่นแหละ ไปนั่งอยู่ก็ได้ เดินไปก็ได้ ไปธุระไหนไปนาไปไร่ก็ตาม ไปธุระไปหาเพื่อนบ้านก็ตาม รักษาภาพกสิณเข้าไว้ ให้ภาพกสิณมันปรากฏแก่ใจเป็นปกติ เพียงเท่านี้ นึกถึงภาพกสิณเมื่อไรให้เห็นเมื่อนั้น แค่นี้ละ 3 วัน ก็ได้ไม่ยาก ระยะ 3 วันนี่ให้ระยะช้าไปน่ะนะ พูดกันจริงๆ แล้วพวกที่ได้ฌาน 4 จากอานาปานสติแล้ว วันเดียวเขาเอาไปกินกันเลย เขาฝึกกสิณวันเดียวเฉพาะอาโลกกสิณ โอทาตกสิณ หรือเตโชกสิณ อย่างใดอย่างหนึ่งที่เขาเอาไปกินกันเลย ฝึกวันเดียว ฝึกเช้าเย็นใช้งานได้ จะไปยากอะไร คนทำได้แล้ว คนทำได้แล้วไม่ยาก ก็คนทุกคนทำได้ ไม่ใช่ว่าเลือกคนทำ

ทีนี้ เราจะดูภาพนรกสวรรค์กันอย่าลืม 1. ยามปกติอย่าทิ้งอานาปานสติกรรมฐาน 2. อย่าทิ้งภาพกสิณ นิมิตกสิณนี่ต้องชำระให้ใสจริงๆ เพราะเป็นเครื่องวัด การจะเห็นนรกเห็นสวรรค์ จะเห็นพรหมโลกก็ตาม ถ้าหากว่าเราเห็นภาพกสิณเท่าไร เราก็จะเห็นภาพนรกสวรรค์ได้เท่านั้น

ทีนี้ สมมติเราอยากจะเห็นนรกเราก็เพ่งภาพกสิณปั๊บ เห็นภาพกสิณแจ่มใส สบายใจดีแล้ว เราก็อธิษฐานจิตว่า ขอภาพกสิณจงหายไป ภาพนรกจะปรากฏ แค่นี้ภาพกสิณก็จะหายไป ภาพนรกจะปรากฏ แล้วภาพสวรรค์ภาพพรหมโลก ภาพอะไรก็เหมือนกันจะมีสภาพเป็นอย่างนี้ นี่แหละบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท วิธีฝึกวิชชาสามนะ เป็นของไม่ยาก ทำได้ตามนี้ คัดออกมาจากแบบของมหาสติปัฏฐานสูตร คือไม่ใช่ดัดแปลง มหาสติปัฏฐานสูตรท่านสอนในขั้นสุขวิปัสสโก ทีนี้ถ้าหากว่าเราอยากจะเป็นเตวิชโชขึ้นมาทำตามนี้ ถ้าจะเป็นฉฬภิญโญก็ไม่ยาก เมื่อได้กสิณกองใดกองหนึ่งแล้ว อีก 9 กองก็กล้วยเหมือนกัน เป็นแต่เพียงว่าเปลี่ยนท่าเปลี่ยนทางเปลี่ยนภาพนิดหน่อยเท่านั้น แล้วภายใน 3. เดือนท่านก็จะสำเร็จอภิญญา หากมีความปรารถนาด้วยปฏิสัมภิทัปปัตโตก็ยกภาพกสิณขึ้นเป็นนิมิต แล้วก็เพิกกสิณทิ้งเสีย ยกอากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ เนวสัญญานาสัญญายตนะมาแทน แทนแต่ละอย่างให้ถึงฌาน 4 เท่านี้ก็ชื่อว่าได้สมาบัติ 8 แล้วต่อไปก็จะได้ปฏิสัมภิทาญาณ

เอาละ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัททุกท่าน พูดมาวันนี้ก็หมดเวลาพอดี ต้องขออำลาบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทไปก่อน ขอความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคล สมบูรณ์พูนผลจงมีแด่บรรดาท่านพุทธศาสนิกชนผู้รับฟังทุกท่าน สวัสดี

[WebSnow]

ตอนที่ 6

ท่านสาธุชนที่รัก และพระคุณเจ้าที่เคารพทั้งหลาย วันนี้กระผมได้มีโอกาสมาพบกับบรรดาพระคุณเจ้าที่รัก และบรรดาญาติโยมพุทธบริษัททั้งหลายตามปกติ

เมื่อวันพุธก่อนนี้ ได้พูดเรื่องทิพยจักขุญาณค้างอยู่ แล้วก็โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตอนต้น ที่บอกว่า นักเจริญมหาสติปัฏฐานสูตรได้ถึงฌาน 4 แล้ว เจริญทิพยจักขุญาณได้ไม่ยากนัก นั่งพูดแต่เฉพาะนักเจริญมหาสติปัฏฐานสูตรเท่านั้นนะ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัททั้งหลาย และพระคุณเจ้าที่เคารพ

อ้าวมาพูดกันเรื่องมหาสติปัฏฐานสูตร บรรดาพระคุณเจ้าที่นั่งรับฟังอยู่ และญาติโยมที่รักที่กำลังนั่งฟังอยู่ ลืมลมหายใจเข้าออกแล้วหรือยัง ลมหายใจเข้า ลมหายใจออกนะ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท รู้ไว้เอาแค่จมูกก็แล้วกัน หายใจเข้าจงรู้ไว้ หายใจออกจงรู้ไว้ นึกว่านี่เราหายใจเข้า นี่เราหายใจออก ถ้ามันทำเป็นปกติแล้ว มันก็เป็นอัตโนมัติของมันเองโดยไม่ต้องระวัง แค่รู้เข้ารู้ออก ทำสติสัมปชัญญะของเราให้สมบูรณ์ นักเจริญมหาสติปัฏฐานน่ะถ้าจะได้ดี ก็ต้องเป็นผู้มีสติสมบูรณ์ก่อน แล้วก็มีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ ด้วย ถ้านักเจริญสมณธรรมข้อใดข้อหนึ่ง อย่างใดอย่างหนึ่ง ก็ตามในพระศาสนา ถ้าขาดสติสัมปชัญญะเสียแล้ว ตรงนี้เตือนกันไว้นะ เพราะว่าบรรดาพระคุณเจ้าที่เคารพ และบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่รักกำลังเจริญมหาสติปัฏฐานสูตรทั้ง 4 อยู่ สำหรับคนอื่นไม่เกี่ยวประเดี๋ยวท่านจะหาว่าจุกจิกกับท่าน ท่านจะฟังเรื่อง

ต่อนี้ไป เอาอย่างนี้ดีไหม มาพูดถึงเรื่องทิพยจักขุญาณกันเลยทีเดียว เมื่อวันก่อนนี้พูดกันเรื่องทิพยจักขุญาณ ว่าไปเริ่มจับกันตอนที่ได้จตุตถฌาน คือฌาน 4 นี่ว่ากันถึงนักเจริญมหาสติปัฏฐานสูตร เจริญอานาปานสติกรรมฐาน มาถึงฌานที่ 4 แล้วก็ทรงฌานที่ 4 แล้ว ทีนี้หากว่าพูดกันตามหลักวิชชาที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสั่งสอน ถ้าจะไม่พูดตอนนี้นะ บรรดาท่านผู้รู้ทั้งหลายจะหาว่าอาตมาพูดเลยเถิดไป เพราะความจริงการเจริญทิพยจักขุญาณ ถ้าเราทำกรรมฐาน 40 อีตอนนี้เขาเริ่มฝึกทิพยจักขุญาณกันตั้งแต่อุปจารสมาธิ คือยังไม่เข้าปฐมฌาน พอถึงอุปจารสมาธิแล้วจับภาพกสิณขึ้นแล้วเพิกภาพกสิณ อธิษฐานให้ภาพกสิณหายไปขอภาพสวรรค์และนรกจงปรากฏ อย่างนี้ก็จะเห็นได้เงาๆ เห็นได้ดำๆ ต่อมาเมื่อฝึกฝนจิตเข้าถึงฌานก็เห็นใสขึ้น พอถึงฌาน 4 ภาพก็นิ่งนาน เราดูภาพได้นาน เราสนทนาปราศรัยกันได้นาน นี่ว่ากันถึงหลักวิชชาที่องค์สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าสอนไว้นะ แต่ที่มาพูดกันตอนนี้ก็เพราะว่าบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทก็ดี พระคุณเจ้าที่เคารพที่กำลังรับฟังอยู่ก็ดี เป็นนักเจริญมหาสติปัฏฐานสูตรแล้ว ก็เข้าถึงฌาน 4 แล้วทุกท่านก็ไม่จำเป็นต้องไปตั้งต้นกันแค่อุปจารสมาธิ เราก็เข้ากันถึงจตุตถฌานเลย เพราะเป็นภาพนิ่งดีมาก แล้วก็สดใสดีมาก เมื่อถอยหลังจิตมาถึงอุปจารสมาธิอธิษฐานภาพกสิณให้หายไป แล้วอธิษฐานภาพสวรรค์ นรก พรหมโลก หรือบุคคลที่ตายไปแล้วจงปรากฏ ท่านทั้งหลายเล่านั้นก็จะปรากฏเฉพาะหน้า นี่อาศัยกำลังจตุตถฌาน เป็นฌานที่ทรงสมาธิได้นาน แล้วก็มีความแจ่มใส ก็สามารถจะพูดจาปราศรัยกันได้นานจนกระทั่งจบเรื่อง นี่มันดีอย่างงี้นะ แต่ทว่าพระคุณเจ้าที่เคารพขอรับโปรดทราบถ้าหากว่าท่านได้ฌาน 4 แล้ว แล้วก็ได้ทิพยจักขุญาณแล้ว สามารถจะเห็นสวรรค์ก็ได้ เห็นนรกก็ได้ เห็นพรหมโลกก็ได้ หรือว่าถ้าสมีวิปัสสนาญาณพอสมควร จะรู้ภาวะของพระนิพพานตามความเป็นจริง ไม่ใช่รู้ตรมตำราที่เขาพูดกันเขาว่ากันนะ รู้ด้วยอำนาจของฌาน ไม่เหมือนกับความรู้ที่บรรดาท่านพุทธบริษัทคุยกัน ไม่เหมือนกันนะ ถ้าพระคุณเจ้าที่เคารพและบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่รักอยากจะรู้จริง เห็นจริง ก็พยายามทำให้ปรากฏ ถ้าได้ทิพยจักขุญาณแล้ว ก็เจริญวิปัสสนาญาณพอสมควร พอจิตเข้าสู่โครตภูญาณอันนี้แหละจะเป็นพระนิพพานได้ชัดเจนแจ่มใส อาศัยที่ท่านได้ทิพยจักขุญาณมาแล้ว เป็นของไม่ยาก ตอนนี้พูดกันพอเข้าใจ เข้าใจหรือไม่เข้าใจ นี่อาตมาไม่ทราบเหมือนกัน เอ คนที่เจริญพระกรรมฐานนี่ พระพุทธเจ้าเรียกว่าพระนา เริ่มต้นฝึกสมาธิแม้แต่เล็กน้อยท่านเรียกว่าพระ คือ เป็นคนเข้าถึงความดี พระแปลว่าประเสริฐ ท่านเรียกว่าพระโยคาวจร เอายังงี้ก็แล้วกันนะ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่รักและพระคุณเจ้าที่เคารพที่กำลังทำความดี อย่างนี้เรียกว่าเป็นปูชนียบุคคลได้แล้ว ตั้งตัวให้ดีนะขอรับ อย่าให้ความดีเสื่อมไป

ทีนี้มาว่ากันถึงว่าทิพยจักขุญาณที่ได้ แล้วมีฌานติดตามอะไรบ้าง ผลที่พลอยได้จากทิพยจักขุญาณนะ บรรดาญาติโยมที่รักและบรรดาพระคุณเจ้าที่เคารพโปรดรับฟังจดไว้ได้ก็ดี ถ้าไม่มีตำรา ถ้ามีหนังสือคู่มือพระกรรมฐานที่แจกไป มีอยู่ไม่ต้องจด เพราะมีอยู่ในนั้นแล้ว คือ 1. ทิพยจักขุญาณ ถ้าได้แล้วเป็นบาท คือสิ่งที่จะพึงได้ต่อมาคือญาณต่างๆ ก็จุตูปปาตญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสติญาณ อดีตังสญาณ อนาคตังสญาณ ปัจจุปันนังสญาณ และยถากัมมุตาญาณ นี่รวมความว่า ถ้าได้ทิพยจักขุญาณอย่างเดียว เราจะได้ญาณอีก 7 อย่างโดยไม่ต้องหาใหม่ คือเป็นผลของทิพยจักขุญาณนั่นเอง แล้วก็บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่กำลังนั่งฟัง ลืมบทบัญญัติของพระพุทธเจ้าแล้วหรือยัง เวลานี้กำลังนึกถึงลมหายใจเข้า นึกถึงลมหายใจออก แล้วก็กำลังฟังอาตมาพูดอยู่ตอนนี้นึกหรือเปล่าว่า พระพุทธเจ้าทรงวางกฎไว้ว่า คนที่เข้าถึงความดีได้ต้อง 1. ไม่เอาจิตไปกังวลกับเรื่องของชาวบ้านชาวเมืองคนอื่น คนอื่นเขาจะยังไงก็ช่าง เราควบคุมของเราเท่านั้นเป็นพอ อย่างนี้ชื่อว่าเข้าถึงสะเก็ดความดีของพระพุทธศาสนา 2. ทรงศีลห้าเอาศีลห้าก็แล้วกัน สามสี่ไม่ต้องพูดกัน สามสี่ก็คือศีลห้า เราจะไม่ละเมิดศีลห้าด้วยตนเอง ไม่ยุยงส่งเสริมให้บุคคลอื่นละเมิดศีลห้า และไม่ยินดีเมื่อเขาละเมิดแล้ว ทำใจได้หรือยัง แล้วก็จะระงับนิวรณ์ห้าประการ จะทรงพรหมวิหารสี่ จะมีจิตเยือกเย็น อารมณ์จิตของบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพจะทรงฌานอยู่เสมอ อันนี้จำได้หรือยังขอรับ แล้วก็ทำด้วยนะขอรับ พระคุณเจ้าที่เคารพ ผมน่ะเคารพพระไม่มากนะขอรับ พระที่บวชมาใครจะมียศถาบรรดาศักดิ์ขนาดไหนก็ตาม มีฐานะอันดับไหนก็ตาม ผมไม่ถือเป็นสำคัญ ผมถือมีความสำคัญอย่างเดียว คือผู้ทรงธรรม ทรงอยู่ในความดี ถ้าทรงอยู่ในประการทั้งสี่ตามที่กล่าวมาแล้วนี้ ผมเคารพทุกองค์ แม้แต่บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทก็เหมือนกัน อาตมาก็รับฟังคำพูด แต่คนที่ไม่ทรงอยู่ในคุณธรรมเช่นนี้แล้ว จะเป็นอะไรก็ตาม ไม่ยอมรับนับถือ จะไปแบกยศถาบรรดาศักดิ์มาขู่ข่มกันน่ะ ไม่ยอมรับนับถือแน่ เพราะพบมามากแล้ว คนมียศมากแต่ขาดคุณธรรมจะมีความหมายอะไรสำหรับพระพุทธศาสนา และก็ไม่มีความหมายอะไร สำหรับเหล่าเราบรรดาพุทธบริษัททุกคนพวกเราต้องการคุณธรรม เราเป็นสาวกของพระพุทธเจ้า เอาเท่านี้พอนะ

ต่อไป ถ้าเราได้ทิพยจักขุญาณแล้ว ไม่ต้องย้อนหลังกันนะ แล้วจุตูปปาตญาณจะมายังไง ความจริงมันของอย่างเดียวกัน บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพ แหม กำลังนั่งฟังกันหูผึ่งหรือ ดีมากขอรับสนใจในธรรม พอจิตถึงจตุตถฌาน ฌานที่ 4 เมื่อเราได้ทิพยจักขุญาณแล้ว คำว่าทิพยจักขุญาณหมายความว่ามีความรู้คล้ายตาทิพย์ พระคุณเจ้าอย่าเอาตาไปมองเห็น เขาเห็นกันด้วยใจ แล้วก็ถึงญาณ 4 นี้ ย่อมมีกำลังเห็นชัดเจนแจ่มใสดีมาก แต่ว่าไม่ดีมากนักนะขอรับ คล้ายๆ กับเดือนขึ้น แต่ว่าไม่เต็มฟ้านัก พอเห็น พอรู้ พอคุยกันได้ตลอดเวลาตลอดเรื่อง จบเรื่อง เมื่อได้ฌาน 4 แล้วทิพยจักขุญาณเห็นสวรรค์ก็ได้ เห็นนรกก็ได้ เห็นพรหมโลกก็ได้ เห็นใครตายไปแล้วก็ได้ เอาคำว่าเห็นนี่เรียกว่าทิพยจักขุญาณ มันเป็นของอย่างเดียวกัน แต่เปลี่ยนชื่อกันเท่านั้น

ทีนี้ มาจุตูปปาตญาณ ก็ใช้ทิพยจักขุญาณนั่นเองไม่ใช่อะไร ใช้ทิพยจักขุญาณนั่นดูคนที่ตายไปแล้วหรือสัตว์ที่ตายไปแล้ว่าไปเกิดที่ไหน หรือว่าดูคนที่มาเกิดนี้ สัตว์ที่มาเกิดนี้มาจากไหน อันนี้ดีไหมขอรับพระคุณเจ้า อย่างนี้ถ้าทำได้เป็นนักเทศน์สบายนะขอรับ ไม่ต้องเกิดตำรา เวลาจะเทศน์น่ะไม่ต้องเปิดตำรา เวลาจะเทศน์น่ะไม่ต้องเปิดตำรานะขอรับว่าตำราอันนั้นว่าอย่างนั้น ตำราอันนี้ว่าอย่างนี้ ไม่ต้องเปิดหรอกขอรับ เมื่อเทศน์ไปแล้วไม่ได้เปิดตำรา เทศน์เสร็จแล้วสงสัยว่าผิดหรือถูก มาเปิดพระไตรปิฎกดู ไม่ผิดเลยขอรับ ยังงี้สบาย ไม่ต้องไปอ่านพระไตรปิฎกให้เมื่อยคอ อย่างกระผมนี่ อ่านพระไตรปิฎกมาสามจบ ใช้เวลาอ่านพระไตรปิฎกจริงๆ ทั้งบันทึกด้วยอะไรด้วยหกปี ก็ยังเอาดีไม่ได้นะขอรับ เอารู้จริงรู้ดีไม่ได้เกาะตำรา ต่อมาเมื่อพบครูบาอาจารย์ท่านแนะนำลองใช้ตามท่าน มีผลมากขอรับ มีผลเยอะ แล้วเบาใจ เอาละเป็นว่าถ้าเราต้องการจะรู้ว่าคนตายหรือสัตว์ตายไปแล้วไปเกิดที่ไหน แล้วสัตว์และคนที่เกิดมานี้มาจากไหน เป็นอะไรมาก่อน เราสามารถจะรู้ได้ด้วยญาณนี้ โดยวิธีใช้ดูภาพกสิณ เห็นภาพกสิณชัด แล้วอธิษฐานให้ภาพกสิณนั้นหายไปขอภาพอดีตของคนและสัตว์จงปรากฏ หรือขอภาพในปัจจุบันของคนและสัตว์จงปรากฏอย่างนี้ เขาก็เรียกกันว่าจุตูปปาตญาณก็เป็นของไม่ยากนะขอรับ

ทีนี้ มาญาณที่สาม เจโตปริยัติญาณ ญาณนะขอรับ ไม่ใช่ฌาน ญาณที่สามเจโตปริยัติญาณ ญาณอันนี้ รู้วาระน้ำจิตของคน หมายความว่ารู้ใจคนก็แล้วกันขอรับเรื่องรู้ใจคนนี่ก็ไม่ยาก เพราะไอ้คนรู้คน คนรู้สัตว์นี่มันเรื่องเล็กๆ อารมณ์มันเหมือนกัน การรู้อารมณ์ธรรมดาๆ ก็ไม่ใช่เรื่องของญาณ เรื่องของญาณนี่ต้องรู้กิเลสนะขอรับ รู้ว่าคนนี้เขารักใคร เขาทะเลาะกับใคร เขาจะไปกู้เงินใคร ใครเขาจะไปทวงหนี้ใคร อะไรนี่ อันนี้ไม่มีประโยชน์ขอรับ พวกที่ได้ญาณชั้นสูงแล้วเขาไม่ใช้ มันเป็นของเด็กเล่น ดีไม่ดีก็มาอวดดีกัน อีตรงนี้มีทรัพย์ ต้นไม้ต้นนี้มีเทวดา ตรงนี้มีผีดิบอยู่ เรื่องนี้มันเรื่องเรื่องไร้สาระ เป็นเรื่องเด็กอมมือ คนที่ได้ญาณชั้นสูงแล้วเขาไม่ใช้กัน เจโตปริยัติญาณ พระพุทธเจ้าสอนไว้ คือ 1. ในขั้นมีไว้ให้เปลื้องความสงสัยว่ากิเลสมีจริงไหม 2. รู้จิตของตนเองว่า เวลานี้ กิเลสอะไรมันเข้าสิงอยู่ อะไรเข้ามาทับอยู่ แล้วเราจะแก้อารมณ์ของกิเลสนั้นด้วยประการใด นี่ท่านมีไว้ให้ดูใจตนเองนะ ใจของชาวบ้านชาวเมืองจะเป็นยังไงก็ช่างเขา อย่าไปยุ่ง ยกเว้นบุคคลนั้นเป็นบุคคลที่เราจะต้องสงเคราะห์จึงค่อยรู้เขา แต่เวลาอยากจะรู้ของเขาก็รู้เถอะ รึนิ่งๆ ไว้ อย่าทำปากบอนไป ถ้าเขายังไม่ปรารถนาจะรับฟังก็อย่าพูด เขาไม่เลื่อมใสไม่ศรัทธาจงอย่าพูด อย่าเป็นขี้ข้าของชาวบ้านอย่าเอาความรู้ของตนที่มีอยู่ไปเป็นเครื่องมือเป็นลูกจ้างชาวบ้าน ใช้ชาวบ้านชมว่าดี คำชมของชาวบ้านไม่มีความหมาย ถ้าเราเลวเสียอย่างเดียว เขาจะชมอย่างไรเราก็ดีไม่ได้ ถ้าเราดีเสียอย่างเดียว เขาจะนินทาว่าร้ายอย่างไร เราก็เลวไม่ได้เหมือนกันไม่มีความสำคัญท่านที่จะชมเราควรจะดีใจ นั่นก็คือ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หรือว่าพระอริยสาวกทั้งหลาย ถ้าหากว่าท่านพวกนี้ชมแล้วก็ควรดีใจ

ทีนี้ มาว่ากันถึงเจโตปริยญาณ เจโตปริยญาณนี้ เราจะได้มาจากไหน ก็มีทิพยจักขุญาณนั่นเอง บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท และพระคุณเจ้าที่รัก มาจากทิพยจักขุญาณนั่นแหละ เอาทิพยจักขุญาณนั่นเองดูจิตของตน ดูใจนะ สีของใจนั้นความจริงท่านแบ่งออกเป็น 6 สีด้วยกัน แต่ผมจะไม่นำมาพูด พูดแล้วมันก็ไร้ประโยชน์ เอากันแค่สามสี คือ 1. ถ้าจิตมีความเดือดร้อน อารมณ์ของจิตจะดำ ดูใจเรานะ 2. ถ้าจิตมีความรื่นเริง มีความยินดี อารมณ์ของจิตจะแดง สีของอารมณ์น่ะจะแดง ไม่ใช่มีใครเขาเอาสีไปป้ายไว้นา 3. ถ้าจิตมีความสุขมีความว่างเป็นอุเบกขา จิตจะมีสีใสเป็นแก้วใส จิตที่มีสีใสเป็นแก้วใสนี่ก็เป็นจิตของญาณ 4 เข้าใจไหม นี่ไม่ยาก ดูจิตของเรานะ พยายามหัดดูจิตของเรา จิตของชาวบ้านเป็นยังไงก็ช่าง ทีนี้อันดับแรกขั้นต้นๆ ขั้นประถม จะรู้สึกของจิตพยายามฝึกดูสีของจิต ว่าตอนเช้าวันนี้จิตของเราดำหรือแดง หรือว่าในตอนกลางวัน ถ้านึกขึ้นมาได้ก็ดูเสียตลอดวัน เรามีจังหวะนิดหนึ่ง มันเสียเวลาไม่มากนี่ ใช้เวลาเพียงครึ่งวินาทีเราก็สามารถรู้จิตของเราได้ว่าจิตของเราสีแดงหรือสีดำหรือสีใส ถ้าเราเห็นว่ามันมีสีอย่างใดอย่างหนึ่งอยู่ก็ถือว่า นี่เลวแล้ว นี่เราเป็นคนเลวแล้วนะ ถ้าจิตมีสีจะเป็นสีแดง เพราะความยินดีด้วยอามิส หรืออารมณ์ใดๆ ก็ตาม ใช้ไม่ได้ จะเป็นสีดำหรือสีมัวๆ ก็ตามใช้ไม่ได้ เลวนะ จึงให้ดีนะพระคุณเจ้าที่รัก แหมผมน่ะเคารพพระคุณเจ้าเหลือเกินนะขอรับ ที่สนใจในธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จัดว่าเป็นสาวกแล้วครับอย่างนี้น่าเลื่อมใส น่าไหว้น่าบูชา ไอ้ชนิดที่บวชเข้ามาแล้วเทศน์สวดมนต์จนรวยหลอกลวงชาวบ้านหากินอย่างนี้ผมไม่เคารพนะขอรับ ใครจะมียศถาบรรดาศักดิ์เท่าไรก็ตาม ไม่มีความสำคัญสำหรับผม ผมเป็นคนเน่าแล้ว ถือป่าเป็นวัด ชอบใจป่า ป่ามีความสงัด นี่เข้ามาอยู่บ้านเมืองได้นิดหน่อย จิตใจมันก็อยากจะเข้าป่าตามเดิม ถ้าบ้านเมืองมันเดือดร้อนเมื่อไร พระรุกรานกันมากเมื่อไรผมก็เข้าป่าเมื่อนั้น ไม่อยากอยู่ขอรับใกล้คนรำคาญ แต่เวลานี้มีคนดีมากก็จะอยู่ต่อไปก่อน ถ้าคนดีน้อยลงไป มีคนเคารพเลื่อมใสในพระศาสนาน้อยก็เลิกกัน

เอ้า ทีนี้มาว่ากันถึงจิต เรารู้แล้วว่าจิตของเราเป็นยังไงนะ สีอะไรก็ตาม มันเกิดขึ้นเราก็แก้ไข ทีนี้ต่อมาเมื่อเราเห็นจิตของเราชัดแล้ว นี่ว่ากันถึงเจโตปริยัติญาณนะเราก็มารู้อารมณ์ของจิตเสียอีก อาการของจิต เนื้อแท้ของจิตว่าจิตนี่มันเป็นดวงๆ อย่างชนิดที่พวกอภิธรรมเขาเรียนกันหรือเปล่า ที่พูดนี่ไม่ใช่ไปนินทาว่าร้ายชาวอภิธรรมนะ พวกอภิธรรมที่เขาสอนเป็นดวงๆ น่ะเขาสอนอาการของจิต ทำภาพให้ปรากฏเพื่อให้นักศึกษาเข้าใจง่าย อย่าไปนินทาว่าร้ายกัน เขาทำถูกแล้ว ทีนี้พวกเรานักปฏิบัติได้เจโตปริยัติญาณแล้ว คือได้ทิพยจักขุญาณแล้วก็มาได้เจโตปริยัติญาณ ทีนี้เมื่อได้แล้วเราก็มาดูจิตจริงๆ ซิ ที่พระพุทธเจ้าทรงตรัสว่า คนเราถ้าจะไปเกิดที่ไหน ไอ้จิตตัวนี้แหละย่อมไปถือปฏิสนธิ ย่อมไปเกิดที่นั่นก็ไปสิงอยู่ในกาย ถ้ามาเกิดในมนุษย์หรือสัตว์เดรัจฉานก็เข้ากายเนื้อ จิตเข้าไปสิงอยู่ แล้วจิตตัวนี้มีสภาพเป็นดวงหรือเป็นอะไร เอามาฟังกันดูพิจารณาดูนะขอรับ ท่านได้ญาณแล้วนี่ นี่ผมพูดนี่ผมเข้าใจว่าพระคุณเจ้าได้แล้วนะขอรับบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่สนใจจริงๆ ก็ได้แล้ว ผมถือว่าพระคุณเจ้าเป็นคนดี ญาติโยมพุทธบริษัทเป็นคนจริงก็ต้องทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า หลายพุธแล้วนี่ขอรับมันทำได้แล้วนี่ สำหรับคนดีคนจริงทำได้แล้ว ที่คนกำลังจะดีกำลังจะจริงก็ทำเกือบได้แล้ว ผมก็นับถือเหมือนกันขอรับ

ที่นี้มาว่ากันถึงสภาวะของจิตจริงๆ ว่ามันเป็นดวงหรือเปล่า มองกันดูให้ดีมันไม่ใช่ดวงนะขอรับ มันเป็นกายซ้อนกาย ที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ในมหาสติปัฏฐานสูตรว่าเห็นกายในกาย เห็นกายในกายนั้น ในสภาพของสุขวิปัสสโกเห็นชิ้นเนื้อ เห็นอาการของกายแต่ว่าในสภาพของนักวิชชาสามแล้ว เห็นกายทิพย์ที่ซ้อนกายอยู่ที่เข้ามาสิงในกาย แล้วไอ้กายภายในนี่มันจะบอกชัดว่า เวลาเราตายในระหว่างนี้จะเป็นเทวดาหรือเป็นพรหมหรือเป็นสัตว์นรกเป็นเปรตอสุรกายเป็นสัตว์เดรัจฉาน หรือว่าเป็นมนุษย์ เพราะว่าสภาพจิตที่มีอยู่ในนั้นมันเป็นภาพอย่างนั้นตรงๆ นะขอรับ ถ้าเป็นภาพเทวดาหรือพรหมมันก็จะทรงเป็นกายทิพย์แพรวพราวมีเครื่องประดับเต็มที่ เพราะว่าคนเราจะไปเป็นเทวดา เป็นพรหมนั้น ก่อนตายมันต้องเป็นไปก่อน ถ้าจะเป็นสัตว์นรกเป็นเปรตอสุรกายเป็นมนุษย์ก็เหมือนกัน มันจะบอกชัด นี่เราจะรู้เลยทีเดียวว่าจิตที่พระพุทธเจ้าทรงกล่าวถึงนี่ไม่ใช่ดวงไม่มีสภาพลอยขึ้น มันมีสภาพบุคคลคือเป็นตัวเป็นตนโดยเฉพาะ

เอาละ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัท เหลือเวลาอีก 2 นาที ก็หมดเวลาเสียแล้วนี่ สำหรับวันนี้ก็ต้องลาบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ก่อนจะลาก็ขออนุโมทนาเสียนิดหนึ่ง คือว่าจ่ายนายสิบตำรวจโท พัว แม่เยื้อน ชระเอม เมื่อวันเข้าพรรษาได้นำจตุปัจจัยมาถวาย 300 บาท แม่ม่วย สีหะวารี ตลาดสิงห์บุรี นำมาถวาย 50 บาท แม่กิมกี่ วงศ์กระจ่าง ตลาดสิงห์บุรีนำมาถวาย 50 เพื่อเป็นค่าใช้สอยสำหรับใช้สอยส่วนตัว ในขณะนี้อาตมากำลังสร้างพระพุทธรูปปางห้ามญาติ ห้ามสมุทร พร้อมด้วยวิหาร อาตมาขอโอนเงินจำนวนนี้เข้าสร้างพระพุทธรูปหมด ขอโยมทั้งสี่จงโมทนา

นี่ก็หมดเวลาแล้วนี่นะ ก็ขอลาบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ก่อนจะจากกันก็ขออัญเชิญคุณพระศรีรัตนตรัย มีพระพุทธรัตนะ ธรรมรัตนะ สังฆะรัตนะ ทั้งสามประการจงดลบันดาลให้บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพทุกท่านที่กำลังรับฟังจงประสบแต่ความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคลสมบูรณ์พูนผล หากประสงค์สิ่งใดก็ขอให้ได้สิ่งนั้นทุกประการเถิด


******

[WebSnow]

ตอนที่ 7

สวัสดีครับ พระคุณเจ้าที่เคารพและบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่รัก เมื่อวันพุธก่อนได้พูดเรื่องพิพยจักขุญาณมาถึงเจโตปริยัติญาณยังไม่ทันจบ เวลาก็หมดลงเสียก่อน ดูเหมือนว่าจะเลยเวลาของสถานีไปเล็กน้อยด้วยซ้ำ เพราะว่าพูดเต็มเวลา สถานีต้องเปิดเพลงหน้าเพลงหลังก็เลยน่ากลัวไม่มีโอกาสจะเปิด เพราะที่พูดก็ไม่ได้มาพูดเอง บันทึกเสียงส่งมาอันนี้ไม่ปิดไม่บังใคร บางท่านจะคิดว่า เอ ก็ไม่ได้มาพูดเองนี่ทำไมจะต้องมาบอกชาวบ้านชาวเมืองเขาด้วย ก็เพราะว่าเขาจะได้รู้ เพราะอะไร เพราะว่าบางทีใครเขาทำบุญสุนทร์ทานมาโมทนาไม่เข้าขั้น ไม่เป็นไปตามลำดับ เพราะเทปที่บันทึกไว้ถือว่าบันทึกตุนเข้าไว้ จนกว่าจะหาจังหวะว่างได้ก็เลยไปนาน อย่างเรื่องของโยมพัวนี่ก็เหมือนกัน ตั้งแต่วันเข้าพรรษา นี่ก็เกือบออกพรรษาแล้ว พึ่งจะมาโมทนากัน

เมื่อวันพุธที่แล้วพูดถึงเจโตปริยัติญาณ เห็นอัตภาพร่างกายของตัว ที่นี้ในสภาพการเห็นนะขอรับ พระคุณเจ้าที่เคารพ การเห็นนี่ไม่สมอกันนะขอรับ พวกที่ใช้ฌานโลกีย์นี่ ถ้าจะเห็นอย่างดีเท่าไรก็ตาม ก็เป็นสภาพมัวๆ สลัวๆ เท่านั้น เอาเห็นแจ่มแจ้งชัดเจนแจ่มใสไม่ได้ แล้วก็โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าเราใช้อารมณ์แค่ฌาน 4 ฌาน4 นี่ก็ฌานหนักนะขอรับ เป็นฌานมาตรฐาน พระพุทธเจ้าทุกพระองค์หรือพระอรหันต์ทุกองค์ที่จะนิพพาน ถ้าหากท่านได้ฌานตั้งแต่วิชชาสามขึ้นไป ท่านใช้ฌาน 4 เป็นบรรทัดฐานในการเข้านิพพาน เว้นไว้แต่สุขวิปัสสโกอย่างเดียวนะขอรับไม่ทราบว่าท่านใช้อะไร แต่สำหรับสุขปัสสโกที่ได้ถึงฌาน 4 ท่านก็ใช้ฌาน 4 เหมือนกัน แล้วก็เข้านิพพาน นี่เป็นฌานหลัก แต่ฌานที่เราได้กันนี่เป็นฌานโลกีย์ ฌานโลกีย์นี้มีสภาพเสื่อม และมีอุปาทานเข้ากันมาก ทีนี้เวลาจะดูอะไรจะรู้อะไรจริงๆ ต้องเข้าฌานให้จิตใจแจ่มใสจริงๆ ดูสภาพจิตของเราให้เป็นแก้วจริงๆ ให้เป็นแก้วใสมันมัวนิดหนึ่งนะ ถ้ามันมัวไปนิดหนึ่ง หรือสภาพมันดำมันแดงไปนิดหนึ่งจงอย่าใช้ อารมณ์จิตนั้นพยากรณ์ส่วนใดส่วนหนึ่ง หรืออยากรู้ส่วนใดส่วนหนึ่ง ถ้าไปรู้เข้าไปพยากรณ์เข้ามันจะผิดจากความเป็นจริง เพราะนั่นกิเลสเข้ามาบังจิตเสียแล้ว ที่เรียกกันว่านิวรณ์ 5 ประการ ในเมื่ออารมณ์ของจิตเป็นอย่างนั้นแล้วก็หันไปดูนิวรณ์ 5 ประการ ว่าอะไรหนอที่เข้ามาสิงใจเราอยู่ใน 5 ข้อ นั่นแหละขอรับ นี่แหละได้ทิพยจักขุญาณเป็นดีอย่างนี้นะ มันดีอย่างนี้ละขอรับรู้จิตของตัวบรรลุมรรคผลได้ง่าย การฝึกวิชชาสามนี่บรรลุมรรคผลได้ง่ายนะขอรับ ไม่ยาก พระพุทธเจ้าจึงทรงยืนยันว่าถ้ามีบารมีแก่กล้าละก็จะได้มรรคผล กล่าวคือถึงพระนิพพานเป็นอรหันต์ได้ภายใน 7 วัน ถ้ามีบารมีอย่างกลาง หมายถึงว่าขี้เกียจนิดหน่อย ขี้เกียจไม่มากก็จะได้สำเร็จอรหันต์ภายใน 7 เดือน ถ้าขี้เกียจมากไปนิด หมายความว่าถ้ามีบารมีอย่างต่ำไอ้คำว่าบารมีนี่นะตัวขยันตัวขี้เกียจนั่นเอง ก็มีกำลังใจเต็มหรือไม่เต็ม มีกำลังใจเข้มแข็งหรือไม่ ที่มีกำลังใจเข้มแข็งก็คือคนขยัน คนที่มีกำลังใจอ่อนไปหน่อยก็คือคนขี้เกียจ ว่าภาษาไทยกันมันฟังชัด ม่ายงั้นแปลคำว่าบารมีๆ นี่นึกว่าหาได้ยาก ไม่ใช่ มันเป็นความขยันขี้เกียจตัดสินใจตรงหรือไม่ตรง ทำถูกหรือไม่ถูก แล้วทำเฉพาะความดีหรือเปล่า ทำพอเหมาะพอดีหรือไม่ ถ้าทำเกินพอดีก็โง่ ถ้าหากว่าทำไม่ถึงดีก็โง่ ต้องเอากันแค่พอดี ได้ตัวโง่ก็คือตัวอวิชชา คำว่าอวิชชานี้ไม่ใช่แปลว่าไม่รู้ รู้เหมือนกันแต่รู้ไม่ค่อยจะตรงรู้ไม่ค่อยหมด รู้ไม่ครบไม่ถ้วน

เอาละ ว่ากันต่อไปถึงทิพยจักขุญาณ นี่ถ้าหากว่าจะดูกันให้แจ่มใสจริงๆ รู้กันให้แจ่มใสจริงๆ ก็ต้องทำจิตของเราเข้าสู่อารมณ์วิปัสสนาญาณ แล้วอารมณ์วิปัสสนาญาณนี้ ต้องว่ากันให้ตรงๆ จริงนะ อย่าปัสฯ ส่งเดช ถ้าปัสฯ ส่งเดชไม่มีผล ถ้าเราได้ทิพยจักขุญาณเสียแล้ว การปัสฯ ส่งเดชย่อมไม่มีผล นี่สำหรับคนดีนะ แต่คนที่เหลิงแล้วก็ใช้อะไรไม่ได้เหมือนกัน บางทีพอได้ทิพยจักขุญาณแล้วก็เหลิง นึกว่าตัวเป็นผู้วิเศษ ความจริงยังไม่พ้นนรก ถ้าเหลิงเสียหน่อยเดียวฌานโลกีย์มันก็จะเสื่อม ทิพยจักขุญาณมันก็จะสูญทีนี้ก็เหลือแต่อุปาทาน พวกเหลือแต่อุปาทานหรือได้ทิพยจักขุญาณใหม่ๆ จะมีอุปาทานกันมาก จะพูดยกตัวอย่างให้ฟัง เช่นไปเห็นรูปพระนเรศ หรือพระพิฆเณศวร์สมัยพวกพราหมณ์เขาสมมติขึ้นเป็นเทวดาหัวช้าง ประวัติเป็นมายังไงจะไม่นำมาเล่าให้ฟัง เพราะเปลืองเวลาก็เลยนั่งไปแล้วนั่งหลับตาใช้ทิพยจักขุญาณเป็นบาท เห็นเทวดาองค์นี้หัวเป็นช้าง นี่ยังงี้ก็มี เห็นเทวดาไม่ใส่เสื้อเสียบ้างก็มี อะไรอย่างนี้เป็นต้น เห็นพระจุฬามุนีเป็นอิฐเป็นปูนหรือเป็นทองคำ อย่างนี้ยังใช้ไม่ได้นะ เขาไม่ใช้กันเลย เป็นอารมณ์จิตที่เลวมากเรียกว่าเลวจนใช้ไม่ได้ ถ้าจะเป็นการตรวจคะแนนในสนามหลวง จะให้สักกี่ร้อยศูนย์ก็ยังไม่พอกับความเลว ทีนี้ความจริงมันก็ดีบ้างแล้วเหมือนกัน แต่ดีไม่ถึงดี ถ้าไปเทียบกับระบบของความดีเข้าก็เลวมาก เพราะฟันเฝือเห็นไม่ตรงกับความเป็นจริง ถ้าหากว่าเห็นได้ขนาดนี้ละก็จงอย่าคิดว่ามันดี แต่การเห็นขนาดนี้ก็รู้ของผิวๆ ได้เหมือนกัน คือรู้ว่าที่นี้มีผีไหม ที่นี่มีเทวดาไหม ทีนี่มีอะไรสำคัญไหม ของต่ำๆ อย่างนี้รู้ได้ แต่บางครั้งก็รู้เฝือเหมือนกัน รู้ผิดเพราะอุปาทานเห็น อุปาทานนี้ก็ได้แก่ความยึดมั่น แปลง่ายๆ ว่าความชั่วของจิตนั่นเองไม่ต้องแปลตามตัวตีความหมายตามภาษาไทย เรียกว่าความชั่วของจิต ยึดถืออารมณ์หมายความว่ายึดถือสัญญาเดิมความจำไว้มากเกินไปไม่ใช้ปัญญาเป็นเครื่องพิจารณา อย่างนี้ยังชั่วมาก จิต สำหรับนักปฏิบัติ พระคุณเจ้าที่เคารพอย่าทำตามนั้นนะขอรับ แม้บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทก็เหมือนกัน ทั้งนี้เพราะอะไร นักเจริญพระกรรมฐานจะเป็นมหาสติปัฏฐานสูตรหรืออะไรก็ตาม พระพุทธเจ้าท่านเรียกว่าพระคือพระโยคาวจร ชาวบ้านเขาก็เพ่งไปในแง่ของความดี เพราะถือว่าเป็นผู้มีจิตบริสุทธิ์ แต่ถ้าจิตของเราบริสุทธิ์ไม่ดีพอแล้ว เอาของเลอะเทอะไปมอบหมายให้แก่ชาวบ้าน เราพูดอะไรกับเขาเขายอมรับฟังเขายอมเชื่อ ถ้ามันไม่ตรงกับความเป็นจริงแล้ว เราก็เป็นบาป ปาโป แปลว่าความชั่วจิตเราชั่วแล้วเราก็มอบเมรุประเคนขาด คือยกเอาชั่วให้เป็นสมบัติของคนอื่นอีก อันนี้ไม่ดีนะขอรับ พระคุณเจ้าและบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทจงระมัดระวังให้มากอย่าให้เป็นอย่างงั้น ถ้าจิตมันเป็นอย่างนี้ อยู่ พยายามเข้าฌาน 4 ให้มาก ทรงฌาน 4 ให้มาก เมื่อถอยหลังออกมาจากฌาน 4 แล้ว ก็เข้าเจริญวิปัสสนาญาณ ชำระจิตให้ผ่องใส เมื่อจิตมันจะเฝือไปก็เขาฌาน 4 ใหม่สลับกันไปสลับกันอย่างนี้นะขอรับ จนกว่าสภาพจิตจะแจ่มใสเมื่อจิตแจ่มใสดีแล้วก็คุมสภาวะไว้ รักษาศีลให้บริสุทธิ์ อย่ายุ่งกับเรื่องของชาวบ้าน ระงับนิวรณ์ 5 ประการอย่าให้กวนใจ จิตทรงพรหมวิหาร 4 เข้าไว้ อย่างนี้ไม่ช้านานเท่าไรก็จะถึงความดี

ทีนี้ว่ากันต่อไป คราวที่แล้วว่ากันถึงจิตของตัว สภาพของตัว พระคุณเจ้าคงยังจำได้นะขอรับ แหมผมเห็นหน้าพระคุณเจ้าที่กำลังรับฟังรู้สึกจิตใจมันชุ่มชื่นเหลือเกินบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทก็เหมือนกัน บางคนก็นั่งบางคนก็นอนฟัง แม้บางคนก็ยังถือเครื่องมือทำงาน ลืมวาง กำลังอยู่อย่างงี้ผมชื่นใจมาก ไม่ใช่ชื่นใจเพราะบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทหรือพระคุณเจ้าที่เคารพพอใจในเสียงของผม ผมชื่นใจเพราะบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและบรรดาพระคุณเจ้าที่เคารพพอใจในธรรมของพระพุทธเจ้านะขอรับ เวลานี้เรานำธรรมของพระพุทธเจ้ามาแจกกัน มาบอกกันสำหรับระหว่างพี่กับน้อง เราเป็นพี่น้องกันมา มีพระพุทธเจ้าเป็นพ่อเหมือนกัน พ่อคนเดียวกัน พวกเราเป็นศากยบุตร พุทธชิโนรส ปรากฏว่าเป็นลูกของพระพุทธเจ้า แหมผมรักเหลือเกิน พี่น้องของผมน่ารักมาก

ว่ากันต่อไป เมื่อวันพุธก่อนพูดว่า ถ้าจิตของเราต้องดูให้แจ่มใส นี่มาสภาพของเรา นี่เจโตปริยญาณนะขอรับ ดูสภาพของจิตมันเป็นยังไง สภาวะจริงๆ มันเป็นคนเป็นคนอีกคนหนึ่ง เรียกว่าคนทิพย์เป็นกายซ้อนกาย กายภายในเห็นกายในกายของพวกทิพยจักขุ ญาณวิชชาสามนะขอรับ ทีนี้เราอยากจะรู้เรื่องราวของคนอื่นบ้าง อยากจะรู้พอเห็นหน้าคนปั๊บ พอได้ยินชื่อปั๊บ คนนั้นคนนี้เขาดีหรือเขาไม่ดีตามเสียงที่ชาวบ้านว่า เราก็จงปลดอารมณ์นั้นเสีย กำหนดเห็นจิตของเขา รู้จิตของเขาเสียก่อนนะขอรับ ไอ้จิตของเรารู้ยาก ถ้ามันรู้จิตของเราเสียจนคล่องแล้วจิตของชาวบ้านก็รู้ไม่ยาก ง่ายกว่าจิตของเรา จิตของคนอื่นนะรู้ง่ายกว่านะขอรับ ดูจิตของเราปั๊บของเราผ่องใส ดูจิตของเขาปั๊บ นึกน้อมอารมณ์ให้เห็นจิตของเขา ถ้าเห็นจิตของเราได้ก็เห็นจิตของเขาได้ เอาจิตของเราเป็นกสิณไปเลย ตอนนี้ไม่ต้องใช้กสิณกันแล้ว ทุกวันใช้จิตเป็นกสิณ ยังงี้ดีครับ ดีมากครับ ถ้าทำแบบนี้ก็เป็นวิญญาณัญจายตนะฌานด้วนนะครับ เป็นอรูปฌานไปในตัวเสร็จ นี้ถ้ารู้จักใช้ในมหาสติปัฏฐานสูตรละกำไรเยอะนะขอรับพระคุณเจ้าที่เคารพ อย่ามัวไปติดตำราอยู่ ตำราควรถือเป็นบรรทัดฐานเฉพาะตำราที่ใช้ได้ แล้วก็เอาตำรานั้นมาฝึก อย่าเกาะตำรามากเกินไปแล้วเราจะพบของจริง ถ้าพระทั้งหมดหรือส่วนใหญ่สนใจในวิชชาสามนะขอรับ อภิญญา ๖ ผมจะไม่พูดเพราะว่า พระพุทธเจ้าทรงห้าม พระพุทธเจ้าทรงห้ามสาวกแสดงปาฎิหาริย์ ใครจะไปเหาะเหินเดินอากาศอวดชาวบ้านเขาเพื่ออะไร ดีไม่ดีก็จะกลายเป็นขี้ข้าชาวบ้าน รับจ้างเหาะ รับจ้างดำน้ำ ดำดิน เดินน้ำ หายตัว เลยไม่ต้องสร้างความดี ดีไม่ดีก็ลงนรกไป ศาสนาขององค์สมเด็จพระจอมไตรบรมศาสดาพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็จะเสื่อม ทีนี้มาว่ากันถึงจิตของคนอื่น เห็นจิตของเราแล้วก็เห็นจิตของเขา เห็นจิตของเขาปั๊บ เราก็อยากจะรู้ว่า คนนี้มีกิเลสอะไรเป็นความสำคัญ ราคะหรือว่าโทสะ หรือว่าโมหะ นี่มันก็เป็นของไม่ยาก แล้วก็ไม่ต้องอะไรหรอก ดูสีก็แล้วกัน ดูปั๊บ คนนี้จิตมีสีอะไร สีดำหรือรู้เลยว่าเขามีความทุกข์ สีแดงหรือ รู้เลยว่าเขากำลังมีความผ่องใสดีใจเพราะได้อามิส ถ้าสีไสรึ อ้อจิตนี้เขากำลังมีความสุข ตานี้ก็ล้วงลงไปอีกทีหนึ่งนี่เขามีความทุกข์เพราะอะไร ขอภาพนั้นจงปรากฏ นี่เอาเข้ายังงั้น หันเข้าไปเล่นทิพยจักขุญาณว่าคนนี้มีความทุกข์อะไร ขอภาพนั้นจงปรากฏ ถ้าผัวทะเลาะกับเมียเมียทะเลาะกับผัว ลูกหนี้เป็นทุกข์เพราะเจ้าหนี้มาทวงหนี้ หรือว่าเจ้าหนี้เป็นทุกข์เพราะกลัวลูกหนี้ไม่จ่าย ภาพนั้นก็จะปรากฏแก่จิต คนนั้นหน้าตาเป็นยังไง จะเห็นชัดเหมือนดูภาพยนตร์ ทีนี่ความดีก็เหมือนกัน หรือว่าความผ่องใสของจิตก็เหมือนกัน เพราะมีสภาพอย่างเดียวกัน เวลามันน้อยนะขอรับ อย่าให้พูดมากเลย

ในเมื่อเรารู้จิตเขาอย่างนั้นแล้ว ทีนี้เราอยากรู้ตัวของจิต ดวงจิตเราเห็นแล้ว ทีนี้สภาพของจิต คือกายที่ซ้อนกายของเขาว่า คนนี้หากว่าเขาตายเวลานี้เขาจะไปไหน อันนี้เราก็ดูสภาพของเขาคือกาย ในกายที่มันซ่อนกายอยู่ ถ้าเขาจะไปเกิดเป็นพรหม ภาพพรหมมันก็ปรากฏชัด ถ้าไปเกิดเป็นเทวดา ภาพเทวดามันก็ปรากฏชัด ถ้าจะไปเกิดเป็นมนุษย์ ภาพมนุษย์มันก็ปรากฏชัด ถ้าจะไปเกิดเป็นเปรต อสุรกาย สัตว์เดรัจฉาน ภาพเหล่านั้นมันก็ปรากฏชัด เราก็รู้ได้ทันทีว่าคนนี้ที่เขาชมกันว่าดีน่ะ ดีไม่จริง ไม่มีอะไรดีจริงหรอก ดีแต่ข้างนอก บางทีเสียงดีแต่ใจชั่ว กิริยาท่าทางดีแต่ใจชั่ว ทีนี้บางคนที่เขาตำหนิกันว่าชั่วอย่างพระบางองค์ นักปฏิบัติตนไม่เอาไหน คือไม่ยอมรับแขก ไม่ยอมเอาใจใคร รวมความว่าไม่อยากเป็นขี้ข้าชาวบ้าน ท่านก็วางเฉยไม่ยุ่งกับใครเสีย ชาวบ้านชอบนินทา ไปขอหวยก็ไม่ให้ ไปขอให้ทำน้ำมนต์ก็ไม่ทำ ไปขอเลขขอยันต์อะไรก็ไม่ทำให้สักที อย่างนี้ชาวบ้านไม่ชอบ ชาวบ้านที่มีกิเลสมากไม่ชอบ เมื่อเขามาติฉินนินทาเราก็ดูท่าน ดูท่านว่าท่านเลวตามนนั้นหรือเปล่า บางทีเราจะไปพบพระอรหันต์เข้านะ ดวงจิตของพระอรหันต์เป็นเพชรทั้งดวง เป็นแก้วแล้วก็แพรวพราวเหมือนกับแก้วแกน ไม่มีสี ไม่มีอะไรทั้งหมด แต่ว่าข้างนอกใช้อะไรไม่ได้เลย นี่พระอรหันต์น่ะ ท่านไม่ได้ง้อชาวบ้านนะ ไม่ได้ก้มหัวให้แก่คนชั่ว ไม่ยอมลุอำนาจของจิต ไม่ยอมรับนับถือความชั่วไม่ว่าของใครทั้งหมด อย่าลืมนะว่าพระอรหันต์ไม่ได้ง้อชาวบ้าน ไม่ได้ง้อพระเลวๆ นักบวชเลวๆ นี่ท่านไม่ง้อหรอก เพราะว่าอะไร เพราะว่าท่านสบายของท่านแล้ว ท่านตายเมื่อไรท่านก็มีความสุข นี่เห็นไหม ทีนี้ถ้าคนได้ฌานเราจะรู้ได้ยังไงเราก็เอากำลังฌานของเราเป็นเครื่องวัด ว่าฌานของเราสูงกว่าหรือเสมอเขา เราก็สามารถจะรู้ได้ ถ้าฌานของเราไม่แค่เขาเราก็รู้ของเรา เลยไปนั้นเรารู้ไม่ได้ ทีนี้ ความเป็นพระอริยเจ้าก็เหมือนกัน ถ้าเราไม่เป็นพระอริยเจ้า เราจะรู้เรื่องราวของพระอริยเจ้าไม่ได้เลย จะเอาจิตของเราไปวัดจิตของพระพุทธเจ้า จะดูจิตของพระอริยเจ้าไม่เห็น ไม่เห็นเลย กลายเป็นคนตาบอดไป ข้อนี้บรรดาญาติดยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพควรระมัดระวัง ต้องระมัดระวังให้มากนะขอรับ อย่างพยายามวัดส่งเดชเข้าไป ดีไม่ดีเราจะไหลลงนรกไป อย่าไปวัดรอยเท้ากับพระอริยเจ้า หรือว่าอย่าวัดรอยเท้ากับท่านที่มีคุณธรรมสูงกว่า อย่านะขอรับ อย่าทำอย่านั้น มันเป็นกรรมหนัก จะกลายเป็นสาวกของพระเทวทัตไป ไม่ใช่สาวกของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นี่มาว่ากันถึงเจโตปริยญาณแล้วนา

แล้วต่อไปก็ปุพเพนิวาสนุสติญาณ การระลึกชาติได้ อันนี้ก็ไม่ต้องทำอะไรหรอก ตามตำราท่านมีวิธีทำไว้ แต่ว่ามีวิธีปฏิบัติอีกอย่างหนึ่งให้เข้าฌาน 4 แล้วก็ถอยหลังมาถึงอุปจารสมาธิ เพ่งภาพกสิณแล้วก็เข้าฌาน 4 ใหม่ แล้วถอยหลังออกมาแล้วก็ให้นึกถึงวันเวลาที่ผ่านมาเมื่อวานนี้ เมื่อวานซืนนี้ เมื่อวันก่อน เมื่อปีก่อนนี้ เมื่อชาติก่อน เป็นอันดับไป แล้วก็จะรู้เองระลึกชาติหนหลังได้ แต่ว่าในแง่ของนักปฏิบัติคือผลที่ปฏิบัติได้กันมาทั่วๆ ไป เมื่อได้ทิพยจักขุญาณแจ่มใส ทรงถึงฌาน 4 แล้ว ไม่ต้องฝึก ปุพเพนิวาสนุสติญาณ การระลึกชาติได้มันปรากฏเอง ก็เป็นตัวทิพยจักขุญาณนั่นเอง นี่ไม่เห็นจะมีอะไร เมื่อเราอยากจะรู้ว่าชาติไหนเราเป็นอะไร มีพ่อชื่ออะไร มีแม่ชื่ออะไร มีรูปร่างหน้าตาเป็นอย่างไร และมีฐานะความเป็นอยู่มีความรู้เป็นยังไง เราก็รู้ของเราได้ อันนี้ไม่ยาก รวมความว่าอันนี้ไม่ยากนะขอรับ

เวลานี้ เหลือเวลาอีก 5 นาที ว่าอยากจะพูดให้หมด จะไม่อธิบายมาก อาอตีตังสญาณ เรื่องราวในอดีต เรื่องราวในอดีตนี้หมายความถึงคนอื่นและสถานที่ ว่าความเป็นมาเขายังไง ในชาตินี้และชาติก่อน เรารู้ได้เหมือนกันนะขอรับ ใช้ทิพยจักขุญาณ

แล้วอนาคตัง ความเป็นไปในอนาคต ทั้งส่วนตัวของเรา บุคคลอื่น สัตว์อื่นและสถานที่ เราก็รู้ได้

ปัจจุบันนังสญาณ เวลานี้ใครอยู่ที่ไหน กำลังทำอะไรอยู่ อยู่ใกล้อยู่ไกล อยู่คนมากหรือคนน้อย มีความสุขหรือค วามทุกข์ เราก็รู้ได้

ยถากัมมุตาญาณ รู้กฎของกรรม ว่าคนเราที่มีความสุขหรือความทุกข์ หรือสัตว์ก็ตาม ในชาติปัจจุบัน มีวาสนาาบารมีมาก วาสนาบารมีน้อย เพราะอาศัยกรรมที่เป็นกุศล หรืออกุศลอะไรในชาติก่อนชาตินี้ให้ผล และคนที่ตายไปแล้วมีความสุขหรือความทุกข์เป็นประการใด เพราะอาศัยกฎของกรรมอะไรให้ผล

นี่เแหละ บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทแลพระคุณเจ้าที่เคารพ ญาณต่างๆ ที่เป็นเครื่องของพยจักขุญาณ ได้ทิพยจักขุญาณ ได้ทิพยจักขุญาณอย่างเดียวนะขอรับ โดยพระคุณเจ้าเจริญมาหาสติปัฏฐานสูตรในกายุปัสสนามหาสติปัฏฐานข้อต้น เรียกว่า อานาปานบรรพ แล้วก็สามารถจะมาดัดแปลงให้เป็นวิชชาสามได้ แล้วก็วิชชาสามนี้ ถ้าหากว่าได้แล้วนะครับพระคุณเจ้า มีคุณภาพมากเหลือเกินสามารถทำลายกิเลสได้ดี อีตอนที่เราเจริญวิปัสสนาญาณนี่มีผลมาก คือมีผลเกินคาดเพราะอะไร เพราะถ้าเราสงสัย สมมติว่าเรานั่งเจริญวิปัสสนาญาณไป พระพุทธเจ้าตรัสว่าทุกสิ่งทุกอย่างในโลกเป็นอนัตตา เอากันอนัตตาเลยนะขอรับ มันไม่มีอาการทรงสภาพ เราก็นึกถึงบ้านเรือน ภูเขาเรือนโรงต่างๆ ว่าจริงไหม เป็นอนัตตา มันมีการสลายตัวไปในที่สุดจริงไหม ที่นี้นึกถึงใครก็ไม่นึกละ นึกถึงเราเอง ว่าเราเองนี้เคยเกิดมาแล้วก็ชาติ ถอยหลังเข้าไป แล้วเมื่อถอยหลังเข้าไปแล้วก็ดูซิว่าแต่ละชาติที่มีพ่อมีแม่ มีลูก มีเมีย มีผัว มีทรัพย์สินเงินทอง มีวาสนาบารมี แล้วสิ่งเหล่านั้นเวลานี้มันมีอยู่กับเราหรือเปล่า มีไหม? ไม่มี เรามาเองตัวก็ไม่มี ตัวเรามาหาเอาชาตินี้ ไอ้ที่มามันเอาอะไรมา เอาตัวจิตมา จิตที่เป็นนามธรรมคือ กายที่เป็นนามธรรมมันมาเข้าสิ่งอยู่ในร่างกายในชาตินี้ แล้วทรัพย์สินทั้งหลายที่เรามีอยู่ในชาติ เราต้องหาใหม่ทั้งหมด สมัยชาติก่อนๆ เราอาจจะเคยเป็นกษัตริย์ เป็นเศรษฐีมหาเศรษฐีก็ได้ หรือบางคนที่ยากจนเข็ญใจเกิดมาเป็นมหาเศรษฐีก็ได้ พวกนี้เขามายังไง ถอยหลังเข้าไปแล้วนี้เราสภาพเดิมทุกสิ่งทุกอย่างในโลกที่พระพุทธเจ้าตรัส ว่ากันเป็นอนัตตาน่ะ เป็นอนัตตาจริงหรือไม่จริงเพียงใด นี่ พิจารณาไปแล้วก็จะแลเห็นความจริง จริงไหมนี่ เราทิ้งร่างกายของเรามานับไม่ถ้วน นี่ พิจารณาไปแล้วก็จะแลเห็นความจริง จริงไหมนี่ เราทิ้งร่างกายของเรามานับไม่ถ้วน เป็นคนเท่าไร สัตว์เท่าไร มีความสุขมีความทุกข์เท่าไร เราเกิดแต่ละชาติเราก็ไม่คิดว่าเราจะตาย เราไม่ได้ทำเพื่อตาย ส่วนใหญ่เราทำเพื่ออยู่ แต่เราเองก็ไม่สามารถจะอยู่ได้ นี่แหละบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท เมื่อเห็นจริงอย่างนี้แล้ว จิตใจก็เลื่อมใสในคำสอน ปฏิบัติเรื่อยไป ในไม่ช้าสังโยชน์ ๓ สังโยชน์ ๕ สังโยชน์ ๑๐ ซึ่งเป็นคุณธรรมของพระอริยเจ้าก็สามารถกำจัดเสียได้

นี่ ถ้าทำได้อย่างนี้นะ วิชชาสามมีคุณสมบัติดีอย่างนี้ ถ้าพระคุณเจ้าและบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทที่รัก ประสงค์จะฝึกก็ฝึกตามนี้เถิด หรือว่าไม่แน่ใจ ฟังแล้วจำไม่ได้ก็มาขอหนังสือคู่มือพระกรรมฐานที่อาตมามีไว้แจก แต่มีไม่มากนัก เหลืออีก 2-3 ร้อยเล่มก็จะหมด ถ้าหมดแล้วจะมีทุนพิมพ์หรือไม่มี ก็ไม่แน่ เวลาที่ยังมีอยู่ก็มารับไป แล้วไปฝึกเอง ถ้าสงสัยอะไรก็ถามกัน ใครเขาอยู่ใกล้ๆ ท่านอาจารย์องค์ใด ท่านอยู่ใกล้ๆ ถ้าหากว่าท่านทำได้แล้วก็ไปหารือกับท่านได้ ความรู้อย่างนี้ไม่ได้มีเฉพาะบุคคลใดบุคคลหนึ่ง เวลานี้หรือเมื่อก่อนนี้ ในอดีตก็ดี ในปัจจุบันก็ดี ในอนาคตก็ดี มีอยู่เยอะแยะที่ท่านได้กัน

เอาละบรรดาญาติโยมพุทธบริษัททุกท่านและพระคุณเจ้าที่เคารพ มองดูเวลามันก็หมดไป 25 นาทีแล้ว เจ้าหน้าที่จะได้ใช้เวลาเป็นประโยชน์อีกสักนิดหนึ่ง สำหรับวันนี้อาตมาก็ขออำลาญาติโยมพุทธบริษัท และบรรดาพระคุณเจ้าที่เคารพกลับก่อน ขอความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคลสมบูรณ์พูนผล จงมีแด่บรรดาท่านศาสนิกชนและพระคุณเจ้าที่รับฟังทุกท่าน สวัสดี


******

[WebSnow]

ตอนที่ 8

ท่านสาธุชนทั้งหลาย วันพุธนี้ก็ได้มีโอกาสมาพบกับท่านสาธุชนตามปกติ วันนี้เห็นจะเข้าเรื่องมหาสติปัฏฐานสูตรได้แล้ว เพราะว่าเรื่องเตวิชโชได้จบมาแล้ว สำหรับมหาสติปัฏฐานสูตรตอนที่จะกล่าวต่อไปนี้ เป็นเรื่องเบาๆ ขอบรรดาพระคุณเจ้าและญาติโยมพุทธบริษัทที่รัก ก่อนที่จะรับฟัง คือเวลาที่จะรับฟัง นี่เป็นบ่ายสองโมงยี่สิบนาทีหรือว่าเวลา 14 นาฬิกา 20 นาที ฉะนั้นหากว่าก่อนที่จะรับฟังเรื่องราวของมหาสติปัฏฐานสูตร อันเป็นข้อวัตรปฏิบัติที่องค์สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงตรัสสอนพุทธบริษัทเพื่อการบรรลุมรรคผล ถ้าจะฟังให้ดีละก็ เวลาบ่าย 2 โมงตรง หรือว่า 14 นาฬิกาตรงเริ่มทำสมาธิเสียตั้งแต่ตอนนั้นให้จิตสบาย เวลาบ่าย 2 โมงตรง หรือว่า 14 นาฬิกาตรงเริ่มทำสมาธิเสียตั้งแต่ตอนนั้นให้จิตสบาย เวลาบ่าย 2 โมง 20 นาทีก็เริ่มฟังมหาสติปัฏฐานสูตร ขณะที่กำลังฟังก็จบลมหายใจเข้าออกตอนจมูกไว้ เพื่อให้รู้ลมหายใจเข้า รู้ลมหายใจออก เป็นอานิสงส์อีกอย่างหนึ่ง แล้วอีกประการหนึ่งหูได้ยินได้ฟังเรื่องธรรมะคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ก็เป็นอานิสงส์อีกอย่างหนึ่ง นี่ผลการฟังหรือการปฏิบัติมีผลเสมอกัน เพระว่าบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทฟังอยู่ ก็ถือว่าปฏิบัติไปด้วย แต่วันก่อนจะเข้าเรื่องราวของมหาสติปัฏฐานสูตร อย่าลืมว่ามหาสติปัฏฐานสูตรตอนยากๆ น่ะหมดไปแล้ว ที่ยากจริงๆ ก็คืออานาปานสติกรรมฐานเท่านั้น ที่ต้องทำกันช้าหน่อยแล้วก็ถือฌาน เรื่องราวที่จะพูดต่อไปนี้ทั้งหมดเป็นอารมณ์คิด ฉะนั้นก่อนจะใช้อารมณ์คิดทุกครั้ง ขอบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพ โปรดทำสมาธิจิตจนถึงฌานให้เต็มที่ก่อน ได้ระดับไหนทำให้ถึงระดับนั้น ทำแล้วปล่อยให้จิตสบายจึงค่อยใช้อารมณ์คิด ปัญญาจะเกิด นี่เป็นหลักการในการปฏิบัติพระกรรมฐาน ถ้าใช้อารมณ์คิดแล้วจิตใจมักฟุ้งออกนอกลู่นอกทาง ก็ทิ้งอารมณ์คิดนั้นเสีย กลับมาจบอานาปานสติใหม่จนกระทั่งจิตสบายแล้วก็ใช้อารมณ์คิดต่อไป นี่เป็นหลักการที่ปฏิบัติ นักปฏิบัติที่ได้ผลจริงๆ เขาทำกันแบบนี้ แม้แต่ในสมัยพระจอมไตรบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เหมือนกัน เขาปฏิบัติกันอย่างนี้จึงได้ผลตามกำหนดที่องค์สมเด็จพระทรงธรรมบรมศาสดาตรัสไว้

แต่ว่าวันนี้ ก่อนจะพูดเรื่องมหาสติปัฏฐาน ต้องขอโอกาสบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและบรรดาพระคุณเจ้าที่เคารพสักนิดหนึ่ง คือว่าจะกล่าวขอขมาโทษกับบรรดาท่านพุทธบริษัทที่สงเคราะห์ คือว่าเมื่อวันเข้าพรรษา ความจริงวันนี้มันก็จะออกพรรษาอยู่แล้ว แต่ว่าเวลาโมทนาหรือว่าเวลาที่จะพูดไม่มี แล้วเวลาที่บันทึกนี้ก็กำลังบันทึกอยู่ที่ต้นพรรษา ไม่ใช่ปลายพรรษา เป็นการบันทึกตุนไว้ คือว่าในวันเข้าพรรษา มีผู้สงเคราะห์ให้กินให้ใช้ดังนี้ คือ คุณนนทา อนันตวงศ์ จังหวัดออุทัยธานี วันเข้าพรรษาถวายไว้เพื่อกินเพื่อใช้ 100 บาท พลอากาศตรี ม.ร.ว. เสริม กับคุณเฉิดศรี สุขสวัสดิ์ สองสามีภรรยาถวายไว้เพื่อกินเพื่อใช้ 600 บาท คุณประเสริฐ คุณละเอียด ชังซั่ว จังหวัดชัยนาท ถวายไว้เพื่อกินเพื่อใช้ 300 บาท อาจารย์สมสุข ประกอบไวทยกิจ จังหวัดอุทัย ถวายไว้เพื่อกินเพื่อใช้ 200 บาท แล้ว ร.ท. ถาวร และ ร.ท. ปรีชา แห่ง บ.น. 4 ถวายไว้เพื่อกินเพื่อใช้ 200 บาท รวมเงินที่ได้รับวันนั้น เฉพาะคณะนี้ก็ 2,300 บาท แต่ว่าเงินทั้ง 2,300 บาท นี้ ตั้งใจจะเอาไว้กินไว้ใช้ตามเจตนาของท่านผู้ให้ พอดีใช้ไป 100 บาท เหลืออีก 2,200 บาท ก็จะสร้างพระพุทธรูป ปางห้ามญาติ ปางห้ามสมุทรและพระพุทธชินราช ปูนซีเมนต์ไม่มี เลยเอาไปซื้อปูนซีเมนต์เสีย 100 ถุง เป็นจำนวนเงิน 2,200 บาท ฉะนั้นอาตมาต้องขออภัยบรรดาท่านเจ้าของทิพย์สินต่างๆ ที่ตั้งใจถวายที่นำทรัพย์ของ่านไปใช้ผิดประเภท ความจริงการใช้ทรัพย์ผิดประเภท ประเภทนี้แบบนี้ มีมาตลอดกาล นับตั้งแต่บวชพรรษาแรกมา ทำแบบนี้เรื่อยมา เขาให้มากินมาใช้ก็มาทำอะไรเสียหมด ความจริงก็ไม่หมดเลยทีเดียว เอาไว้กินไว้ใช้บ้างพอสมควร จึงขอบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทตามที่กล่าวนามมาแล้วนี้ โปรดโมทนาด้วย ว่าทรัพย์สินของท่านนอกจากจะกินจะใช้เข้าไปแล้ว เหลืออีก 2,200 บาท กินไปใช้ไป 100 บาท เหลือจากนั้นไปสร้างพระพุทธรูป จัดว่าเป็นพุทธบูชา ชื่อว่าท่านมีอานิสงส์ 2 อย่าง คือ 1. สงเคราะห์พระสงฆ์ในพระพุทธศาสนา 2. สร้างรูปบุชาของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ให้คนอื่นได้นมัสการ เพื่อความเลื่อมใสในพุทธศาสนา เพื่อการปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ ขอทุกท่านจงประสบแต่ความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคล สมบูรณ์พูนผล และจงเจริญได้ด้วยจตุพรชัยทั้งสี่ประการ มีอายุ วรรณะ สุขะ พละและปฏิภาณ หากประสงค์สิ่งใดก็ขอให้ได้สิ่งนั้นสมความปรารถนาจงทุกประการ

ว่ากันถึงเรื่องมทนาหมดไปแล้วนะ แล้วก็ขอโทษหมดไปแล้ว เรื่องนี้น่ะ การให้กินให้ใช้กันมาก ปีนี้ดูเหมือนว่าจะได้เงินประมาณสี่หมื่นบาทสำหรับการกินการใช้แต่ว่าใช้จ่ายไปในการก่อสร้างทั้งหมดสามหมื่นเจ็ดพันบาทเศษ คงได้กินได้ใช้ ใช้ค่ายารักษาโรคไปประมาณสามพันบาท แต่ว่าเงินสำรองที่คุณวัฒนี นวพันธ์ ให้ไว้ 500 บาท ยังคงอยู่ ค่ายาก็ประมาณ 1,000 บาท แล้วมาค่าไฟระหว่างนี้ตกเข้าไปเดือนละ 500 บาท ก็ได้คุณศิริรัตน์ สาตราภัย ถวายไว้เดือนละ 300 บาท แล้วก็คุณนนทา อนันตวงศ์ ถ้าเกิน 300 บาทเท่าใด คุณนนทา อนันตวงศ์ ออก

ต่อจากนี้ไป ก็มาพูดถึงเรื่องราวของมหาสติปัฏฐานสูตร มหาสติปัฏฐานสูตรข้อต่อไป คือข้อต่อไปทั้งหมดน่ะแหละบรรดาพระคุณเจ้าที่เคารพ ใช้อารมณ์คิด แล้วก็เป็นของง่ายๆ ผมจะไม่พูดซ้ำมาก แล้วก็จะไปพูดย้ำกันตอนสรุป ต่อจากนี้ไป กายานุปัสสนาสติปัฏฐานข้อนี้ ว่าด้วยอิริยาบถ คำว่าอิริยาบถข้อนี้ไม่มีอะไรมากนี่ขอรับ คือท่านกล่าวว่าอิริยาบถ 4 ถ้าเรายืนอยู่เราก็รู้ว่าเรายืน เราเดินอยู่เราก็รู้ว่าเราเดิน เรานั่งอยู่เราก็รู้ว่าเรานั่ง เรานอนอยู่ก็รู้ว่าเรานอน อันนี้ เท่านี้เอง อิริยาบถมี 4 อย่าง รู้ว่าเรายืน เราเดิน เรานั่ง เรานอน ทำไมพระพุทธเจ้าจึงตรัสอย่างนั้น ความจริงอาการยืน เดิน นั่ง นอน นี่ เราทำกันตลอดเวลา แต่เรามักไม่ได้เอาสติเข้าไปกำหนดรู้ เมื่อจิตสั่งนั่งก็นั่ง เมื่อจิตสั่งเดินก็เดิน เมื่อจิตสั่งนอนก็นอน เมื่อจิตสั่งยืนก็ยืน นั่งแล้ว นอนแล้ว ยืนแล้ว เดินแล้ว เราลืมคิดว่าเรานั่งเรานอนเรายืนเราเดิน นี่เรียกว่าสติมันห่างไป มีการควบคุมน้อย แต่ว่านี่พระพุทธเจ้าทรงสั่งให้ระมัดระวัง คือควบคุมสติให้มากขึ้น ให้กำหนดรู้อยู่ว่านี่เรานั่งเรานอนเรายืนเราเดิน รู้อยู่นะ สติและว่าระลึกได้ ระลึกไว้ นึกไว้ว่านี่เรากำหลังนั่ง แล้วนั่งท่าไหน นี่เรากำลังนอน นอนท่าไหน นี่เรากำลังเดิน เดินท่าไหน นี่เรากำลังยืน ยืนท่าไหน ข้อนี้มีเท่านี้แหละขอรับ ให้รู้ไว้ ให้นึกไว้ว่าเรากำลังนั่ง กำลังนอน กำลังยืน กำลังเดิน อธิบายไปมากก็ไม่เกิดประโยชน์ เพราะข้อนี้รู้กันอยู่แล้วกายานุปัสสนามหาติปัฏฐานในบรรพต่อไปหรือว่าข้อต่อไป ก็ได้แก่สัมปชัญญะ คือ ความรู้ตัว ในตอนต้นตั้งแต่อานาปานสติ และอิริยาบถเป็นสติ คราวนี้เป็นสัมปชัญญะ คำว่ารู้ตัว รู้ตัวว่าเราทรงผ้าสังฆาฏิ นี่ตามแบบนา เราทรงบาตร เราทรงจีวร เราฉันข้าว หรือฉันน้ำ เราดื่ม เราเคี้ยว เราลิ้ม เราถ่ายอุจจาระ ถ่ายปัสสาวะ เราเดิน เรายืน เรานั่ง เรานอน เราตื่นหรือเราหลับ เราพูดหรือว่าเรานิ่งอยู่ ตอนนี้ก็ไม่มีอะไรอธิบายขอรับ คือว่าทำความรู้ตัวไว้ทุกอิริยาบถ ทุกอาการ จะเหมือนอย่างนี้หรือนอกจากนี้ก็ตาม จะทำอะไรก็ตาม รูตัวอยู่เสมอ ให้รู้ตัวไว้นะขอรับ บางคนพูดแล้วไม่รู้ว่าอะไร นี่แสดงว่าขาดสัมปชัญญะ เวลาจะพูดไม่ได้คิดก่อน อย่างนี้เรียกว่าขาดสติ เมื่อพูดไปแล้วจำไม่ได้เรียกว่าขาดสัมปชัญญะ อาการอย่างอื่นก็เหมือนกัน นี่เป็นอาการระมัดระวัง เป็นของไม่ต้องพูดมาก ถึงขืนพูดก็วนกันไปวนกันมาไม่มีประโยชน์

ทีนี้ ข้อต่อไปนี้ในกายานุปัสสนามหาสติปัฏฐานก็ว่าเรื่องปฏิกูล คำว่าปฏิกูลนี่แปลว่าสกปรกโสโครก น่าเกลียด ไม่น่ารัก น่าสะอิดสะเอียด ในมหาสติปัฏฐานเรียกว่าปฏิกูล คำว่าปฏิกูลในกายคตานุสติกรรมฐานนี่ เป็นกรรมฐานสำคัญมากนะขอรับ พระคุณเจ้าที่เคารพทุกท่านที่จะสำเร็จมรรคสำเร็จผลได้ ถ้าหากว่าไม่ได้ผ่านกองนี้ หรือไม่ทรงกองนี้ไว้ได้ประจำใจ ไม่เกิดอารมณ์รังเกียจเกลียดในร่างกายแล้ว จะไม่สามารถบรรลุมรรคผลใดๆ ได้เลย ฉะนั้น ในกายานุปัสสนามหาสติปัฏฐานหรือว่าปฏิกูลบรรพนี้ท่านกล่าวว่าอย่างนี้ ว่าข้ออื่นยังมีอยู่อีก ภิกษุทั้งหลาย คือภิกษุย่อมพิจารณากายนี้แหละ ตั้งแต่เบื้องบนลงมาถึงเบื้องเท้า ตั้งแต่เบื้องต่ำขึ้นไปถึงปลายผม ซึ่งหุ้มรอบไปด้วยหนังเต็มไปด้วยของที่ไม่สะอาดต่างๆ ว่าในกายนี้มีดังนี้ คือมีขน ผม เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก เยื่อในกระดูก ม้าม หัวใจ ตับ พังผืด ได ปอด ไส้ใหญ่ ไส้น้อย อาหารใหม่ อาหารเก่า ดี เสลด น้ำ หนอง เลือด เหงื่อ มันข้น น้ำตา เปลวมัน น้ำมัน น้ำมูก ไขข้อ มูตร ท่านคิดว่าอย่างนี้นะขอรับ ท่านว่าอย่างนี้ ว่าในร่างกายของเรามันมีอะไรบ้าง ที่มันเป็นตัวของตัวเราขึ้นมา นึกดูนะขอรับ ฟังแล้วก็นึกดูด้วยว่ามีขน รู้ไหมขอรับ ว่าขนเป็นยังไง มีเล็ก มีฟัน มีหนัง เนื้อ เอ็ด กระดูก เยื่อในกระดูก ม้าม หัวใจ ตับ พังผืด ไต ปอด ไส้ใหญ่ ไส้น้อย อาหารใหม่ อาหารเก่า อุจจาระ ดี เสลด น้ำเหลือง เลือด เหงื่อ มันข้น น้ำตา เปลวมัน น้ำลาย น้ำมูก ไขข้อ มูตร ของทุกอย่างนี้ มันมีอยู่ในร่างกายของเรา ที่มีหนังกำพร้าเป็นเครื่องหุ้มห่อ คนเราที่จะสวยน่ะ มันสวยแค่หนังกำพร้านิดเดียวนะขอรับ ที่ว่าผิวพรรณจะดีผ่องใสอะไรก็ตามที ที่เราหลงรักกัน รักกันเอาเป็นเอาตายน่ะแค่หนังกำพร้าเท่านั้น ถ้าผ่าท้องลงไปซีขอรับ จะพบสิ่งตามที่กล่าวมาแล้ว อันนี้พระพุทธเจ้าให้พิจารณาหาความเป็นจริงว่า ร่างกายของเรานี้น่ะ มันมีดีอะไรบ้าง มันเป็นของน่ารักตรงไหน กายคตานุสติกรรมฐานที่เป็นการตัดราคจริตน่ะขอรับ พระคุณเจ้าที่เคารพ เป็นองค์ของอนาคามี อย่าลืมนะขอรับ ถ้าใครพิจารณาได้จริงๆ และเข้าถึงจริงๆ เกิดนิพพิทาญาณความเบื่อหน่ายจริงๆ อันนี้จะเป็นเหตุให้เข้าถึงอนาคามีได้ง่าย อย่าลืมนะขอรับ เป็นกรรมฐานใหญ่ ต้องค่อยๆ พิจารณาไป ดูไปให้ดีว่าสิ่งที่เรารัก คนที่เรารัก สัตว์ที่เรารัก มันดีตรงไหน เรารักความสวย รักความงามลองผ่าท้องลงไปซีขอรับ ท้องของเราผ่าไม่ได้ก็ผ่าท้องคนอื่น ถ้าท้องคนผ่าไม่ถนัดผ่าท้องปลาก็ได้ขอรับ ไอ้ปลาที่มีเกล็ดสวยๆ น่ะ แล้วตายลงไปข้างในมันมีอะไรเรอะ ดูไม่ได้เลย มีตับไตไส้ปอดขี้เยี่ยวเลอะเทอะ ผ่าท้องสุนัขหรือว่าคนตายลองผ่าดู ผ่าดูว่าข้างในมีอะไร ตานี้ผ่าท้องของเขาไม่ได้ก็ผ่าเราเอง เราเองผ่ามากไม่ได้ก็ผ่าน้อย ช่องทางที่จะผ่าล้วงเอาของภายในมาได้ ก็คือ 1. ทางปาก ทางจมูก ทางตา ทางหู มีน้ำลาย ขี้ฟัน เสมหะ เสลดไหลออกจากทางปาก น้ำมูกไหลออกจากทางจมูก ขี้ตาไหลจากทางตา ขี้หูไหลจากทางหู แล้วก็อุจจาระ ปัสสาวะ ไหลจากทวารหนักทวารเบา นี่ไม่ต้องใช้มีดผ่านะขอรับใช้ปัญญาผ่า ไอ้สิ่งเหล่านี้มันหลั่งไหลออกมาแล้วก็คิดดูว่านี่มันอยู่ที่ไหน มันอยู่ในตัวเราหรือเปล่า แล้วในตัวเรานี้ ข้างในมันเป็นโพรงนะขอรับ ข้างในมันไม่ได้เป็นแท่งทึบตานี้สิ่งโสโครกทั้งหลายเหล่านี้ เมื่อน้ำลายของเราอยู่ในปากบ้วนออกมาได้ เวลาอยู่ในปากเรากลืนได้ แต่เวลาบ้วนออกมาแล้ว กลืนไม่ได้ แม้แต่เอามือเข้าไปแตะก็ไม่ได้ รังเกียจว่ามันสกปรก น้ำมูกที่อยู่ในจมูกมันขังอยู่ในกายอยู่ได้ เราไม่รังเกียจ แต่พอเราสั่งออกมาแล้วเรารังเกียจ มือก็ไม่อยากจะแตะ เห็นว่ามันสกปรก อุจจาระปัสสาวะก็เหมือนกันนะขอรับที่มันหลั่งไหลออกมา อย่าว่าแต่จะเอามือแตะเลยหน้าก็ไม่อยากมอง แล้วก็มองของใครของรับ อันนี้เป็นของใคร ไม่ใช่ของเรารึ แล้วมันอยู่ที่ไหนก็อยู่ในกายของเรานั่นเอง นี่พิจารณาอย่างนี้ ชื่อว่าเห็นกายในกายตนเอง ทีนี้เห็นกายในกายของบุคคลอื่น ถ้าเราไปรักใครเข้าสักคนหนึ่ง ปรารถนาในรูป ในเสียง ในกลิ่น ในรส ในสัมผัสแล้วก็ลองนึกดูว่าเขาเหล่านั้นมีเหมือนเราไหม สกปรกเหมือนเราไหม ในเมื่อร่างกายของเราไม่ดีแล้ว ร่างกายของเขาดีไหม พิจารณาไปนะขอรับ นี่ว่ากันอย่างนักปฏิบัติผมไม่ได้ถือตำราเป็นสำคัญนัก คือศัพท์หลังในตำรามี แต่เข้าใจยากก็ไม่พูดละ พูดกันเท่านี้ให้พิจารณาเห็นว่าเป็นของปฏิกูล เป็นของน่าเกลียด ค่อยๆ คิดนะขอรับ ค่อยๆ ติดตามไปถ้าจิตมันเฝือเข้าฌานเสียก่อน หลับตาจับลมหายใจเข้าออก ภาวนาให้ใจสบายแล้วหลังจากนั้นเมื่อใจสบายแล้วก็ถอยหลังจิตมาคิดถึงปฏิกูลสัญญา หรือว่ากายคตานุสสติกรรมฐาน ทำไปเถอะครับ ทำแบบนี้ไม่นานนักจิตจะเข้าถึงความสังเวชสลดใจในความรู้สึกในความรักในร่างกาย แล้วก็จะเกิดความเบื่อหน่าย จะเห็นตามความเป็นจริงว่า นี่ร่างกายของเราก็ดี ของบุคคลอื่นก็ดี มันเต็มไปด้วยความสกปรก เหมือนกับส้วมเคลื่อนที่เหมือนกับส้วมเดินได้ ไอ้ส้วมจริงๆ นะ มันไม่สกปรกเท่ากายเราหรอกขอรับ มันเก็บไว้แกล้วมันก็ปิด ไอ้ส้วมกายเรานี่ซีขอรับ มันเก็บแล้วมันไม่รู้จักปิด มันหลั่งไหลออกมาอุจจาระปัสสาวะไม่ออก เสลดน้ำลายมันก็ออก เหงื่อมันก็ออก พวกเหงื่อไคลมันก็ไหลออกมา ร่างกายมันก็เหม็นสาบ เต็มไปด้วยความสกปรก เห็นหรือยังขอรับพระคุณเจ้าที่เคารพและบรรดาพุทธบริษัทที่รัก ท่านเห็นหรือยังว่าร่างกายของเรานี้เต็มไปด้วยความสกปรก กรรมฐานข้อนี้เป็นกรรมฐานข้อคิดนะขอรับ ค่อยๆ คิดไป คิดไปอย่างช้าๆ พิจารณาเอาเหตุเอาผล อย่าเข้าข้างตนว่าเราเป็นคนสวยงาม หรือว่าอย่าเห็นคนอื่นเขาเป็นคนสวยงาม หาความจริงในเรื่องนี้ให้ได้ ชื่อว่าเรานักปฏิบัติ เป็นสาวกขององค์สมเด็จพระจอมไตรบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า ถ้าหากว่าเราปฏิบัติในพระกรรมฐานข้อนี้จนขึ้นใจจะเห็นใครก็ตาม จะรู้สึกว่าเขาเหล่านี้ไม่ใช่คนสวยสดงดงาม ไม่ใช่คนสะอาด เป็นสกปรก จะเป็นคนหรือสัตว์ก็ตาม ผู้หญิงก็ตาม ผู้ชายก็ตาม ฆราวาสก็ตาม พระก็ตามมีสภาพเหมือนกัน จนกระทั่งอารมณ์เบื่อหน่ายปรากฏขึ้น เมื่อปฏิบัติได้อย่างนี้นิพพิทาญาณมันก็เกิดนะขอรับ ความเบื่อหน่ายเกิด เกิดแล้วมันเป็นยังไง มันเกลียดการเกิดต่อไปขอรับ อยากจะไปพระนิพพานเสียทันที นี่อารมณ์ของกรรมฐานกองนี้เป็นอย่างนี้นะขอรับ นี่บอกไว้เพียงหัวข้อย่อๆ ว่าเป็นข้อคิด

เอาละสำหรับวันนี้ เวลาก็เห็นจะใกล้หมดแล้ว เหลืออีกนิดเดียว ก็ให้โอกาสแก่บรรดาท่านเจ้าหน้าที่เจ้าของสถานี จะได้ใช้เวลาข้างหลังนิดหนึ่งเป็นประโยชน์แก่อย่างอื่น ฉะนั้นวันนี้อาตมาก็ขอลาบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพ ที่กำลังรับฟังทุกท่าน กลับวัด ขอความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคลสมบูรณ์พูนผล จงมีแด่บรรดาพุทธศาสนิกชน และพระคุณเจ้าที่กำลังรับฟังจงทั่วทุกท่าน สวัสดี



******

[WebSnow]

ตอนที่ 9

ท่านสาธุชนและบรรดาพระคุณเจ้าที่เคารพทุกท่านขอรับ วันพุธนี้ก็มีโอกาสมาพบกันตามปกติ วันนี้ขอนุโมทนาอีกสักนิดนะขอรับ คือว่าคุณไพบูลย์ คุณบรรจงมากวงศ์ จังหวัดอุทัยธานี ได้มาแจ้งความประสงค์ว่าจะมาร่วมสร้างพระพุทธชินราช พระห้ามญาติ พระห้ามสมุทร องค์ละ 500 บาท จำนวนเงิน 1,500 บาท อันนี้กระผมรับทราบไว้แล้ว และขออนุโมทนาในความดีของทั้งสองท่าน ที่มีเจตนาดีร่วมบำเพ็ญกุศลคราวนี้ ขอทั้งสองท่านและครอบครัว จงถึงพระรัตนตรัยและมีความสุขความสมบูรณ์ในลาภ ยศ สรรเสริญ สุข สมความปรารถนาเถิด

ต่อจากนี้ไป มาเข้าเรื่องราวของมหาสติปัฏฐานสูตรเลยนะขอรับ สำหรับกายานุปัสสนามหาสติปัฏฐานเหลืออยู่ 2 ข้อ คือ ธาตุบรรพ ได้แก่ธาตุ 4 และนวสี 9 วันนี้ก็จะว่ากันให้จบสำหรับกายานุปัสสนามหาสติปัฏฐาน เพระว่าเป็นการบอกหัวข้อกัน เป็นกรรมฐานข้อคิด แต่ว่าพระคุณเจ้าที่กำลังรับฟัง เมื่อตอนบ่ายสองโมงตรงเตรียมเข้าสมาธิไว้บ้างหรือเปล่าขอรับ แล้วบรรดาญาติโยมพุทธบริาทก็เหมือนกันเตรียมตั้งอารมณ์เป็นสมาธิคอยไว้ก่อนหรือเปล่าขอรับ ถ้าไม่ได้คอย หรือตั้งใจฟังไว้แล้ว เวลานี้กำหนดรู้ลมหายใจเข้าออกเอาแค่จมูกนะขอรับ รู้แค่จมูกรู้ลมเข้ารู้ลมออกเป็นการทรงฌานเข้าไว้ อย่างนี้เรียกว่าอุปจารฌาน คือฟังได้ด้วยจิต ตั้งอยู่ในสมาธิตามสมควรจิตไม่แลบไปสู่อารมณ์อื่น อย่างนี้เรียกว่า อุปจารฌานนะขอรับ อย่างนี้แหละทำไปด้วยแล้วก็ทำไปด้วยเชื่อว่าจะได้มรรคได้ผลเร็ว แล้วก็ฟังกันตอนสรุปอีกที ผมจะสรุปตอนท้ายให้ฟังอีกทีหนึ่งนะขอรับ ว่าวิธีปฏิบัติให้เข้าถึงมรรคถึงผลน่ะเขาทำกันยังไง

วันนี้มาว่ากันถึงธาตุบรรพก่อน ผมจะไม่นำต้นฉบับมาอ่านให้ฟัง เสียเวลา ธาตุบรรพหรือว่าธาตุ 4 ก็ได้แก่ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ แล้วธาตุนี่มันอยู่ที่ไหนล่ะขอรับ ธาตุตัวนี้อยู่ในกายของเราเอง พระพุทธเจ้าทรงให้พิจารณาหาความจริงจากร่างกาย ว่าร่างกายของเรานี้ มันไม่มีอะไร มันไม่มีเครื่องจักรเครื่องกล เครื่องเหล็กเครื่องไหลที่ไหนเลย มันมีธาตุ คือ ธาตุดินของแข็ง ได้แก่เนื้อ ได้แก่กระดูก นี่เรียกกันว่าธาตุดิน ธาตุลมก็ได้แก่ลมหายใจหรือว่าลมที่พัดไปมาในร่างกาย ธาตุน้ำก็ได้แก่น้ำเลือด น้ำเหลือง น้ำหนอง ปัสสาวะ อะไรจำพวกนี้ น้ำลาย นี่ก็ได้แก่ธาตุน้ำ ธาตุไฟก็ได้แก่ความอบอุ่นในร่างกาย นี่ร่างกายของเราจริงๆ มันมีเพียงธาตุ 4 อย่างเท่านั้นแหละขอรับร่างกายของเรามีแต่เพียงธาตุ 4 เข้ามาประชุมกัน เวลามันประชุมตอนแรก มันก็ประชุมเล็กก่อน เป็นก้อนเล็ก ๆ อยู่ในครรภ์ของมารดา แล้วก็โตมาทีละน้อยๆ ๆ จนกระทั่งแตก ปุ่มสาขา เป็นหัว เป็นแขน เป็นขา เป็นต้น แล้วก็มามีอวัยวะภายในตามที่กล่าวมาแล้วในกายคตสุสติกรรมฐาน ธาตุบรรพนี้ก็ตัดราคะจริตเหมือนกันนะขอรับ คือตัดความเมาในธาตุ 4 หรือรูปร่าง ร่างกายเรามาวัดตัวเราว่ามันโตขึ้นมาแล้ว มีอาการ 32 ครบ มันก็ไหลออกมาจากท้องมารดา อย่าลืมนะขอรับในท้องมารดาของเราเต็มไปด้วยสิ่งโสโครกเราเกิดมาจากเมือกตม อาการที่เราจะเกิดจากสิ่งโสโครก ร่างกายของเราจึงเต็มไปด้วย ความโสโครกไงขอรับ ธาตุ ๔ นอกจากจะประชุมกันเป็นเพียงธาตุแล้ว เป็นธาตุที่เต็มไปด้วยความโสโครก นั่งนึกไปด้วยนะขอรับ ทีนี้มันไปเป็นร่างกายที่กำลังนั่งฟังกันอยู่นี่ แหม มองหน้าพระคุณเจ้าทุกท่าน และบรรดาพุทธบริษัทที่รัก กำลังตั้งใจฟังด้วยความเลื่อมใส ชื่นใจเหลือเกินนะขอรับพระคุณเจ้า แล้วก็ชื่นใจในบรรดาญาติโยมพุทธบริษัทเหลือเกิน คนอย่างนี้เป็นคนไม่ประมาท สมแล้วที่ประกาศตนเป็นสาวกของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วก็เกิดการปฏิบัติตนแบบนี้ ท่านเรียกตามหลักพระพุทธศาสนาเพื่อพระโสดาปฏิมรรค พระพุทธเจ้าจึงเรียกว่าพระโยคาวจร นี่บรรดาพระพุทธเจ้าและญาติโยม พุทธบริษัทจัดว่าเป็นพระแล้วนะขอรับ พระพุทธเจ้าก็ทรงยกย่องว่าเป็นพระโยคาวจร น่าปลื้มใจเลื่อมใสนะ ไม่ต้องบวชก็เป็นพระได้ แต่พระที่โกนหัวเข้ามาแล้วไม่เอาถ่าน บวชเท่าไรมันก็ไม่เป็นพระ เป็นเปรตไป เรียกว่าเปรตในเครื่องหุ้มห่อของผ้าเหลืองหลอกลวงชาวบ้าน หากินไม่มีประโยชน์ ไม่ใช่สาวกของพระพุทธเจ้า เรียกกันว่าเดียรถีย์ หรือว่าเป็นคนนอกคำสอนของพระพุทธเจ้า ไม่เป็นเรื่อง ท่านะเสียยังไงก็ช่างท่าน มาว่ากันถึงเรื่องของเรา ร่างกายมันธาตุ 4 ประชุมกัน ถ้ามันสามัคคีเพียงใดมันก็จะมีร่างกายทรงอยู่ ถ้ามันไม่สามัคคี อะไรหย่อนไปสักอย่างหนึ่ง ธาตุน้ำหย่อนไปหน่อยหนึ่ง หรือว่าธาตุดินหรือธาตุลมหรือธาตุไฟหย่อนไปหน่อยหนึ่ง มันก็เกิดการป่วยไข้ไม่สบาย ขึ้นชื่อว่าโรคที่เกิดขึ้นในร่างกายเพราะธาตุหย่อน ธาตุไม่ครบถ้วน คือมีครบถ้วนแต่กำลังของธาตุไม่เสมอกันอ่อนแอไปเสียธาตุหนึ่ง นี่มีอาการป่วย แต่ถ้าส่วนใดส่วนหนึ่งมันดับไปมันสลายตัว ความอบอุ่นไม่มีก็ตาย ธาตุดินสลายตัวร่างกายถูกระเบิดหรือไฟไหม้พังไปก็ตาย รวมความว่าร่างกายเป็นแต่เพียงธาตุ 4 ประชุมกัน แล้วที่เรามาหลงใหลใฝ่ฝันว่า มันสวยสดงดงามน่ะ มันดีตรงไหน มันมีความยั่งยืนตรงไหน มันมีความเกิดขึ้นแล้วก็เสื่อมไป แล้วก็สลายตัวไปในที่สุด อารมณ์คิดอย่างนี้เป็นอารมณ์วิปัสสนาญาณนะขอรับ อารมณ์คิดว่าร่างกายเป็นแต่เพียงธาตุ 4 ประชุมกันแล้วมันก็สลายตัวยังงี้เป็นสมถะ นี่พูดเคล้าไปนิดหนึ่ง ไม่เป็นอะไรนะขอรับ ไม่ผิดนะขอรับ ใช้ได้นะจะได้รู้ว่าสมถะทุกกองใช้เป็นวิปัสสนาญาณได้หมด ไม่ใช่ว่าเรียนสมถะและต้องไปหาวิปัสสนาญาณที่เมืองนย้ำเมืองเหนือไม่ใช่ยังงั้น แล้วเมื่อพระพุทธเจ้าให้พิจารณาธาตุทั้งสี่รู้ว่าร่างกายของเรานี้เป็นแต่เพียงธาตุ 4 ประชุมกัน ก็ทรงสอนไม่ให้เมานั่นเอง อย่าเมาธาตุสี่ 4 ของเราว่ามันจะทรงสภาพอยู่ อย่าเมาธาตุ 4 ของเราว่ามันสวยสดงดงาม มีความแข็งแรงบริบูรณ์ อย่าเมาธาตุ 4 ของคนอื่นว่ามีความสวยสดงดงาม มีความแข็งแรงบริบูรณ์นี่พูดกันอย่างนักปฏิบัตินะขอรับ ไม่ใช่นักกางตำรา เมื่อเราไม่เมาแล้ว เพราะอะไรจึงไม่เมา เพราะเรารู้ว่าธาตุ 4 มันประชุมกันชั่วคราว แล้วมันก็มีการทรุดโทรมลงไปตามลำดับ แล้วมันก็พัง ถ้ามันพังแล้วเราจะไปหลงรักมันทำไม เตรียมกายเตรียมใจซีขอรับ เพื่อพระนิพพาน ธาตุ 4 ผมว่าเท่านี้ละ มันของเล็กๆ ไม่ใช่ของใหญ่ ผมบอกแล้วกรรมฐานในมหาสติปัฏฐานสูตรยากอย่างเดียว คืออานาปานสติกรรมฐานเท่านั้น นอกนั้นไม่มีอะไรยากขอรับ มันเป็นของง่ายๆ ของกล้วยๆ ทำเป็นเสียนิดเดียว เดี๋ยวก็เข้าถึงนิพพิทาญาณ เมื่อเข้าถึงนิพพิทาญาณแล้ว ประเดี๋ยวสังขารุเบกขาญาณมันก็มา สังขารุเบกขาญาณมาแล้วก็ทบทวนไปทบทวนมาประเดี๋ยวโคตรภูญาณมันก็มา เมื่อโครตภูญาณมาแล้ว อารมณ์รักพระนิพพานอย่างยิ่ง ประเดี๋ยวพระโสดาก็มา พระโสดามาแล้วสกิทาคาก็มา สกิทาคามาแล้วอนาคาก็มาถึง อนาคามาแล้วอรหัตตผลก็มา เมื่ออนาคามาแล้วอรหัตตผลก็มา ผมไม่เห็นมีอะไรยาก ขอให้ทำถูกทำจริงตามพระพุทธเจ้าสอน อย่าฝืนแล้วไม่มีผล เอาละเรามาจบธาตุบรรพกัน ต่อจากนี้ว่ากันถึงเรื่องนวสีเก้า

นวสีเก้า หมายความว่าพระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนให้พิจารณาคนและสัตว์ที่ตายดีแบบคือ ตายวันหนึ่ง สองวัน สามวัน เน่าอืดเฟ้อ เขียว หรือเป็นท่อนน้อยท่อนใหญ่ จนกระทั่งเหลือแต่กระดูก อันนี้ไม่ต้องเกาะตำรานะขอรับ ไม่ต้องเกาะตำรา อย่าไปนั่งท่องตำราให้มันเมื่อยตูด ไม่จำเป็น เราเป็นนักปฏิบัติเพื่อมรรคผล ไม่ใช่ปฏิบัติเพื่อไปคุยกับชาวบ้าน ไปอวดรู้อวดวิเศษกับชาวบ้าน เรามาหาความจริงกันซีครับ เราเป็นนักปฏิบัตินี่ ในนวสี 9 นี่ ในกรรมฐาน 40 ท่านเรียกว่าสุภกรรมฐานเห็นไหมเล่าขอรับตัวนี้น่ะมันเป็นการตัดราคะจริต ตัดเลย ตัดตัวรักสวยรักงาม เรียกว่าตัดตัวเมาในร่างกายเหมือนกัน เห็นไหม ในมหาสติปัฏฐานสูตรพระพุทธเจ้าทรงสอนไม่หนัก แต่ว่าพื้นฐานหนัก อานาปานสติกรรมฐานต้องทำให้ได้ฌาน 4 นะขอรับ ทีนี้มาว่ากันถึงว่าคนตายน่ากลัว ไม่ต้องอธิบายมากหรอก อธิบายมากให้ชาวบ้านชาวเมืองรำคาญหูทำไม ทั้งนี้เพราะอะไร ก็เพราะว่าคนตายเราเห็นกันอยู่เยอะคนที่เรารักที่สุด เราเคารพที่สุด เราต้องการมากที่สุด เมื่อเวลาที่เขากำลังมีลมปราณมีชีวิตอยู่ พูดได้ ทำได้ เดินได้ แต่พอตายแล้วเรานึกรักไหม อยากประคับประคองไหม ตายแล้ว 1 วันร่ายกายเย็นเฉียบ มันเย็นลงไปแล้วนะ เราไปจับ ขาดความอบอุ่น นึกสะอิดสะเอียนไหม เอากันตัวจริงๆ แบบนี้พอตายแล้ว 2 วัน สีเขียวอื๋อขึ้น ชักมีกลิ่นตุๆ กลิ่นสางๆ พอตายแล้วันที่ 3 ขึ้นอืดน้ำเหลืองเริ่มไหล พอตายแล้ววันที่ 4 น้ำเหลืองไหลปรี่ วันที่ 5 ที่ 6 ลิ้นจุก ตาโปน วันที่ 7 ที่ 8 ที่ 9 ที่ 10 เละลงมาแล้ว น้ำเหลืองไหลทั่วตัว ร่างกายเละดูอะไรไม่ได้ แล้วต่อไปน้ำเหลือไหลไปๆ ก็มีแต่ความเหือดแห้งแกร่งลงเหลือแต่น้ำเหลืองล้วนๆ ต่อไปกระดูกก็เรี่ยรายเป็นท่อนเป็นตอน อีตรงนี้ เราอยากจะแต่งงานด้วยไหม เริ่มตั้งแต่ตายวันแรกจนกระทั่งถึงที่สุดเหลือแต่กระดูกเรี่ยราย เราอยากจะแต่งงานด้วยหรือเปล่าเอาไหม จะยกให้ คนสวยที่สุดในโลกจะพยายามไปเอาศพมาให้ และผู้ที่สายที่สามารถที่สุดจะเอาศพมาให้สุภาพสตรี สตรีที่สวยที่สุดโลกจะเอาศพมาให้ท่านสุภาพบุรุษ หรือพระคุณเจ้าที่กำลังนั่งฟัง ใครอยากจะแต่งงานด้วยเล่าขอรับ บอกมาผมจะหามาให้ ไม่เป็นไรหรอก ท่านที่เคารพนับถือ ของผมมีมาก พอจะไปขอศพเขามาได้ พอจะช่วยกันหาศพมาได้ ท่านอยากจะได้ศพไหนบ้าง นั่งหลับตานึกดูว่า ศพไหนที่เราจะรัก ศพไหนที่เราน่าประคับประคองมีไหม ไม่มีหรอก จะมีก็แต่พระนั่นแหละ แต่พระก็ไม่อยากจะประคับประคองหรอก อยากจะบังสุกุลมากกว่า อยากจะเทศน์หน้าศพสวดมาติกาหน้าศพมากกว่าเพราะมีมรรคมีผล มีผลคือได้มีเงินมีทองใช้ ชาวบ้านเขาพบศพเขาตกใจกลัวจะเสียงเงิน กลัวได้รับการ์ดเสียเงิน แต่พระเห็นศพดีใจเพราะพอใจในการรับการ์ดจะได้เงินอย่าเมานะขอรับพระคุณเจ้าที่เคารพ อย่าเมาเงิน ถ้าเมาเงินเมาทรัพย์สินแล้ว พระคุณเจ้าจะเสียใจภายหลัง การประกาศตนเป็นสาวกของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะไม่มีผล เราจะกลายเป็นเดียรถีย์ไป อย่าเมา อย่าเมาในลาภ อย่าเมาในยศ อย่าเมาในสรรเสริญ อย่าเมาในสุข บวชมาแล้วอย่าปรารถนาความร่ำรวย เขาให้ก็รับ มีกินมีใช้พอแล้ว พอกินพอใช้เหลือแล้วก็ทำในส่วนสาธารณประโยชน์ไป พระนี่ต้องเป็นนักสังคมสงเคราะห์ขอรับ ถ้าสงเคราะห์ด้วยทรัพย์สินไม่ได้ก็สงเคราะห์โดยธรรม ชักชวนเขา สอนเขาโดยธรรมะ แล้วชักชวนให้ร่วมทุนกันสงเคราะห์คนจน หรือสร้างในสิ่งที่เป็นสาธารณะประโยชน์ อันนี้เป็นบุญนะขอรับไม่ใช่ขัดต่อกรรมฐาน เป็นการระบายความชั่วมาตั้งให้เป็นประโยชน์ ซึ่งเป็นความดี เรามีเงินมากๆ เขาให้มามากเกินกินเกินใช้เอามาสร้างกุฏิเสียบ้าง สร้างโบสถ์เสียบ้าง สร้างส้วมบรรเทาทุกข์ สร้างกุฏิวิหารการเปรียญก็เป็นการบรรเทาทุกข์ของนักบวชหรือนักปฏิบัติ สร้างโบสถ์วิหารการเปรียญก็มีประโยชน์ นี่เรียกว่าเอาความชั่ว คือโลภะ ความโลภคือทรัพย์สินที่เรามีอยู่ในกายนี่เอามาสร้างทำให้เป็นที่เป็นประโยชน์เสีย รู้จักดัดแปลงอย่างนี้ก็จะใกล้พระนิพพานมากขึ้นเพราะรู้จักเสียสละสิ่งที่เป็นวัตถุ ถ้าวัตถุสละไม่ได้แล้วกิเลสมันก็จะสละไม่ได้ จะไปเชื่อใคร พระที่สะสมเงินไว้มากๆ จนกระทั่งเป็นเศรษฐีมหาเศรษฐี เงินเป็นหมื่นเป็นแสนเป็นล้าน แล้วก็มาบอกว่าตัวเป็นผู้วิเศษน่ะ อย่าไปเชื่อ โกหกทั้งเพ คนพวกนี้คบอะไรไม่ได้ นอกจากเงินจำนวนนั้นท่านมีไว้เพื่อสาธารณประโยชน์ ก็ควรจะโมทนา เพราะท่านไม่ถือว่าเป็นทรัพย์ของท่าน ถ้ามียศแล้ว เมายศ ฉันเป็นชั้นนั้น ฉันเป็นชั้นนี้ ฉันดีกว่าชนชั้นโน้น แต่กิเลสท่วมหัว อย่างนี้มันก็ใช้อะไรไม่ได้ ไม่ใช่สาวกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สู้หลวงตาสีหลวงตาสา บวชสองวันได้สมาธินิดหนึ่งไม่ได้ เพราะท่านยังมีอาการห่วงนรก ท่านพวกนั้นจมลงไปในนรกหมดตัวแล้วไม่เกิดประโยชน์

ทีนี้ มาพูดกันถึงว่าศพที่เราไม่ต้องการอย่างนั้น เมื่อเดิมเขามีสภาพเหมือนเราหรือเปล่า ก่อนที่เขาตายน่ะเขามีสภาพเหมือนเราไหม เรากับเขาต่างกันตรงไหน เรามีอาการ 32 ก่อนที่เขาตายน่ะเขามีสภาพเหมือนเราไหม เรากับเขาต่างกันตรงไหน เรามีอาการ 32 เขามีอาการ 32 เหมือนกัน นะขอรับ ตานี้เวลานี้เขาตายไปแล้ว เมื่อตายไปแล้ว เรารังเกียจว่าร่างกายเราสกปรก เพราะสิ่งโสโครกคืออาการ 32 ที่ว่าในปฏิกูลบรรพ หรือกายคตานุสติกรรมฐาน หรือธาตุบรรพมันปรากฏ มันไหลออกมาแล้วซี ไม่มีอะไรปิดในเมื่อสิ้นลมปราณแล้วไม่มีอะไรปกปิด ทีนี้มันไหลลงมาแล้วของเขาเป็นยังงั้นแล้ว ของเราเป็นยังไงนั่งนึกดูซีขอรับ นั่งนึกดูว่าเรานี่จะตายตามเขาไหม คิดดูขอรับ ตายหรือไม่ตายเห็นหรือยังตายแน่นะขอรับ ความตายนี่มันตายทุกวัน ที่พระพุทธเจ้าตรัสสอนในมรณานุสติกรรมฐาน ในกรรมฐาน 40 ว่าเกิดแล้วมันตายทุกวัน ตายได้วันละหลายหมื่นครั้งหายใจออก ถ้าเราไม่หายใจเข้าก็ตาย ถ้าเราหายใจเข้าแล้วไม่หายใจออกก็ตาย ฉะนั้นหายใจออกทีหนึ่ง หรือหายใจเข้าทีหนึ่ง เราก็ตายแต่ละครั้งตามลมหายใจ แต่ว่ายังมีชีวิตมาพูดได้ ก็เพราะการเกิดมันติดต่อกันไป เกิดดับๆ เป็นสันตติแปลว่าสืบเนื่องกัน นี่อย่างนี้เรียกว่าเราตายแบบปกปิด ทีนี้ พอสิ้นลมปราณอย่างเขา เมื่อลมปราณมันไม่มี หายใจออกหรือหายใจเข้าก็ตาม หายใจเข้าแล้วไม่หายใจออก หรือหายใจออกแล้วไม่หายใจเข้าก็ตามอันนี้ก็ตายอย่างสิ้นลมปราณ เรียกว่าตายอย่างเปิดเผย นี่มันตายแน่นะขอรับพระคุณเจ้าที่เคารพ และบรรดาพุทธบริษัททั้งหลาย ตายกันแน่ หรือใครว่าไม่ตาย รู้ตัวหรือยังนะว่าจะตาย ถ้าหากว่าเราจะตายอย่างเขาละก็ เราจะเป็นเหมือนเขาไหม นึกดูซีขอรับ เรานี่น่ะเป็นเหมือนเขาไหม ถ้าหากว่าเราคิดว่าเราจะไม่เป็นเหมือนเขาก็ดูร่างกายของเราว่ามันสร้างด้วยทองแดงหรือทองเหลืองหรือเหล็ก ถ้ามันมีเลือดมีเนื้อเหมือนอย่างเขา มันก็ต้องเป็นอย่างเขา มันก็ต้องอืดต้องพองมีน้ำเหลืองไหลอย่างเขา ทีนี้ก็มาหวนดูว่าไอ้น้ำเหลืองทั้งหลายแหล่ก็ตาม หรือสิ่งโสโครกทั้งหลายแหล่ก็ตามที่มันไหลออกมาจากทวารหนักบ้าง ทวารเบาบ้าง ไหลจากข้างๆ ลำตัวบ้าง เมื่อร่างกายมันปริออก สิ่งเหล่านี้มันมีเฉพาะเมื่อคนตายแล้ว หรือว่ายังไม่ตายมันก็มี นึกดูนะครับ หันไปมองดูกายคตานุสติกรรมฐาน น้ำเลือด น้ำเหลือง น้ำหนอง ดี เสลด มันข้น น้ำลาย ปัสสวะ อุจจาระ นี้ขณะที่ยังมีชีวิตอยู่กำลังนั่งพูดอยู่กำลังนั่งฟังอยู่ นี่มันมีอยู่แล้ว มันมีอยู่แล้วนะขอรับ ของอันสกปรกภายใน ทีนี้เวลามันยังไม่ตายมันก็ค่อยๆ ไหลออกตามช่อง มันจะออกได้ ถ่ายเทมาทีละเล็กละน้อย เพราะว่ามีอะไร ยังมีลมปราณ ยังมีสติสัมปชัญญะ มีจิตเป็นเครื่องปกปิดบังคับบัญชาประสาท แต่พอตายแล้วเมื่อจิตออกจากร่างกาย คนที่จะบังคับบัญชาประสาทต่างๆ ให้ปกปิดมันไม่มี คราวนี้มันก็ไหลตามสบาย ทีนี้เมื่อรู้ว่าสิ่งโสโครกทั้งหลายเหล่านี้ในร่างกายของคนที่ตายไปแล้วมันปรากฏ แต่ความจริงเมื่อยังไม่ตายมันมีพระคุณเจ้าและญาติโยมที่รักคิดหรือว่า เราควรจะรัก เราควรจะปรารถนา เราควรจะเป็นคู่ครอง เราควรจะประคับประคอง หรือว่าเราควรจะเมาชีวิตร่างกายของเรา ยังจะเห็นอยู่หรือขอรับว่าร่างกายของเรามันสวย หรือว่าร่างกายของบุคคลอื่นมันสวย เห็นสวยไหมเห็นหรือยังว่าสวย ถ้าเห็นสวยก็นิมนต์ลงนรกไปนะขอรับ ไปตามสบาย อย่าไปตามพระพุทธเจ้าเลย ไปตามพระเทวทัตนั่นแหละสบายใจ ไม่มีใครขัดคอ เพราะอะไร เพราะว่าเมาในสิ่งที่ไม่ควรเมา ไม่จัดว่าเป็นสาวกขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าทรงสอนไม่ให้เมาในร่างกายนะขอรับ คนเขาตายให้ดูแล้วไม่จำ นับประสาอะไรจะพูด ผมจะเล่าอะไรให้ฟังสักเรื่องหนึ่ง เหลือเวลาสัก 3 นาที ว่าในสมัยที่องค์สมเด็จพระชินสีห์บรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้ายังมีชีวิตอยู่ นางศิริมาน้องสาวหมอชีวก โกมารภัจสวยมาก สวยหาตัวจับไม่ได้ในเมืองราชคฤห์ เป็นคนรับแขกเมือง แขกเมืองมาเอาไปร่วมรักด้วย อาจจะ 1,000 กหาปนะ เท่ากับ 4,000 บาทสมัยโน้น สมัยที่ทองคำราคาบาทละ 16 บาท เดี๋ยวนี้คิดเป็นหมื่นๆ บาท มีพระองค์หนึ่งเป้นพระบวชใหม่ ท่านไปบิณฑบาต ไปพบนางศิริมาใส่บาตเข้าเกิดมีความรัก พอรักแล้วกินไม่ได้นอนไม่หลับคิดในใจว่าถ้าไม่ได้นางศิริมาเป็นคู่ครองเราก็จะตาย จะยอมตายเสียดีกว่า แต่โอกาสที่จะได้นางศิริมาเป็นคู่ครองก็ไม่มีโอกาส เลยไม่กินข้าวกินปลา 7 วัน อาหารที่บิณฑบาตมาได้ก็ไม่กิน ปล่อยบูดคาบาตร แล้วท่านเองก็อยู่ในสำนักของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าก็รู้ แต่ก็ปล่อย ไม่ว่าอะไร ไม่ถึงเวลาจะว่า พระพุทธเจ้าไม่ใช่พระจุกจิก ใครทำดีไม่ดีรู้ แต่ยังไม่ถึงทีจะว่าก็ไม่ว่าใคร ถ้าถึงคราวควรจะว่าก็ว่า พอครบ 7 วัน ปรากฏว่านางศิริมาตาย อ้อมาได้ 3 วันนะขอรับ พระองค์นั้นไม่กินข้าวได้ 3 วัน นางก็ตาย เป็นโรคปัจจุบัน พระเจ้าพิมพิสารส่งข่าวให้พระพุทธเจ้าทราบ ท่านบอกว่าปล่อยไว้อีก 3 วัน ตถาคตจะไปเยี่ยมศพ อย่าถึงเผา พอถึง 3 วัน ปรากฏว่าศพขึ้นอืด พระพุทธเจ้าก็บอกกับพระอานนท์ เราจะไปเยี่ยมนางศิริมา ไม่ได้บอกว่าจะไปเยี่ยมศพหรอก พระยังไม่รู้ ให้ปิดข่าวไว้ ว่าใครจะไปกับเรา พระทั้งหมดจงไปกับเรา พระองค์นั้นพอได้ข่าวว่า พระพุทธเจ้าจะไปเยี่ยมนางศิริมาก็ดีใจ จะได้เห็นหน้าหญิงที่ตนรัก ลุกขึ้นกะปรี้กะเปร่า ข้าวก็ไม่หิว แรงก็มี ไอ้ความรักนี่มันบ้าไม่ใช่เล่น ผลที่สุดเปิดล้างบาตรเสร็จก็ไปกับพระพุทธเจ้า ที่ไหนได้นางศิริมาขึ้นอืด ตาปลิ้นแล้ว พระพุทธเจ้าจึงให้พระเจ้าพิมพิสารประกาศแก่ประชาชนว่า เราจะยกศพให้แก่ประชาชน ใครจะรับบ้างนางศิริมาเป็นคนสวยอยู่ก่อน เมื่อสมัยมีชีวิตอยู่ใครๆ ก็ต้องการ แต่มาตอนนี้หาคนต้องการไม่ได้ มีแต่คนนิ่ง หนักๆ เข้าก็ขึ้นราคา หมายความว่าให้ศพด้วย แล้วก็ให้เงินด้วย 1,000 กหาปนะ ก็หาคนรับไม่ได้ พระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้เท่านี้ เพื่อให้พระองค์นั้นทราบว่าร่างกายของคนที่เห็นว่าสวยสดงดงาม ความจริงมันไม่สวยจริง พอดีพระองค์นั้นได้ฟังพระพุทธเจ้าตรัส และชี้เหตุผลให้ดูตัวบุคคลที่สวยแล้วกลับไม่สวย มีน้ำเหลืองเฟะอย่างนั้น ก็ปรากฏว่าเกิดนิพพิทาญาณ ความเบื่อหน่าย ได้สำเร็จอรหัตตผลในวันนั้น

เอาละบรรดาญาติโยมพุทธบริษัททุกท่าน คติใดๆ ก็จะทิ้งไว้ก่อน เป็นอันว่าจบกายานุปัสสนาสติปัฏฐานในวันนี้ วันพุธหน้าก็จะว่าเวทนาธรรมา หรือจิตตาต่อไปตามโอกาสที่จะพึงมี สำหรับวันนี้เวลาหมดแล้ว บรรดาญาติโยมพุทธบริษัทและพระคุณเจ้าที่เคารพ กระผมก็ขออำลาท่านไปก่อน ขอความสุขสวัสดิ์พิพัฒนมงคลสมบูรณ์พูนผล จงมีแด่บรรท่านพุทธศาสนิกชนและบรรดาพระคุณเจ้าผู้ฟังทุกท่าน สวัสดี


******

[WebSnow]

ตอนที่ 10

ท่านพุทธศาสนิกชนทั้งหลาย และบรรดาญาติดยมพุทธบริษัท สำหรับวันนี้อาตมาได้มีโอกาสมาพบกับบรรดาท่านพุทธบริษัทตามปกติ เมื่อวันพุธที่แล้วรู้สึกว่าจะพูดเลอะเทอะไปสักหน่อย วันนี้จะพูดกันเรื่องเวทนาปัสสนามหาสติปัฏฐาน เมื่อวันพุธก่อนกายานุปัสสนามหาสติปัฏฐานจตบลงไปแล้ว หวังว่าพระคุณเจ้าและบรรดาญาติโยมพุทธบริษัท ก็คงจะปฏิบัติกันได้ดี เพราะค่อยทำค่อยมา ได้กล่าวแล้วว่านอกจากอานาปานสติกรรมฐานเท่านั้น เพราะค่อยทำค่อยมา ได้กล่าวแล้วว่านอกจากอานาปานสติกรรมฐานเท่านั้น ในมหาสติปัฏฐานข้ออื่นไม่ยาก เพราะว่าเป็นอารมณ์คิดพยายามคิดทบทวนเข้าไว้ และการคิดก็จงอย่าหาเวลา หมายความว่าไม่มีเวลาเฉพาะ เราตั้งเวลากันทั้งวัน เวลาไหนควรจะตั้งอารมณ์อะไร อันนี้กระผมจะพูดในตอนที่ว่ากันด้วยสรุปมหาสติปัฏฐาน คือว่าตอนปฏิบัติกันเพื่อ มรรค ผล ตอนนี้เป็นตอนศึกษา แล้วก็การพูดนี้บรรดาพระคุณเจ้าและญาติโยมที่รักเป็นผู้คงแก่การเรียน จะเห็นว่าไม่ยึดศัพท์แสงของตำรานัก เอาเนื้อความเป็นสำคัญ ก็ขอได้โปรดทราบว่า การพูดนี้เป็นการพูดในฐานะของนักปฏิบัติ ไม่ใช่พูดแบบนักปริยัติที่มาวิจัยศัพท์แสงกันเลอะเทอะ วิจัยแล้ววิจัยอีกแต่ก็ไม่ได้ปฏิบัติผลไม่เกิด นักปฏิบัติเขาหาของง่ายเขาไม่ได้หาของยาก ทีนี้มาว่ากันถึงว่าเวทนานุปัสสนามหาสติปัฏฐาน อันเป็นการพิจารณาอารมณ์ คือ รู้ความสุข รู้ความทุกข์ หรือความไม่สุข ความไม่ทุกข์ของจิต นี่ว่ากันอย่างย่อๆ นะขอรับ จำให้ดีว่าเวทนานุปัสสนามหาสติปัฏฐานนี้ พระพุทธเจ้าให้ใช้อารมณ์คิด คือรู้อยู่ ตัวนี้เป็นสัมปชัญญะ ให้รู้อยู่ว่าเวลานี้เรามีทุกข์หรือเรามีสุข หรือว่าเราไม่สุขไม่ทุกข์ จำได้แล้วนะขอรับ ทีนี้คำว่าทุกข์หมายถึงว่าจำจะต้องทน สิ่งใดก็ตาม ถ้าจำจะต้องทนละก็ สิ่งนั้นเป็นทุกข์ เพราะว่าเป็นอาการฝืนอารมณ์อย่างเราหิวข้าวนี่มันทนหิว เพราะว่าต้องจำทนหิวจนกว่าจะกินอิ่ม อย่างนี้ก็ชื่อว่าทุกข์เพราะหิวข้าว เราป่วยไข้ไม่สบายอาการกายไม่ปกติ ปวดโน่นปวดนี่ เสียดโน่นเสียดนี่ นี่ก็เป็นอาการของความทุกข์ เขารักเรา จะเป็นผู้หญิงก็ตาม จะเป็นผู้ชายก็ตาม จะเป็นความรักเกี่ยวกับด้านกามารมณ์ หรือเป็นความรักเกี่ยวกับความเมตตาก็ตาม ถ้าเราใช้ความพยายามให้เขารัก ต้องเอาอกเอาใจเขา นี่ก็เป็นอาการของความทุกข์ ทีนี้เมื่อเรามีคนรักแล้ว มีคนที่เรารักเขาแล้ว แต่เกรงว่าความรักของเขาจะคลาย ต้องพยายามปฏิบัติเอาอกเอาใจเขา มันก็เป็นการฝืน นี่เป็นความทุกข์ แล้วการปวดอุจจาระปวดปัสสวะมันก็ทุกข์ มีทรัพย์สินมาก เกรงว่าทรัพย์สินจะสลายไปด้วยอัคคีภัย โจรภัย วาตภัย หรือว่าภัยอย่างใดอย่างหนึ่งก็ตาม อย่างนี้มันเป็นความทุกข์ ทีนี้ เราเป็นคนยากจนเข็ญใจ ทรัพย์สินไม่พอใช้ ต้องแสวงหาทรัพย์ แสวงหาสินอย่างนี้ก็เป็นอาการของความทุกข์ การทำไร่ไถนา การค้าขาย อยากจะได้ทรัพย์สินเข้ามาต้องใช้ร่างกายด้วยความเหนื่อยยาก ต้องใช้สติปัญญา นี่ก็เป็นอาการของความทุกข์ ความเสื่อมไป ความเสื่อมไปทีละน้อยๆ จากเด็กไปสู่ความเป็นหนุ่มสาวเป็นแก่ จากแก่ก็จะตาย อันนี้ ก็เป็นอาการของความทุกข์ รวมความว่าจะเป็นอาการอย่างไรก็ตาม จะเป็นความหนาวความร้อน ความหิว ความกระหาย ปวดอุจจาระ ปวดปัสสาวะ ป่วยไข้ ไม่สบาย ความแก่ความเคลื่อนไป ความปรารถนาไม่สมหวัง อันเป็นอาการของความทุกข์ทั้งนั้น พระคุณเจ้าฟังแล้วเข้าใจไหมขอรับ นึกดู ว่าเวลานี้พระคุณเจ้ากำลังนั่งฟังธรรมะที่กระผมพูด ไอ้การฟังนี้ ความจริงบางขณะอยากจะนอน อยากจะนั่งเหยียดขา อยากจะยืนขาเดียว อยากจะยืนเอนซ้ายเอนขวา แต่ก็ทำไม่ได้ เกรงว่าจะเสียมรรยาท ต้องฝืนใจนั่งฟังอยู่ แม้จะฟังด้วยความพอใจก็ตาม อย่างนี้ก็ชื่อว่าเป็นอาการของความทุกข์ ทุกข์อะไรก็ทุกข์ทางกาย เมื่อกายมันเมื่อย กายมันปวด จิตมันรับรู้ นี่แหละขอรับ มาพูดถึงความทุกข์โดย่อนะขอรับ ถ้าจะบรรยายกันจริงๆ ละก็สามเดือนมันก็ไม่จบ ทีนี้จะพูดให้ฟังอย่างย่อๆ อย่างนักปฏิบัติ ว่าไอ้ความทุกข์มันเป็นยังไง ความทุกข์คือสิ่งใดที่จำจะต้องทนอะไรก็ตามจำที่จะต้องทน บางทีทนเสียจนชิน จนไม่รู้สึกว่ามันทน เห็นเป็นของธรรมดาอันนี้ต้องใช้ปัญญาพิจารณานะขอรับ นักปฏิบัติกรรมฐานเพื่อมรรคผลต้องมีปัญญา ไม่ใช่มีแต่สัญญา ว่ากันถึงความทุกข์มาพอสมควร ทีนี้มาว่ากันถึงความสุขบ้าง อาการใดๆ ก็ตามถ้ามันมีความพอใจเกิดขึ้นนะขอรับ นี่ว่าถึงทางโลกีย์นะ ไม่ใช่ความสุขโลกุตตระ สิ่งใดก็ตาม ถ้าเป็นความปรารถนาสมหวัง ถ้าเราพอใจสิ่งนั้น สิ่งนั้นเป็นอาการของความสุข จำได้ไหมขอรับ เมื่อสิ่งใดก็ตามถ้าเราปรารถนาสมหวัง หรือว่าเราชอบใจ นั่นเป็นอาการของความสุข คือสุขใจ แต่ผมจะไม่พูดถึงด้านอริยสัจนะขอรับ จะพูดถึงความรู้สึก ถ้าอริยสัจมันขัดกับนี้มากนัก นั่นด้านของวิปัสสนาญาณ ทีนี้อาการของอทุกข์ กับอสุข คือความไม่ทุกข์ไม